Przez wieki dominowao przekonanie, e filozofia to umiowanie mdroci, z ktrego nauka jedynie si wywodzi. Tadeusz Czeowski w „Gwnych zasadach nauk filozoficznych” (1946) wyjania: „termin filozofia nie oznacza nauki, lecz zbir przekona, ktre kto ywi i zwykle pragnie wzbudzi w innych, a ktre tworz jego osobisty pogld na wiat. Przekonania te nie zawsze s uzasadnione naukowo, czsto powstaj na tle religijnym”. W redniowiecznych uniwersytetach dominowaa teologia, dla filozofii znajdowano miejsce w ramach nastpnego fakultetu artes liberales. Mogo si zdawa, e kady moe „filozofowa”. Jednak nawet w tym prostackim filozofowaniu tkwio gbokie poczucie niezalenoci i podmiotowoci, ktre Immanuel Kant okreli mianem „wolnoci mylenia”. Maurycy Mochnacki (artyku w „Kurierze Polskim” 23 III 1830) dostrzega, e filozofia „jest nauk wasnego sdu, nauk ducha, umiejtnoci, za pomoc ktrej przychodzimy do poznania samych siebie we wasnym jestestwie”. Tak pojtej filozofii Mochnacki przeciwstawia nauk („O literaturze polskiej w wieku XIX”, 1830): „Mechanizm opanowa umysy. Ukady oddzielnych nauk odmieniaj si przed oczyma naszymi w sowniki technicznych wyrazw i technicznych manipulacji; coraz wicej mnoy si szczegw nie powizanych myl ogln; adnej prawie teorii, adnego systematu, adnej caoci organicznej. Rutyna jest w polskiej nauce!” Podobnie, ju w odmiennej epoce, chcia zachowa „wadztwo pierwiastka duchowego” Artur Grski (rozprawa „Nauka i czowiek”, publikowana w tomie XXV „Nauki Polskiej” 1947). Podkrela, e „poczucie wolnoci jest pierwszym genetycznie darem myli”.
Przeciwiestwo filozofii i nauki zostao przezwycione na gruncie akademickim. Wyemancypowany od czasu rozprawy Kanta „Spr fakultetw” (fragment rkopisu zakupi Tadeusz Czacki w 1802 roku) Wydzia Filozoficzny zrodzi „filozofi cis”. Po podziale tego fakultetu (w polskich uniwersytetach w 1925 roku) na Wydzia Humanistyczny i Wydzia Matematyczno−Przyrodniczy, „filozofia cisa” utracia pozycj „krlowej nauk”, bya uprawiana na humanistyce jako jedna z dyscyplin akademickich. We Lwowie budow szkoy lwowsko−warszawskiej zapocztkowa Kazimierz Twardowski ju w 1896 roku. Seminarium filozoficzne w UJ uruchomiono w 1901 roku. Powstay lokalne towarzystwa filozoficzne: we Lwowie (1904), Warszawie (1907) i Krakowie (1909). Integracyjn rol odgryway publikacje na amach „Ruchu Filozoficznego” (od 1911). Na tych amach Tadeusz Czeowski proponowa zwoanie „pierwszego polskiego zjazdu filozoficznego”, co zrealizowano midzy 10 a 13 maja 1923 roku w gmachu UJK.
Akademiccy filozofowie dostrzegali jednak odrbny charakter filozofii. Na amach „Nauki Polskiej” (tom I 1918) Tadeusz Kotarbiski podkrela, i „myliciel filozoficzny potrzebuje mniej wyszukanych rodkw pomocniczych, ni pracownik wielu innych nauk”. Praca filozofa jest „z natury swej indywidualna”, potrzeba mu „przede wszystkim czasu i spokoju, aby mg duo i bez przeszkd myle”. Realnie za „grznie w nauczycielskich wycznie lub, co gorsza, administracyjnych obowizkach zawodu profesorskiego”. Wedug Twardowskiego, „najdoniolejsz potrzeb polskiej filozofii jest ksztacenie pracownikw na niwie filozofii” – na potrzeby szk rednich i uniwersytetw. Przy okazji Twardowski przypomina, e „dla filozofii naukami pomocniczemi s niemal wszystkie inne nauki”, a studiowanie filozofii wymaga „bardzo rozlegego oczytania”. Std te temat przewodni III Polskiego Zjazdu Filozoficznego (Krakw, 24−27 IX 1936) – „Wspczesne prdy w nauce a potrzeba syntezy filozoficznej, ze szczeglnym uwzgldnieniem stosunku logiki do filozofii”. Wprawdzie rozbudowane wczenie studia nad rozwojem filozofii w Polsce i wiecie nie potwierdzay supremacji logiki wrd dyscyplin filozoficznych, jednak to wanie logika zyskaa szczeglne miejsce – take w skali wiatowej.
Kataklizm wojny i okupacji nie zmieni pozycji polskiej filozofii. Dokonali tego „dziea” dopiero marksici, skupieni wok Adama Schaffa. Odebrano filozofom prawo wykadu i prawo ksztacenia nastpcw, a nauce – wolno i ducha niezalenoci.