Opracowa Piotr Kieraciski
Wsppraca: Gdask – Beata Czechowska−Derkacz, Katowice – Magdalena Ochwat, Koszalin – Agnieszka Kowalska, Andrzej Markiewicz, Krakw – Magorzata Duda, Leszek liwa, Monika Zubala, Lublin – Beata Grka, Monika Jaskowiak, Joanna Stadnik, Olsztyn –Danuta Konieczna, Opole – Lucyna Sterniuk−Groniuk, Pozna – Karolina Matysik, Wojciech Zalewski, Szczecin – Magdalena Gardas, Toru – Kinga Nemere−Czachowska, Warszawa – Agnieszka Chodkowska, Krzysztof Szwejk, Wrocaw – Magorzata Wanke−Jakubowska, Maria Wanke−Jerie.
krakw
warszawa
Pierwsza cz spotkania w Zamku Krlewskim 8 padziernika, podczas ktrego wrczone zostay Nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyszego, miaa charakter dyskusji premiera Donalda Tuska ze rodowiskiem akademickim i naukowym.
– Zdaj sobie spraw, e uzasadnione oczekiwania rodowiska bd jeszcze dugi czas wysze ni bdziemy w stanie speni, ale pragn podkreli, e nasze wsplne uzgodnienie, eby z polskiej nauki i szkolnictwa wyszego uczyni priorytet, pozostaje aktualne. I z tego zobowizania staralimy si wywiza w przyszorocznym budecie – mwi premier.
W wymiarze materialnym bdzie to w roku przyszym 1040 mln z, czyli 25 proc. wicej na nauk i ponad 700 mln z na szkolnictwo wysze. – Chc pastwa gorco zapewni, e to nie jest jednorazowy akt, ale musz by odpowiedzialny i dlatego jestem zmuszony wstrzyma si ze szczegowymi zapowiedziami na kolejne lata.
W dyskusji podkrelano przede wszystkim: konieczno dialogu i okrelenia wsplnych celw zmian – prof. K. Chaasiska−Macukow, potrzeb reform mechanizmw w sferze nauki – prof. K. Stpie, innowacyjno i powizanie nauki z gospodark – prof. H. Grecki, wprowadzenie dofinansowania czesnego studentom stacjonarnym uczelni niepublicznych – prof. J. Malec, prof. W. Tokiski, potrzeb zmiany systemu zarzdzania szkolnictwem wyszym na oparty na radach powierniczych – prof. L. Pacholski, urynkowienie systemu szkolnictwa wyszego – prof. A. Budnikowski oraz uwzgldnianie interesw studentw i niebezpieczestwo korporacjonizmu – L. Ciela.
W drugiej czci odbya si uroczysto wrczenia Nagrd Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyszego za wybitne osignicia naukowe i naukowo−techniczne.
Nagrody zostay ustanowione w 2004 r., a po raz pierwszy przyznane w 2006 r. W tym roku wrczono je po raz trzeci. Wysoko nagrody to pitnastokrotno minimalnej pensji profesora zwyczajnego – w br. ok. 57 tys. z brutto. Laureaci otrzymuj te statuetk zaprojektowan przez Karola Badyn, rzebiarza zwizanego z krakowsk ASP. Nagrody przyznawane s w trzech kategoriach: bada na rzecz rozwoju nauki, bada na rzecz rozwoju spoeczestwa oraz bada na rzecz rozwoju gospodarki.
Zesp pod przewodnictwem prof. Henryka Greckiego, wiceprzewodniczcego Rady Nauki, nominowa do nagrody 8 uczonych. Prof. Barbara Kudrycka wybraa spord nich trzech laureatw. W kategorii bada na rzecz rozwoju nauki zwyciy prof. Marian Mrozek (UJ); w kategorii bada na rzecz rozwoju spoeczestwa – prof. Jarosaw Regua (Centrum Medyczne Ksztacenia Podyplomowego, Warszawa), a w kategorii bada na rzecz rozwoju gospodarki – prof. Zdzisaw Smorg (Instytut Zootechniki – PIB, Balice).
Prof. Mrozek jest pionierem stosowania metod topologicznych i komputerowych w analizie teorii ukadw dynamicznych, ktre pozwoliy udowodni istnienie dynamiki chaotycznej w ukadzie Lorenza. Wykorzystanie cisych oblicze komputerowych w dowodzie zaowocowao rozstrzygniciem wielu wanych problemw dotyczcych zjawisk przyrodniczych. Byo take inspiracj powstania nowego kierunku bada – computational topological dynamics.
