Obszern rozmow z dwojgiem profesorw polonistyki Katolickiego Uniwersytetu w Leuven w Belgii publikuje kwartalnik „Ethos” (nr 1/81/ 2008). Zofia Klimaj−Goczoowa kierowaa Katedr Jzyka i Literatury Polskiej do roku 2003, drugi rozmwca „Ethosu”, Kris Van Heuckelom, prowadzi j obecnie, bdc wykadowc wszystkich przedmiotw polonistycznych. Oboje opowiadaj o sytuacji polonistyki na belgijskich slawistykach, oporze rusycystw, specyfice slawistyki dzisiaj, wreszcie o roli Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w powstaniu dwch belgijskich polonistyk.
Na osiem uniwersytetw belgijskich, cztery to uczelnie flamandzkie, a cztery – waloskie. Tylko w dwch funkcjonuj kierunki polonistyczne – we frankofoskim Wolnym Uniwersytecie w Brukseli i we flamandzkim Katolickim Uniwersytecie w Leuven. Slawistyka brukselska wywodzi si z ufundowanej przez rzd polski w 1926 r. Katedry Literatur Sowiaskich, ktrej dyrektorem by przez wiele lat po wojnie Claude Backvis. Slawistyka w Leuven powstaa w 1968, a jzyk i literatur polsk wykada tu Wojciech Skalmowski. Trzecia polonistyka – we frankofoskim Katolickim Uniwersytecie Louvain−la−Neuve – przestaa istnie.
Najwikszy jzyk zachodniosowiaski jest wci na Zachodzie kopciuszkiem. Slawistyki zachodnie zajmuj si gwnie kultur rosyjsk, polski jzyk i kultura spychane s na margines. Rusycyci ograniczaj lekcje jzyka polskiego, prbuj usuwa wykady z historii literatury polskiej, obsadzaj na polskich studiach osoby niekompetentne, zmuszajc polonistw do cigej walki o przetrwanie.
Na slawistyce w Leuven studiuje prawie wycznie modzie flamandzka. Motywem podjcia takich studiw jest perspektywa przyszej pracy w rnych instytucjach wymagajcych znajomoci jzykw krajw sowiaskich, ich kultury i sytuacji spoeczno−politycznej. „Jest ju rzecz normaln, e belgijski slawista znajduje prac w firmie, ktra robi interesy z krajami Europy rodkowej i Wschodniej” – mwi prof. Van Heuckelom.
Dwumiesicznik LAB (nr 3/2008) publikuje pierwsz cz artykuu Grzegorza Rachlewicza i Witolda Szczuciskiego Lodowce i klimat. Okazuje si, e lodowce nie tylko topniej i wdruj, ale potrafi szarowa i si cieli.
Gromadzcy si nieg, pod wpywem wasnego ciaru, topnienia i ponownego zamarzania, zwiksza gsto. Po kilkudziesiciu latach przechodzi w faz jednorodnego lodu o bkitnej barwie. To wanie lodowiec. Jeli teren jest pochyy, lodowiec pod wpywem grawitacji przemieszcza si nieraz na znaczne odlegoci. Glacjolodzy nazywaj t wdrwk awansem, a w przypadku duych ldolodw – glacjaem. Gwatowne poruszanie si lodowca, nawet kilka metrw na dob, to szara. Masy lodu potrafi tak przewdrowa kilkanacie kilometrw w cigu roku. Normalnie jednak przebywaj rocznie od kilku do kilkuset metrw, niosc ze sob materia skalny i tworzc moreny. Gdy lodowiec si topi, odpywajca woda tworzy pradoliny i sandry – piaszczyste rwniny usypane przez rzeki lodowcowe. Ubytek masy lodowej to ablacja. Gdy lodowce uchodz do morza, od ich czoa odrywaj si gry lodowe. Proces ten badacze nazywaj cieleniem si lodowcw.
Badania terenowe na lodowcu polegaj na wtykaniu tyczek i pomiarach, dokonywanych dwa razy do roku. Na wiosn bada si przyrost pokrywy nienej, a po zakoczeniu pory ciepej – warto ablacji. Przewidywanie, jak zachowa si lodowiec w przyszoci jest bardzo trudne, zaley to bowiem od wielu czynnikw. Glacjolodzy interesuj si take przeszoci. Do precyzyjnie odtworzono przebieg zmian klimatu w ostatnich kilku tysicach lat. Okazao si, e ewoluowa on w cyklach 1000−1500−letnich. W okresie 7700−5000 lat temu nastpio atlantyckie optimum klimatyczne (rednia temperatura globalna bya o 2 stopnie wysza ni obecnie). Potem, po ociepleniu w redniowieczu, zaznaczyo si ochodzenie w okresie XVI−XIX wieku. Nazwano je ma epok lodow. Od stu lat temperatura znw ronie. Reaguj na to lodowce, ale ich reakcje wyduone s w czasie.
