Nasz dom jest z gruntu katolicki, ale tu bywali i bywaj ludzie wszelkich orientacji, najrozmaitszych religii, zawsze traktowani jednakowo. Kady przejaw jakiegokolwiek odseparowania si od innych, uznawania swojej lepszej innoci, by cakowicie obcy. Myl, e jest to bardzo wielka warto, ktr z tego domu wynosimy. Usyszaam to dziesi lat temu od prof. Krzysztofa Jadewskiego, badacza fauny polarnej, na koniec spotkania w dzkim gniedzie licznego uczonego rodu.
Konrad JadewskiOtwarty katolicyzm i ciekawo owocujca zatrudnieniami naukowymi, a take powoanie nauczycielskie naznaczaj tradycj rodzinn Ewy Goldsteinowej. Najznaczniejsz uczon postaci by jej ojciec Konrad Jadewski, jeden z czowki polskich archeologw, zarazem jeden z ostatnich „omnibusw” w swojej dziedzinie, twrca szkoy naukowej. W ich szeregu jest take ciotka Jadwiga Jasnorzewska, asystentka wiatowej sawy psychologa Jeana Piageta w Genewie, wuj Leszek Jasnorzewski, badacz polarnik, cytowany brat Krzysztof i jeszcze inni krewni. Nauczycielk, oprcz wszystkich „akademikw”, bya matka, anglistka oraz germanistka, nauczycielem jest najmodszy brat, no i sama gospodyni dzisiejszego spotkania.
W poprzednim numerze opisaam, take niezmiernie bogat, duchow oraz intelektualn sched Goldsteinw. S w niej wtki odmienne – postawy lewicowe o barwie PPS, silny nurt dziaa spoecznikowskich na rzecz owiecania spoeczestwa i zdrowia publicznego. S tradycje naukowe, profesorskie oraz badawcze osignicia dziadka, ojca i brata.
Stanisaw Goldstein zawsze interesowa si matematyk i wczenie opanowa kilka jzykw obcych. W szkole zosta finalist olimpiady astronomicznej, a pniej zdoby nagrod w Konkursie Kopernikaskim na najlepszego studenta Uniwersytetu dzkiego. Jeszcze pniej obj w tym uniwersytecie Katedr Informatyki Stosowanej, ktr kieruje. Jego syn Piotr jest filozofem i wyrniajcym si poliglot, crka Joanna studiuje hebraistyk. Profesor, jak wszyscy dzi yjcy Goldsteinowie, piewa w chrze.
Spotkanie obu tradycji, z caym odmiennym bagaem przey osobistych i dowiadcze spoecznych, przynioso, jak myl, silnie ugruntowane rozeznanie w moliwociach wyborw yciowych – dziki innociom bogatszych – a przy tym jasn wiadomo, co i jak wybiera naley.
Piotr, starszy syn znanego profesora chirurgii, urodzony w roku 1949, rs pord dwu silnych indywidualnoci – babci i ojca. – Bardzo si kochali, ale na styku iskrzyo i ja bywaem rozjemc. Chodzi do szkoy muzycznej, gdzie w wieku lat dwunastu pozna Ew Jadewsk, ktra z tamtego czasu lepiej pamita swego przyszego tecia, z ktrym chodzili do filharmonii, a w domu Goldsteinw suchaa pyt i buszowaa w przebogatej bibliotece. Muzyka jest w rodzinnej historii wtkiem nieprzerwanym. Piotr do dzisiaj grywa na fortepianie, cho pianistyczn edukacj zakoczy na poziomie podstawowym i do ojcowskiej wirtuozerii nigdy nie aspirowa.
W drugiej licealnej zaj drugie miejsce w konkursie matematycznym odzi i punktowane w fizycznym. W nastpnych latach zosta kolejno laureatem uczniowskich olimpiad: chemicznej, astronomicznej i matematycznej. Bez egzaminu poszed na chemi, a po roku zacz rwnolegle studiowa fizyk. Dzisiaj uwaa, e cen za to byo „uczenie si wszystkiego dosy powierzchownie”, zwaszcza e dodatkowym zajciem modego czowieka byo gotowanie i zajmowanie si domem, gdy matka wyjechaa na sta do Holandii, a babci lat przybyo. Z Ew spotykali si zwykle w kuchni lub pralni.