Prof. Regua jest wybitnym gastroenterologiem. Z powodzeniem zastosowa kolonoskopi w badaniach przesiewowych w kierunku raka jelita grubego, co znaczco poprawia jako profilaktyki tej choroby. Jest wspautorem pracy Colonoscopy in colorectal−cancer screening for detection of advanced neoplasia opublikowanej w „The New England Journal of Medicine”.
Prof. Smorg zajmuje si biotechnologi rozrodu zwierzt. W wyniku jego bada uzyskano transgeniczne winie o zmodyfikowanej barierze immunologicznej czowiek−winia. Efekty tych prac stwarzaj nowe moliwoci dla rozwoju medycyny i farmacji oraz hodowli.
Do nagrody nominowani byli te: prof. Micha Gowiski, literaturoznawca z IBL PAN i prof. Henryk Kozowski, chemik z UWr. (w kategorii bada na rzecz rozwoju nauki); prof. Jerzy Mikuowski Pomorski, socjolog z UE Krakw i prof. Ewa Przybylska, pedagog z UMK (w kategorii bada na rzecz rozwoju spoeczestwa); prof. Andrzej Jajszczyk, informatyk z AGH (w kategorii bada na rzecz rozwoju gospodarki).
Laudacje na cze laureatw i nominowanych do nagrody ministra, napisane przez poet Michaa Zabockiego, wypiewa Grzegorz Turnau.
W 2008 r. prof. Barbara Kudrycka nagrodzia te blisko 160 naukowcw za caoksztat dorobku, za osignicia naukowe i dydaktyczne oraz za osignicia organizacyjne.
Od lewej prof.prof.: K. Pietraszkiewicz, J. Racho, B. Smulski
10 padziernika Sejm RP przyj ustaw o zmianach w ustawie z 1991 r. o finansowaniu KUL. Od chwili podpisania ustawy przez prezydenta, uczelnia bdzie z budetu pastwa otrzymywa nie tylko rodki na dziaalno biec, ale take na inwestycje. Obecnie budet KUL wynosi ok. 120 mln z. W pewnym sensie poprawa warunkw finansowania KUL z budetu jest „prezentem” na 90−lecie uczelni, ktre wypada w grudniu. KUL ma status uczelni prywatnej.
W ostatnich latach KUL dokoczy budow Collegium Jana Pawa II, Collegium Norvidianum oraz wybudowa zesp obiektw sportowych na Poczekajce. Wszystkie te inwestycje uczelnia finansowaa ze rodkw wasnych i skadek spoecznych. W tym roku oddano do uytku po generalnym remoncie i adaptacji Collegium Iuridicum, mieszczce si w dawnym gmachu gimnazjum mskiego im. Stefana Batorego, odzyskanym przez uczelni w 2004 r. Inwestycj zrealizowano dziki 3,6 mln z z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Pozostae koszty zostay pokryte ze skadek spoecznych i funduszy wasnych KUL. Od padziernika w nowym obiekcie ksztac si prawnicy. W najbliszych latach planowana jest budowa Centrum Transferu Wiedzy. Obiekt ma poczy Collegium Jana Pawa II ze starym gmachem KUL, tworzc tym samym drugi dziedziniec. Uczelnia ma nadziej, e budowa tego obiektu bdzie moga by dofinansowana z budetu pastwa.
(mit)
Po raz siedemnasty Rada FNP ogosia list laureatw Nagrody FNP. Nagroda przyznawana jest od 1992 r. i uchodzi za najbardziej prestiow w obszarze nauki w naszym kraju. Jej wysoko wynosi w tym roku 200 tys. z.
Laureatami Nagrody FNP w 2008 r. zostali:
• w obszarze nauk humanistycznych i spoecznych prof. Stanisaw Mossakowski z Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, ktrego nagrodzono „za wszechstronn, interdyscyplinarn monografi dotyczc Kaplicy Zygmuntowskiej – czoowego zabytku sztuki polskiego i woskiego Renesansu”;
• w obszarze nauk przyrodniczych i medycznych prof. Jacek Oleksyn z Instytutu Dendrologii PAN w Krniku, doceniony „za wkad w odkrycie uniwersalnych biogeograficznych zalenoci midzy cechami rolin, istotnych dla zrozumienia procesw ekologicznych w skali globalnej”;
• w obszarze nauk cisych prof. Ryszard Horodecki z Instytutu Fizyki Teoretycznej i Astrofizyki Uniwersytetu Gdaskiego, nagrodzony „za wkad w stworzenie podstaw informatyki kwantowej”;
• w obszarze nauk technicznych: prof. Andrzej Jajszczyk z Katedry Telekomunikacji Akademii Grniczo−Hutniczej w Krakowie, uhonorowany „za badania w zakresie teorii wzw szybkich sieci telekomunikacyjnych, stanowicych podstaw budowy Internetu nowej generacji”.
