Raz w miesicu jeden dzie (praktycznie cay) powicam na rozwoenie po wrocawskich uczelniach bezpatnego miesicznika studenckiego. Odwiedzam zarwno instytuty Politechniki Wrocawskiej i Uniwersytetu Wrocawskiego, jak i Akademii Ekonomicznej, Uniwersytetu Przyrodniczego oraz Uniwersytetu Medycznego. Daje to pole do ciekawych obserwacji. Mona dokona szybkiego i pobienego przegldu tego, jak wadze rnych wydziaw podchodz do inicjatyw studenckich i jak mentalno maj w tej dziedzinie sami studenci. Generalna obserwacja jest jedna: im bogatszy instytut, tym mniej ma tablic do zawieszania plakatw nieuczelnianych. Stare, na og do ubogie, instytuty nauk humanistycznych s bardzo gocinne: „O, tam jest tablica, mog panowie powiesi plakat. Druga jest na pitrze. Gdzie rozkada gazety? Gdzie panowie chc: na parapetach, na awkach, na blacie przy szatni, koo ksero”. W nowoczesnych, przeszklonych budynkach obsuga jest ju znacznie mniej mia. Rozkadanie czasopisma w miejscach, gdzie gromadz si studenci, bywa traktowane jak miecenie, a powieszenie plakatu to caa skomplikowana procedura. Nawet uzyskanie piecztki biura promocji, czy innej tego typu komrki, nie gwarantuje sukcesu. Wadze niektrych instytutw ycz sobie, aby wszelkie plakaty zostawia u portierw, ktrzy je powiesz. Rezultat jest taki, e nawet, jeli powiesz, to wtedy, kiedy reklamowane na plakacie wydarzenie ju dawno si odbyo.
Nie pisz o tym wszystkim dlatego, by wyla na amach „FA” swoje ale zwizane z prac. Nastawienie wadz konkretnego wydziau czy instytutu do takich spraw odzwierciedla w pewien sposb do charakterystyczn tendencj. Uczelnia nie chce ju duej by miejscem, wok ktrego koncentruje si ycie studentw; miejscem nie tylko nauki, ale take uzyskiwania informacji o tym, co dzieje si „na miecie”. Ma wycznie dostarcza usug edukacyjnych i adnie wyglda. Budynek uniwersytecki coraz bardziej przypomina biurowiec – studenci nie maj gdzie powiesi kartki z informacj o castingu do awangardowego spektaklu teatralnego, ale eleganckich gablot formatu A1 z reklamami batonikw nie brakuje. Niektre wydziay pozwalaj na wiksz swobod pod tym wzgldem w klubach studenckich czy barach, ale i to nie zawsze. Mona by tu wysun nastpujcy argument: uczelnia wyglda dziki temu estetyczniej, a student musi si wykaza wiksz samodzielnoci w poszukiwaniu rnych moliwoci zaangaowania poza studiami. Nie kady student jest jednak tak przebojowy, nie kady bdzie wiedzia, dokd pj czy na jak stron internetow wej. Twierdzenie, e w takim razie sam jest sobie winien, ma w sobie co z wcale nie tak rzadkiej, a przecie bdnej postawy: „Jeli co ci si nie udaje, to na pewno sam jeste sobie winien – ty i tylko ty”.
Pochodzcy z maej miejscowoci student I roku moe nie mie na tyle odwagi, znalazszy si w nowym miecie, wrd nowych ludzi, aby od razu wykazywa tak aktywno. Niektrych, bardziej przedsibiorczych, skoni to do poszukiwa, ale pozostali strac, przynajmniej na jaki czas, szanse na rozwj osobisty i poznanie nowych znajomych.
Gdzie indziej gromadz si studenci, jeli nie w budynkach, w ktrych studiuj? Nie jest takim miejscem ani adne duszpasterstwo akademickie, ani aden klub – we Wrocawiu, ani nigdzie indziej. Budynki uczelni staj si coraz nowoczeniejsze, coraz bardziej komfortowe, ale niestety rwnoczenie coraz mniej „ludzkie”. Wyszej uczelni potrzebna jest elegancja i powaga, ale zarazem pewne „rozwichrzenie” tam, gdzie to moliwe. Tak, jak jedni pracownicy chodz w garniturach, a inni w starych swetrach, tak samo w kadym gmachu powinny si znajdowa miejsca bdce swoistym studenckim Hyde Parkiem, gdzie student moe zapozna si z czym innym ni obwieszczenie dziekana czy kolejna reklama. Na sterylne, zimne wntrza przyjdzie jeszcze czas w yciu zawodowym.