Chemi w odzi, nieco pniej fizyk w Warszawie, skoczy Piotr Goldstein z wyrnieniami. Przed drugim dyplomem para kolegw zaoya wasn, szybko powikszajc si rodzin. – Matka bya osob wit, chodzia do kocioa czsto, modlia si arliwie, ale bya jak najdalsza od dewocji. Taka opinia zicia brzmi wiarygodnie, zwaszcza gdy wzmacnia j wyznanie, e poprzez rodzin ony zbliy si do katolicyzmu, mimo e nikt nigdy go nie nawraca.
Dugo trwao zanim przestali si tua po wynajmowanych lub uyczonych przez kogo z rodziny ktach. W kadym z tych miejsc by jednak dom, w ktrym pielgnowano to, co najlepszego wynieli ze swego gniazda: otwarto, wzajemn rozumn i yczliw ciekawo, wraliwo na los innych i ten sam, cho przejawiajcy si rozmaicie, patriotyzm. Najmodszy z czwrki dzieci urodzi si w ich wasnym mieszkaniu, tu gdzie rozmawialimy o rodzinnych dziejach.
Studia doktoranckie Piotr zakoczy prac liczc trzysta stron, co u fizykw jest ewenementem. W pewnym momencie poaowa tego, e nie jest lekarzem, jak ojciec i dziadek, czujc, e chyba bardziej motywuje go suba ludziom ni rozwizywanie problemw fizycznych, co skdind bardzo lubi. Zacz uczy w szkole, znajdujc tam „swoje miejsce”. Od roku 1995 dzieli ycie zawodowe midzy zajcia pedagogiczne w najlepszym warszawskim liceum prywatnym i badania naukowe w Instytucie Problemw Jdrowych.
Najstarszy przedstawiciel modego, a ju dorosego pokolenia, Pawe (autor drzewa genealogicznego) opowiada: – Wigilia bya u Jadewskich – na pierwsze wito szo si do dziadkw Goldsteinw. Oba domy byy strasznie ciekawe, ale daway co zupenie innego. Na Kociuszki, u Jadewskich, by dom nabrzmiay tradycj – wielki okrgy st, przy ktrym liczna rodzina zbieraa si do posikw i mnie, poniewa byem najstarszy, wolno si byo odezwa, ale musiaem mie kwesti bardzo starannie uoon. Musiaem mie do powiedzenia co przemylanego. U dziadkw Goldsteinw na Tkackiej atmosfera bya luniejsza. Dziadzia Janek wspaniale zna si na dzieciach. Na sidme urodziny da mi kalkulator i razem rozwizywalimy krzywki, a kada bya okazj do niezliczonych dygresji o najwymylniejszych hasach. Jeeli chodzi o inspiracje intelektualne by niezrwnany.
Dr Pawe nie wyobraa sobie, e moe robi co innego ni para si nauk albo nauczaniem, ale o kierunku studiw zadecydowa w pewnej mierze przypadek. W szkole podstawowej by wielkim entuzjast biologii i geografii. Dwukrotnie zwyciy w olimpiadzie geograficznej, co dawao wstp do kadego prawie liceum bez egzaminu. – Gupio byo nie zawalczy o co wicej. Wybra wic eksperymentaln klas matematyczn, unikajc szkoy im. Wadysawa IV, gdzie polskiego uczya mama. Zainteresowa biologicznych nie pogrzeba cakiem – starajc si, ju jako matematyk, o zajcie przewodnika po Ogrodzie Botanicznym PAN; zda egzamin za pierwszym razem.
Powtrzya si w yciu pierworodnego syna ojcowska decyzja zgbiania dwch dziedzin, z tym e Pawowi atwiej byo studiowa matematyk i fizyk, gdy dosta si na Midzywydziaowe Indywidualne Studia Matematyczno−Przyrodnicze w UW. Zorientowawszy si, e specjalnej intuicji, jak to nazywa, niezbdnej fizykom, nie ma, na czwartym roku „przedryfowa” ostatecznie na matematyk, eby niedugo po studiach zrobi doktorat. Podobnie te jak ojciec, ma za on koleank ze studiw.