Rol kapituy peni Rada FNP pod przewodnictwem prof. Andrzeja Czonkowskiego. Dotychczas nagrod otrzymao 61 osb (cznie z tegorocznymi laureatami). Uroczysto wrczenia nagrd odbdzie si 5 grudnia w Zamku Krlewskim w Warszawie.
Czonkowie Korporacja Sarmatia
Korporacje akademickie korzeniami sigaj redniowiecza. Najstarsze polskie organizacje tego typu dziaaj nieprzerwanie od ponad 100 lat. Konwent Polonia, zaoony przez polskich studentw w Uniwersytecie w Dorpacie, powsta w czasach Mickiewicza – w 1828 roku. W 1919 roku przeniesiony zosta do Wilna, a obecnie dziaa w Gdasku.
Korporacje s rnorodne, a dziaa ich ju ponad 20 w wielu orodkach akademickich (Warszawa, Pozna, Gdask, Toru, Wrocaw, Lublin, Krakw). Przede wszystkim s to organizacje samowychowawcze. Korporanci organizuj wykady albo sami wygaszaj prelekcje, razem ogldaj filmy, czasem wicz szermierk. Wanym elementem ycia korporacyjnego s biesiady piwne, pene piewu, zabawy i – zapomnianych na og – zwyczajw wicych si z kulturalnym spoyciem chmielowego napoju.
Korporanci posiadaj wasne pogldy i przekonania dotyczce spraw publicznych, jednak rozmowy wewntrz korporacji o biecej polityce traktowane s jako brak kultury. Cho od czonkw wymaga si akceptacji zasad etyki katolickiej, to jednak o sprawach wiary i religii si nie dyskutuje. Obowizuje bowiem przedwojenna zasada korporacyjna, e Polska potrzebuje wszystkich swoich synw, niezalenie od podziaw politycznych czy wyznaniowych. Inaczej kwestie te s traktowane w kilku organizacjach studenckich zrzeszonych w Poznaskim Kole Midzykorporacyjnym. Odwoujc si do przedwojennych nazw, przyjy one niemiecki model wyznaniowych korporacji katolickich, przez co odseparoway si od reszty ruchu korporacyjnego w Polsce.
Korporacje akademickie nie s organizacjami masowymi. Proponowany przez nie model wychowawczy nie jest obecnie popularny. Pojcia takie, jak patriotyzm, tradycja, honor i przyja czciej s wymiewane ni traktowane powanie. Korporanci podkrelaj, e najwaniejsz spraw jest przyja, ktra ich czy. Bez niej korporacje nie maj racji bytu, bo oprcz wsplnego systemu wartoci, kultywowanych zwyczajw, to relacje midzyludzkie s spoiwem, ktre pozwolio tym organizacjom dziaa przez wiele pokole i odrodzi si po okresie komunistycznego zniewolenia.
May sowniczek korporacyjny
CYRKIEL – jeden z symboli korporacji, narysowany jednym pocigniciem pira i skadajcy si (zazwyczaj) z liter V, C, F i pierwszej litery nazwy korporacji.
DEKIEL – nakrycie gowy z band w barwach korporacji, zblione ksztatem do tradycyjnej czapki studenckiej.
FILISTER – czonek korporacji, ktry definitywnie zakoczy ju studia. Naley do Koa Filistrw w zasadzie do koca ycia.
FUKS – niepenoprawny czonek korporacji.
KOMERSZ – najwaniejsza uroczysto kadej korporacji, na ktrej obecno jest w zasadzie obowizkowa. Komersz ma cz oficjaln – powan i sformalizowan oraz swobodniejsz cz rozrywkow.
KOMILTON – zwrot grzecznociowy i okrelenie penoprawnego czonka korporacji.
KWATERA – siedziba korporacji, w ktrej odbywa si wikszo spotka i uroczystoci.