Charakterystyczne jest to, e budynki starsze, czasem mocno zaniedbane, ttni yciem rwnie po zajciach – studenci traktuj je jako punkty zborne, organizuj w salach spotkania stowarzysze studenckich, projekcje filmw czy po prostu siedz na korytarzach i rozmawiaj. Natomiast nowe budynki po zajciach pustoszej – studentw oniemielaj sterylnie czyste wntrza i surowe spojrzenia obsugi. W starym budynku student nie boi si pooy si na awce na korytarzu – stare mury s jak dobrotliwy dziadek, ktry pozwala niesfornemu wnuczkowi wyszale si w granicach rozsdku. Nowe kojarz si raczej z biurowcem, gdzie nie wolno biega ani gono rozmawia. A takie skojarzenie przenosi si na ca uczelni – wydaje si ona modemu akowi zimna i nieprzyjazna. Nie oznacza to, rzecz jasna, e nie naley budowa nowych gmachw – trzeba si stara je oywi i ociepli w oczach studentw.
Rwnoczenie zaobserwowa mona bardzo rne reakcje studentw na wykadane w budynku ich wydziau czasopismo. Wielu bierze i czyta z mniejszym lub wikszym zainteresowaniem. S rwnie tacy, ktrych bawi wymianie i samego wykadajcego, i tego, co przynis. Niestety, postawa taka wrd studentw i licealistw jest coraz czstsza – postawa widza, ktry demonstruje brak zainteresowania czyj propozycj, wymiewa nieprzynoszce profitw dziaania innych. arty z wykadowcw czy kolegw to normalne i dobre zjawisko, ale wymiewanie cudzych inicjatyw, zwaszcza gdy kto powica swj czas za „Bg zapa”, wiadczy ju o zym pragmatyzmie: „Bd robi tylko to, co przyniesie mi korzy, presti albo bdzie przyjemne”. To nie znieczulica na cudz krzywd, tacy ludzie pomog osobie niepenosprawnej lub upoledzonej, ale chtniej zaangauj si w elitarn organizacj studenck czy wejd w towarzystwo nadajce ton na ich roku ni zawitaj do duszpasterstwa akademickiego, bo duszpasterstwo to ksia i „obciach”.
Kilka dni temu odbyo si spotkanie rekrutacyjne do redakcji innego czasopisma, z ktrym rwnie jestem zwizany. W sali wiczeniowej jednego z instytutw filologicznych zgromadzio si kilkanacie osb, gwnie studentek polonistyki i anglistyki. Bdc pod wraeniem kompetencji osb chccych doczy do zespou, nie mogem jednoczenie nie zauway, e w cigu kilku lat zmieniy si motywacje. Gdy pi lat temu trafiem na kolegium redakcyjne wspomnianego na pocztku miesicznika, wikszo publikujcych w nim osb chciaa po prostu „robi co sensownego”, mie poczucie, e s zaangaowane w co wanego i dobrego. Teraz wielu modych adeptw dziennikarskiego rzemiosa nie ukrywa, e angauje si gwnie po to, by zdoby dowiadczenie i punkty do CV. Ja te staram si by w yciu pragmatykiem, ale taki otwarty pragmatyzm w kadej sytuacji budzi ju mj opr.
Istniej takie przedsiwzicia, ktre – gdyby wszyscy byli a tak bardzo pragmatyczni – nigdy by nie zaistniay. Przypomina to postaw czowieka, ktry przez 30 lat odejmowa sobie od ust, eby zbudowa dom, a nie mieszka w bloku. Ale kiedy ten dom ju stoi, sfrustrowany 30 latami odmawiania sobie wszystkiego, taki czowiek nie jest ju w stanie si nim cieszy – spdzanie emerytury we wasnym domu nie zrwnoway tego, co go omino, bo pienidze i uwaga byy skierowane na co innego.
W takiej samej sytuacji mog si znale ci, ktrzy wikszo rzeczy robi dla CV – bdzie ono wspaniae, ale to wcale nie zapewni im szczcia. Dziaajc po to, by „by dla innych”, bez zastanawiania si, co powie na to przyszy pracodawca, czuj si znacznie bardziej wolny i w zgodzie z samym sob. Chroni mnie to rwnie przed frustracj, kiedy musz zrezygnowa z zaangaowania w jakie przedsiwzicie lub nie udaje mi si awansowa w strukturze jakiej organizacji, cho jestem tam zaangaowany ju wiele lat.
Ostatnio wyremontowano rwnie budynek, w ktrym mieci si redakcja miesicznika. Oby zimny duch remontu nie wtargn do pomieszcze redakcji.