Ustawa „Prawo o szkolnictwie wyszym” to 42 tys. sw, z czego dziewiciuset uyto w jednym zwartym bloku do objaniania pozostaych. Nie, nie wszystkich pozostaych, definicji nie brakuje i w innych partiach tekstu, na przykad tam, gdzie mamy si dowiedzie, co to jest akademicki inkubator przedsibiorczoci albo centrum transferu technologii. Te prawnie utrwalone nazwy ograniczaj radosn twrczo uczelni – jak rozumiem, orodka promieniowania kreatywnoci zaoy ju nie wolno. A w pewnym miejscu pojawia si nawet system biblioteczno−informacyjny i biblioteka, ktra stanowi jego podstaw. Definicje tym razem nie padaj, ale jest logiczne wsparcie w postaci zapisu, i jednym z podstawowych zada uczelni jest „upowszechnianie i pomnaanie osigni nauki, kultury narodowej i techniki, w tym poprzez gromadzenie i udostpnianie zbiorw bibliotecznych i informacyjnych”.
Dzi o organizacji systemu biblioteczno−informacyjnego przesdza statut, a wpisanie do ustawy biblioteki stwarza zapor prawn przed oparciem takiego systemu na przykad na uczelnianym centrum informatycznym. Chocia – co to znaczy „podstawa”? Wyobramy sobie centrum, ktre kupuje i dystrybuuje penotekstowe bazy danych albo prowadzi bibliotek cyfrow. Z czasem moe si okaza, e to z niego wanie wychodzi wicej informacji naukowej ni ze wszystkich bibliotek uczelnianych razem wzitych. Trzeba by wwczas dobrze si zastanowi, dlaczego tak podstaw nie miaoby by wanie CI, co w tej chwili jest formalnie zabronione. A z kolei w obecnym stanie nie mamy gwarancji, e statut ktrej z wikszych uczelni nie przyzna funkcji „podstawy” dowolnej bibliotece, np. Zakadu Jzyka i Literatury Malajalam albo Katedry Tribologii, pozostawiajc gdzie na boku dawn bibliotek gwn z jej kilometrami pek wypenionych nieuywanymi szpargaami. czenie biblioteki z orodkiem komputerowym i wydawnictwem, powszechne w mniejszych uczelniach brytyjskich, a take np. w Uniwersytecie Palacky’ego w Oomucu, nigdy nie zyskao znaczcych zwolennikw w naszym kraju.
Rozumie si, e mamy tu do czynienia z kompromisem: bibliotekarze zabiegali o utrzymanie pojcia systemu biblioteczno−informacyjnego z bibliotek gwn, no to w kocu dostali co z tych okolic. Zasiadywali w senatach z gosem stanowicym, no to dostali doradczy. W ten sposb biblioteki nagrodzono za ewidentny wzrost wydajnoci pracy, jakim byo obsuenie raptownie rozmnoonych rzesz studenckich, za nowe budynki i komputeryzacj. Uniwersytecki bibliotekarz, jedyna na og poza rektorem i jego urzdnikami osoba orientujca si w strukturze uczelni i patrzca z rwnym dystansem na wszystkie jej jednostki, „Vice Principal for Knowledge Management & Librarian to the University”, jak to si adnie nazywa w Edynburgu, nie musi teraz przeywa kadego gosowania i moe jeszcze usilniej zajmowa si czym poytecznym.
Na przykad integracj systemu. Tu nie ma artw, wiat poszed wyranie w kierunku amerykaskim, gdzie we wszystkich uczelniach, z wyjtkiem najwikszych i najstarszych, za obsug informacyjn spoecznoci odpowiada jedna instytucja w jednej lokalizacji. U nas biblioteki wydziaowe podlegaj czsto bibliotece gwnej, cho w wielu uczelniach, wikszych i starszych wanie, tych bibliotek moe by multum, i czsto nale one do wydziaw, wydziaowy jest bowiem ich budet i wydziaowi pracownicy. Jak to si ma do przestrzeni boloskiej, mobilnoci studentw i transferu czegokolwiek – trudno zgadn, poza tym, e dla utrzymania w niedziel dziaalnoci takiej np. Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie wystarczy ze dwanacie osb, a to jest w kocu dwa i p miliona zbiorw; dla udostpnienia zbiorw bibliotek wydziaowych (tyle samo!), pracownikw potrzeba pidziesiciu.
Sdzc po dokumentach Uniwersytetu Warszawskiego, integracja systemu biblioteczno−informacyjnego uczelni nie ma charakteru priorytetowego; ze statutu znik np. zapis, i dyrektor BUW decyduje o metodach opracowania zbiorw w caym systemie. Oznacza to, e mimo wysikw integracyjnych, generalnie popieranych przez ciaa kolegialne uczelni, dua cz bibliotek wydziaowych jeszcze na dugo (a Wydzia Filozofii i Socjologii – na zawsze) zachowa inny system komputerowy i nie bdzie nalee do uczelnianego katalogu online. No, jest to niezy kawa folkloru. W skali kraju taka strategia oznacza niekiedy, e biblioteka gwna komputeryzuje si nie bardzo wiadomo dla kogo, a studenci niektrych kierunkw poprzestaj na kartkowych katalogach swoich bibliotek wydziaowych i nie umiej korzysta z baz danych.
Rozcznie, owszem, funkcjonuj poszczeglne jednostki Uniwersytetu Londyskiego z wasnymi bibliotekami i katalogami, ale UL jest federacj duych i znanych uczelni, a nie jednolitym organizmem, no i katalogi nigdy nie s kartkowe. Nawet Niemcy, zachowujc rozdrobnienie swoich uniwersytetw, i w lad za tym pltanin bibliotek fakultetw, instytutw, seminariw itd., obejmuj je wszystkie bez wyjtku uczelnianym katalogiem – penym, jednolitym i oczywicie komputerowym.