Na Brackiej 20a cotygodniowe kwatery gromadz czonkw Korporacji Akademickiej Sarmatia. S to spotkania o charakterze samoksztaceniowym. Poszczeglni uczestnicy wygaszaj prelekcje na rozmaite tematy: od filozofii, przez histori po rne dziedziny, ktrymi si zajmuj. Po referatach s dyskusje, a potem cz towarzyska z nieodcznym piwem – napojem korporantw. Komersze (wito zamknite – tylko dla czonw korporacji, nie tylko Sarmatii, zazwyczaj w rocznic powstania korporacji), kawy jesienne i wiosenne (w tych spotkaniach uczestnicz take panie, np. ony, narzeczone czy siostry korporantw), fiduki (uroczyste kwatery) oraz bale (te z udziaem pa), do tego szermierka i wyjazdy krajoznawcze – to typowe zajcia korporantw z Sarmatii, jednej z najstarszych korporacji akademickich dziaajcych obecnie w Polsce. „Nie tylko puchar czy nas i szpada, chcemy nie w ycie siy twrczej ad!” – tak brzmi pierwsze sowa hymnu Korporacji Akademickiej Sarmatia, ktra w tym roku wituje 100−lecie istnienia.
Powstaa w 1908 r. w Petersburgu w wyniku poczenia Klubu Nietoperzy oraz Lechitii – dwch tajnych polskich organizacji studenckich dziaajcych w tamtejszym uniwersytecie. W 1915 r. przeniosa dziaalno do Warszawy. „Sarmaci” brali udzia w rozbrajaniu Niemcw w 1918 r. W 1920 r. korporacja zostaa oficjalnie zarejestrowana jako stowarzyszenie. W 1939 r. liczya 209 czonkw. Podczas wojny 41 „sarmatw” zgino w walce z Niemcami, a 9 z rk sowietw (5 w Katyniu, 4 na Kresach). Mimo przeladowa przez komunistyczne wadze polskie obcej im ideowo organizacji, w 1956 r. odby si pjawny sylwester korporacyjny. W 1978 r. korporanci yjcy w Wielkiej Brytanii powoali Koo Filistrw Korporacji Sarmatia na Obczynie. 10 lat pniej Sarmatia otwarcie uczcia swe 80−lecie i podja starania do przyjcia nowych czonkw. W 1992 r. z inicjatywy 40 yjcych jeszcze filistrw oficjalnie wznowiono dziaalno K! Sarmatia. Do dzi yje trzech przedwojennych „sarmatw”. Obecnie Sarmatia liczy 25 czonkw. Czonkostwo jest trjstopniowe: fuks to niepenoprawny czonek – nosi tylko barw brzow, comiliton to ju barwiarz – penoprawny czonek – student, ktry ma prawo do noszenia wszystkich barw korporacji, filister to absolwent, czonek korporacji, take barwiarz.
Cech charakterystyczn czonka Sarmatii jest brzowy dekiel (podobny do czapki studenckiej) ze srebrno−seledynowym otokiem, czyli w barwach korporacyjnych. Oprcz wspomnianych barw i hymnu, stowarzyszenie posiada herb, sztandar i cyrkiel, czyli monogram sentencji „Vivat, Crescat, Floreat Sarmatia et Aeternum”.
Torunianie i turyci odwiedzajcy torusk starwk zadziwieni spogldali na grup modziey akademickiej w kolorowych czapkach z otokami, przepasan szarfami w barwach korporacyjnych, poprzedzan sztandarami, maszerujc ze piewem przez miasto. 11 padziernika sta si wanym witem polskiego ruchu korporacyjnego. Czonkowie 12 korporacji akademickich z caej Polski zjechali do Torunia, gdzie odby si III Komersz Polski, poprzedzony Kongresem Polskich Korporacji Akademickich.
Korporacje akademickie o rodowodzie batyckim z Estonii, otwy i Niemiec z powodzeniem od blisko 50 lat organizuj spotkania pod nazw Komersz Narodw Batyckich. Od kilku lat do grona uczestnikw doczyli korporanci z Polski, ktrych stowarzyszenia zakadane byy w okresie zaborw w Dorpacie bd w Rydze. Ide Komerszu Narodw Batyckich jest wzajemne poznanie si burszw (z niem. studentw – korporantw) z rnych pastw i rozwijanie wzajemnych relacji w ramach tradycji batyckich. Std zrodzi si pomys warszawskiej Korporacji Welecja (zaoonej 125 lat temu), aby przeszczepi ten zwyczaj na rodzimy grunt i organizowa Komersz Polski. Pierwszy odby si w Warszawie, drugi zorganizowa w Gdasku Konwent Polonia.