Bardzo cenne wyniki przynosz gbokie wiercenia w lodowcach. Na tej podstawie okrelono zawarto dwutlenku wgla w atmosferze, proporcje izotopw tlenu, zmiany temperatury powietrza i iloci pyw w okresie ostatnich 420 tys. lat.
(fig)
Nauka i filozofia upowszechniy si w Rosji do pno, bo dopiero w XVIII wieku – pisze Teresa Obolevitch w kwartalniku „Filozofia nauki” (nr 4/2007). Stao si to za spraw cara Piotra I, ktry wyda rozkaz zaoenia w Sankt−Petersburgu Akademii Nauk (1724 rok). Powsta te uniwersytet petersburski, ktry wkrtce, wraz z akademi, zasyn z wysokiego poziomu nauk cisych i przyrodniczych. Pocztkowo akademia skadaa si wycznie z uczonych zachodnich (katedry w uniwersytecie objli m.in. Bernoulli i Euler), stopniowo wyksztacia si rodzima kadra. Pomysodawc akademii by Leibniz, zainteresowany kultur Rosji, jej histori, geografi, jzykiem i religi. W listach do cara Piotra zachca go do budowy bibliotek, laboratoriw i prowadzenia bada, zaprojektowa te wydziay przyszego uniwersytetu.
W XVIII w. w uniwersytecie petersburskim wykadano teori Kopernika i fizyk Newtona, gdy na Zachodzie panowaa jeszcze fizyka Kartezjusza. Nauka rosyjska „wskoczya” bowiem od razu w nowoytno. Cerkiew prawosawna nie wystpowaa przeciwko nowym teoriom naukowym, midzy teologi i nauk nie byo konfliktw, cho uczeni nie zawsze cieszyli si wolnoci goszenia pogldw. Teologia prawosawna, ufundowana na pismach greckich ojcw Kocioa, rozrniaa niepoznawaln istot Boga oraz Jego dziaania w wiecie. T pierwsz dziedzin zajmowaa si teologia, nauce pozostawaa sfera druga. Wyniki naukowe nie byy wic postrzegane jako zagroenie prawd wiary.
Autorka pisze take o refleksji filozoficznej uprawianej przez pierwszego wielkiego uczonego Rosji – chemika omonosowa, konkludujc, e „filozofi rozumia jako uwieczenie kadego przedsiwzicia naukowego”.
(fig)
Internet jest obecnie dla wielu osb nie tylko rdem informacji, ale i miejscem, gdzie mona zaatwi wiele spraw – od tych osobistych po urzdowe. Liczba usug realizowanych za pomoc tego medium ronie z roku na rok, tworzc wirtualny wiat sklepw, bibliotek, kin, urzdw pocztowych i komunikacyjnych, biur podry itp. Do grona e−spoeczestwa, czyli spoeczestwa informacyjnego, opartego na wiedzy, mdroci oraz nowoczesnej, cigle rozwijajcej si technologii informacyjnej, docza coraz wiksza rzesza osb, ale istnieje te spora grupa obywateli, ktrzy s zagroeni wykluczeniem cyfrowym. Powstajce rozwarstwienie spoeczne wynika z informatycznego analfabetyzmu, tzn. braku umiejtnoci posugiwania si technologiami informatycznymi.
„E−mentor” (nr 24/08), pismo Szkoy Gwnej Handlowej w Warszawie, podejmuje temat e−integracji, ktra stanowi jedno ze strategicznych zaoe Unii Europejskiej. Celem e−integracji s dziaania majce przeciwdziaa wykluczeniu cyfrowemu, poprzez niwelowanie rnic pomidzy osobami, ktre na co dzie korzystaj z Internetu, a tymi, ktre tego nie potrafi. Badania jednoznacznie pokazuj, e grup spoeczn majc najwiksze problemy z przystosowaniem si do realiw spoeczestwa informacyjnego s osoby starsze i to niezalenie od statusu zawodowego. Kolejne pod wzgldem liczebnoci grupy zagroone wykluczeniem tworz osoby majce saby dostp do technologii oraz pochodzce z obszarw wiejskich. ycie spoeczne w sposb jak najbardziej rzeczywisty przenosi si do wirtualnego wiata. Nie chodzi jedynie o komunikacj czy korzystanie z dostpu do informacji, ale o te e−usugi, ktre zwizane s z funkcjonowaniem obywatelskim w pastwie. Bycie poza zasigiem Internetu staje si powanym problemem.