Anna Zatorska−Goldsteinowa zrobia doktorat i pracuje w Instytucie Matematyki Stosowanej PAN. Kiedy ona bya na stypendium Humboldta w Niemczech, a on mia tam krtkoterminowe stae, zaczli pracowa nad podobnymi problemami i wanie przygotowuj drug wspln publikacj. W domu duo rozmawiaj o filmach, ksikach i take o matematyce, na ktr kade patrzy troch inaczej. Bywa u nich bardzo wielu przyjaci i znajomych – ze szkoy, studiw, z chru, w ktrym oboje piewaj.
Najmodszy, Janek, mieszka z rodzicami koczc studia biologiczne i mylc jeszcze o chemii albo jakim innym kierunku (tradycja). Oczywicie, piewa w chrze. Uwaa swj dom za taki, jaki sam chciaby stworzy, a to ju powanie rozwaa. Wie, e starsi i modsi czonkowie kochajcej si rodziny s wyrozumiali, ale trudno by im byo wybaczy krzywd wyrzdzon drugiemu czowiekowi, np. „swojej dziewczynie”.
Antek, trzeci z kolei, przypisuje sobie „kopoty z koncentracj” i w nich upatruje przyczyn trudw ponoszonych w szkole podstawowej – rwnoczenie oglnoksztaccej i muzycznej. Ojciec uwaa go za najbardziej muzykalne ze swoich dzieci, matka przypomina pasj geograficzn, a bohater tych opinii wyjania mi, e owszem, chtnie gra na fortepianie, ale tylko na „domowy uytek”, e od dawna, kiedy zaczyna je rysowa, do dzisiaj fascynuj go mapy. A dzisiaj jest informatykiem. Zwyciy w szkolnej olimpiadzie chemicznej, po czym, „dynastycznym tropem”, poszed do klasy matematyczno−fizycznej.
Po maturze, nie mogc wybra midzy matematyk i fizyk, zdecydowa si na informatyk. Studia troch si przeduaj, gdy Antoni Goldstein zacz rwnoczenie pracowa i wsik w „rodowisko polskiego Internetu”. Uwaa, e uatwia mu to wyniesiona z domu ciekawo ludzi i atwo nawizywania kontaktw. on Ew spotka w internetowej grupie dyskusyjnej pasjonujcej si humorem abstrakcyjnym.
Moda pani Goldsteinowa, imienniczka swojej teciowej, jest informatykiem ekonomicznym, pracuje w midzynarodowej korporacji porzuciwszy studia doktoranckie, bo nie znalaza opiekuna naukowego do interesujcego j tematu, ktrym byy psychospoeczne uwarunkowania tworzenia przez wolontariuszy oprogramowania do rozmaitych potrzeb, zamiast kupowania go od wyspecjalizowanych firm.
Kolejny dom rodzinny, w ktrym przyszed na wiat pierwszy wnuk moich gospodarzy, jest miejscem spotka rnych rodowisk: krewnych, przyjaci harcerzy, kolegw ma i ony, znajomych z Internetu. Z tymi ostatnimi pasjonuj si teraz fantastyk.
Jedyna crka pastwa Ewy i Piotra, Hania, jest humanistk. Studiowaa filozofi w Uniwersytecie Kardynaa Stefana Wyszyskiego, specjalizujc si w etyce – praca magisterska bya porwnaniem koncepcji za u Hanny Arendt z koncepcj chrzecijask. Niedawno obie z matk skoczyy studia podyplomowe z nauczania muzyki i sztuki; by moe pani Hania bdzie uczy etyki w liceum. W jej pokoleniu jest jeszcze jeden Goldstein−filozof, wspomniany bratanek i imiennik pana Piotra, ktry zajmuje si Platonem.
Powtarzaj si wtki biograficzne, okolicznoci yciowych decyzji, kryteria wyborw, skonnoci i upodobania. Dorosemu dzi pokoleniu Opatrzno oszczdzia najciszych dowiadcze, ale jego przedstawiciele nie czuj si zwolnieni ze zobowiza, jakie odziedziczyli po przodkach ani z odpowiedzialnoci, jak wobec nich ponosz.