W Komerszu Polskim, jako wicie wszystkich polskich korporacji akademickich, uczestniczy mog tylko czonkowie organizacji. Spotkanie jest platform wzajemnego poznania i wymiany dowiadcze, poniewa liczba korporacji w Polsce oraz ich geograficzne oddalenie od siebie uniemoliwia poszczeglnym korporacjom utrzymywanie bliskich kontaktw ze wszystkimi zwizkami. Organizacj trzeciego w powojennej historii Komerszu Polskiego zaja si Korporacja Kujawja, przy pomocy drugiej toruskiej korporacji – Batorii.
Przed komerszem w godzinach porannych odby si w budynku toruskiego Gimnazjum Akademickiego Kongres Polskich Korporacji Akademickich, powicony kwestiom honoru. Poniewa honor jest jedn z podstawowych zasad obowizujcych w korporacjach od pocztku ich istnienia, uczestnicy spotkania zadeklarowali, i organizacje, ktre nie uznaj zasad postpowania honorowego (pomimo posiadania niektrych cech korporacji akademickich) korporacjami nie s i by nie mog.
Po kongresie odbya si uroczysta msza, odprawiona w gotyckim Kociele Wniebowzicia Najwitszej Maryi Panny, w ktrej uczestniczyy korporacyjne poczty sztandarowe. Po niej korporanci ze piewem ruszyli przez torusk starwk w kierunku Paacu Dmbskich, gdzie odbya si tzw. akademia. Korporanci wysuchali trzech referatw. Pierwszy dotyczy dziaalnoci modych w dziele kontrrewolucji we Francji (prof. Jacek Bartyzel), drugi – dziaalnoci stowarzysze modzieowych w okresie PRL (prof. Wojciech Polak), natomiast trzeci odnosi si bezporednio do przedwojennych korporacji akademickich (dr Tomasz Kozowski).
Po akademii korporanci z caej Polski udali si do Fortu IV Twierdzy Toru, gdzie rozpocz si Komersz Polski. Prowadzony w czci oficjalnej po acinie stanowi podniose, ale i niezwykle radosne wydarzenie. Przepeniony piewem, piwem i dobrym humorem trwa w czci nieoficjalnej bardzo dugo…
Piotr Pilarczyk
Od lewej: dr Alicja Adamczak, prezes UP RP i rzeczniczki patentowe: Alina Domaska−Baer z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Renata Zawadzka z Politechniki Szczeciskiej
Seminarium rozpoczo wystpienie prof. Andrzeja Wrbla, sdziego Sdu Najwyszego, Wykadnia prawa polskiego w zgodnoci z prawem europejskim (prawo wasnoci intelektualnej). Przewodniczca i czonkini zarzdu RRPSW Renaxta Zawadzka z Politechniki Szczeciskiej i Alina Domaska−Baer z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu przypomniay ewolucj zawodu rzecznika patentowego w Polsce. Pierwsze unormowania dotyczce tego zawodu okrelia ustawa o ochronie wynalazkw, wzorw i znakw towarowych z 1924 roku. Wg ustawy o rzecznikach patentowych z 11 kwietnia 2001, wykonywanie zawodu rzecznika patentowego polega na wiadczeniu pomocy w uzyskiwaniu, zachowywaniu, wykonywaniu oraz dochodzeniu praw odnoszcych si do przedmiotw wasnoci przemysowej. Rzecznik patentowy to zawd zaufania publicznego, a sam tytu zawodowy podlega ochronie prawnej. Przygotowywana kolejna nowelizacja ustawy o rzecznikach patentowych, zreferowana zostaa przez Andrzeja Pyr, zastpc prezesa UP RP.
Komercjalizacja wynikw dziaalnoci szk wyszych powinna by rdem dochodw zarwno dla placwki naukowej, jak i zatrudnionych w niej twrcw utworw naukowych, wynalazkw, odkry itd. Instrumentem uatwiajcym komercjalizacj wynikw prac powstaych w placwkach naukowych mog by uregulowania wewntrzne tych placwek. To zagadnienie omwia prof. Monika Dbrowska−Czajkowska z Uniwersytetu Warszawskiego. Prof. Krystyna Szczepanowska−Kozowska z UW przedstawia temat Prace naukowo−badawcze na tle ustawy „Prawo wasnoci przemysowej”.