Centrum Komputerowe Politechniki dzkiej uruchomio nowe przedsiwzicie pod nazw Centrum Multimedialne P – informuje „ycie uczelni” (nr 103/08). Mieci si ono na Wydziale Technologii Materiaowych i Wzornictwa Tekstyliw, gdzie zostao utworzone studio telewizyjne oraz specjalna sala wideokonferencyjna. CMP powstao, aby realizowa misj „Przedstawiamy spoeczestwu Politechnik dzk”. Kade wane dla P wydarzenie bdzie transmitowane na ywo do Uczelnianej Sieci Komputerowej oraz Internetu. W ten sposb powstanie cyfrowa kronika filmowa ycia P. Uruchomione zostay rwnie kanay zwrotnej komunikacji w postaci czatu, forw dyskusyjnych, ankiet i gosowa internetowych. Gwnym rodkiem przekazu CMP jest specjalny portal internetowy www.cm.p. lodz.pl, za porednictwem ktrego mona obejrze transmisj na ywo, a take zapozna si z minionymi wydarzeniami.
Utworzenie wydzielonej sali wideokonferencyjnej umoliwi politechnice aranowanie spotka wirtualnych – np. z zagranicznymi wsppracownikami – bez zbytniego wysiku organizacyjnego. W taki sposb mog by te prowadzone wykady w jzykach obcych.
Ostatnio transmitowanym wydarzeniem byo otwarcie dzkiego Uniwersytetu Dziecicego. Politechnika dzka zaprosia dzieci w wieku 7−12 lat do zabawy w studiowanie, chcc w ten sposb poczy rozrywk z programem edukacji oraz zachci dzieci do poznania wiata i nauki. Nowa inicjatywa spotkaa si z wielkim zainteresowaniem rodzicw i dzieci. W cigu pierwszych godzin prowadzenia zapisw zgosio si okoo 1000 chtnych z caej Polski. Przyjto 560 uczniw. Pierwszy wykad Harry Potter, magia czy fizyka? poprowadzi prof. Wodzimierz Nakwaski. Dodatkowym atutem UD jest moliwo wirtualnego udziau w zajciach, gdy wykady transmituje Telewizja Internetowa LODMAN.
„Idealny rektor powinien by wizjonerem” – mwi prof. Jacek Wysocki, nowy rektor Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, w wywiadzie dla „Faktw UMP” (nr 79−80/08). Wedug prof. Wysockiego, dobry rektor powinien by przede wszystkim sprawny w zarzdzaniu. Konieczn cech jest take umiejtno wsppracowania z ludmi: „Nie powinien by typem Zosi samosi” – przekonuje. Rektor nie przewiduje wielkiego przeomu w swoich dziaaniach, jego kadencja bdzie w 90 proc. kontynuacj pracy poprzednikw, „bo zrobili wiele dobrego”: „Bylimy w awangardzie. Pierwsi zaczlimy uczy po angielsku […] Jako pierwsi zaczlimy wolnych suchaczy szkoli za pienidze” – wylicza z satysfakcj nowy rektor i dodaje, e najwaniejszy jest dla niego dalszy rozwj uczelni, a take poprawa nauczania klinicznego, ktre stanowi najsabszy punkt UMP.
„Kiedy nasi studenci – opowiada profesor – przyjedaj z Zachodu, mwi, e tam to lepiej wyglda”. Zdaniem prof. Wysockiego, naley wczy studenta w prac naukow, da mu szans szkolenia zawodowego, a zatem stara si, eby dosta rezydentur i mia si gdzie specjalizowa.
Bardzo niepokoi go sytuacja szpitali klinicznych, ktre nie maj prawnej moliwoci przyjmowania pacjentw odpatnych. Trudnym problemem jest te relacja szpital kliniczny – NFZ, a take rozliczenia midzy szpitalami klinicznymi a uczelni. Polityka wadz uczelni w stosunku do dyrektorw szpitali klinicznych powinna by – wedug rektora Wysockiego – bardziej aktywna i do tego nowy rektor bdzie dy.