W dniach 7−9 maja odbyo si na Malcie Zgromadzenie Oglne czonkw EURASHE oraz zwizana z nim doroczna konferencja.
EURASHE (European Association of Institutions in Higher Education) jest stowarzyszeniem europejskim z siedzib w Brukseli, zarejestrowanym jako organizacja typu non−profit. Zrzesza ono uczelnie oferujce wysze wyksztacenie zawodowe w strukturze licencjat + magisterium oraz prowadzce badania naukowe. Stowarzyszenie zostao utworzone w roku 1990, a gwnym jego celem jest artykuowanie i obrona interesw uczelni zorientowanych na ksztacenie zawodowe, a take dziaania na rzecz zapewniania jakoci tego ksztacenia i jego znaczenia w europejskiej panoramie szkolnictwa wyszego.
W trakcie tegorocznego Zgromadzenia Oglnego czonkiem EURASHE zostaa Konferencja Rektorw Zawodowych Szk Polskich, a ja, jako sekretarz Prezydium KRZaSP, zostaem wybrany w skad zarzdu tej organizacji.
EURASHE, jako jeden z gwnych „udziaowcw” procesu boloskiego, intensywnie dziaa w budowaniu wsplnego Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyszego. Jednym z przejaww tej dziaalnoci s doroczne konferencje. Hasem przewodnim tegorocznej bya „zatrudnialno” (employability) w powizaniu ze struktur kwalifikacji i rne aspekty dziaa z ni zwizanych.
Definicja pojcia „zatrudnialno” nie jest prosta. Zarwno redniookresowe prognozy ekonomiczne, uwzgldniajce globalizacj rynku, rozwj technologii produkcji oraz coraz krtsze cykle wdraania innowacji, jak i obserwowane trendy spoeczne i ekonomiczne, wyranie wskazuj na potrzeb zmian w strukturze wiekowej oraz strukturze kwalifikacji siy roboczej. W tej sytuacji zaproponowano, eby definicja zatrudnialnoci zawieraa cztery komponenty [D. Coyne]: „aktywa” czowieka (wiedza, umiejtnoci i postawy), zdolno do znajdowania sobie najlepiej dopasowanego do siebie zajcia na rynku pracy i do przekwalifikowywania si w miar potrzeby, umiejtnoci promocji i „sprzedania” swojej osoby na rynku pracy oraz kontekst socjalny i ekonomiczny w momencie zatrudniania si.
Ten ostatni wymaga zwrcenia uwagi na zmiany prognozowane dla Europy w horyzoncie 2020: postpujcy spadek populacji siy roboczej o 10−30 proc. w zalenoci od regionu; wzrost zatrudnienia do ok. 70 proc. (gdzieniegdzie jednak mniej ni 55 proc.); redni wzrost iloci emerytw o ok. 7 proc. (ale a do 50 proc. caej populacji w niektrych regionach), co stworzy du presj polityczn na rzdy; oglny spadek koniunktury gospodarczej w Europie w porwnaniu do gospodarki wiatowej; wyranie mniejsze zapotrzebowanie na niektre zawody, a wzrost zapotrzebowania na niektre inne (np. na pielgniarki ludzi starszych, pracownikw ochrony itp.). Mog si te pojawi nowe zawody, dzisiaj nieznane.
„Zatrudnialno” staje si powoli problemem dla absolwentw wszystkich typw szk, a przede wszystkim przygotowujcych do konkretnego zawodu (np. uczelnie medyczne, politechniki itp.). Problem ten nabiera coraz wikszego znaczenia w sytuacji szybko zmieniajcych si wymaga rynku pracy, konfrontowanych z niezwykle konserwatywnym sposobem dziaania przewaajcej czci instytucji szkolnictwa wyszego (gwnie tzw. starych uniwersytetw). Konserwatyzm ten wyraa si przede wszystkim w narzuconym przez ministerstwo sposobie organizacji ksztacenia, ktry – najkrcej mwic – polega na cisym okrelaniu, a potem skrupulatnym przestrzeganiu „parametrw wejcia” (standardy/minima programowe i minimalna liczba godzin zaj zorganizowanych), zamiast stosowa metod nowoczesn (czytaj: „bolosk”), w ktrej najwaniejsze w organizacji studiw s „parametry wyjcia” (tzw. sylwetka absolwenta, a wic kompetencje wyraone przez efekty ksztacenia – wiedza, umiejtnoci i postawy – i „dopasowane” do nich pozostae elementy planu studiw i programw nauczania, pozwalajce osign te kompetencje). Co wicej, nie moemy ju duej udawa, e nauczyciele akademiccy wiedz najlepiej, jakie kompetencje ma osign absolwent uczelni. To wie najlepiej i decyduje o tym rynek pracy. Nauczycielom akademickim, jako specjalistom, naley natomiast zostawi sposoby osignicia tych kompetencji.
Z „zatrudnialnoci” cz si struktury kwalifikacji: zatwierdzona na spotkaniu ministrw w Bergen (maj 2005) A Framework for Qualifications of the European Higher Education Area i popierana przez EUA oraz The European Qualifications Framework for lifelong learning, zaproponowana przez Komisj Europejsk w lipcu 2005 i, po konsultacjach Parlamentu Europejskiego i Rady Unii, przyjta formalnie w lutym 2008 (i popierana przez EURASHE jako bardziej odpowiednia dla uczelni zawodowych). Niezalenie od faktu istnienia tych dwch (nieznacznie rnicych si) podej nie ulega wtpliwoci, e aktualne i przysze zapotrzebowanie rynku pracy skazuje nas na ostron nawigacj pomidzy Scyll i Charybd oglnych i specyficznych typw kompetencji z zachowaniem generycznych kompetencji absolwenta. Rynek pracy chce bowiem mie „teraz i natychmiast” wsko wyspecjalizowanego pracownika, ale z drugiej strony wiadomo koniecznoci prawdopodobnego przekwalifikowywania si faworyzuje kompetencje bardziej oglnego typu.