W obszarze ochrony wasnoci intelektualnej znajduj si te zagadnienia nieuczciwej konkurencji, zaprezentowane przez profesorw Michaa du Vall i Ew Nowisk z Uniwersytetu Jagielloskiego w wystpieniu Czyny nieuczciwej konkurencji godzce w interesy konsumentw – dochodzenie roszcze.
Procedury przed Urzdem Patentowym RP o udzielanie praw wycznych omwili przedstawiciele UP RP. Z punktu widzenia ochrony projektw wynalazczych istotny jest Zakres prawa z patentu – interpretacja zastrzee patentowych – uwagami na ten temat podzielia si z uczestnikami seminarium dr Justyna Oegalska−Trybalska z UJ, natomiast praktyk UP RP przedstawili jego pracownicy.
W programie seminarium omawiano te wiele tematw szczegowych: przeniesienie patentu obcionego licencj (prof. Andrzej Szewc, U), ochrona dbr osobistych w firmie (prof. Urszula Promiska, U), komercjalizacja dbr osobistych (dr Teresa Grzeszak, UW), dozwolony uytek utworu (dr Sybilla Stanisawska−Kloc, UJ), ochrona czci zamiennych i klauzula napraw (dr Anna Tischner, UJ). Przedstawiciele zawodw prawniczych mwili m.in. o: dochodzeniu roszcze z tytuu naruszenia prawa z rejestracji wsplnotowego wzoru przemysowego (sdzia Beata Piwowarska), kosztach postpowa w sprawach wasnoci przemysowej (sdzia Szymon Roek), ochronie prawno−karnej praw wasnoci przemysowej w kontekcie orzecznictwa Sdu Najwyszego (prok. Dariusz Kuberski), zastawie rejestrowym na prawach wasnoci przemysowej (mec. Czesawa Kouda i ukasz elechowski, UW).
O realizowanych w Polsce programach wspierajcych ochron wasnoci przemysowej mwiy Patrycja Dukaczewska, ekspert z MNiSW i Anna Staczyk z Orodka Przetwarzania Informacji. MNiSW realizuje programy Patent PLUS i Kreator innowacyjnoci – poddziaanie 1.3.2 PO Innowacyjna Gospodarka Wsparcie ochrony wasnoci przemysowej tworzonej w jednostkach naukowych majcych siedzib w Polsce w wyniku prac B+R.
„Innowacyjno wrzu do kosza, dodaj zakusy na modernizacj, wrzu do niszczarki dugoplanowe projekty i spjrz w lustro.” Znudzony wykadowca przemieni si w dynamicznego naukowca. W moc zakl wierz jednak nieliczni obecni na debacie Caa Polska czeka na Nobla.
16 padziernika do krakowskiego grodu przybyli na zaproszenie dziennikarzy z Forum Polska: prof. Barbara Kudrycka, minister nauki i szkolnictwa wyszego, ks. prof. Micha Heller, laureat Nagrody Templetona, prof. Karol Musio, rektor Uniwersytetu Jagielloskiego, prof. ukasz A. Turski, fizyk z Polskiej Akademii Nauk i dr Krzysztof Pawowski, byy rektor Wyszej Szkoy Biznesu w Nowym Sczu.
– Trzeba wyrzuci socjalizm z nauki i skierowa pienidze w niebezpieczne acz pasjonujce pola badawcze – mwi prof. Turski.
– Nie moemy tylko w czci zaimplementowa amerykaskiego sposobu mylenia bez zaakceptowania caej logiki – ripostowa prof. Musio, wskazujc, e w europejskiej nauce i edukacji obowizuj socjalistyczne zasady.
– Chcemy, by w pdzcym pocigu zwanym nauk byo jak najmniej ofiar – tonowaa rozgrzan atmosfer dyskusji prof. Kudrycka. O przygotowanych projektach ustaw dotyczcych reformy nauki polskiej mwia jako o konkurencyjnym systemie finansowania nauki. Gdy parlament przegosuje nowe pomysy, pienidze na badania bd przyznawa Narodowe Centrum Bada i Rozwoju oraz Narodowe Centrum Nauki.
– Osiemdziesit procent studentw to analfabeci z jzyka polskiego – delikatnie zauway ks. prof. Heller. Pidziesicioletnie dowiadczenie dydaktyczne podpowiada mu, by bardziej skoncentrowa si na jakoci uczenia ni moliwoci otrzymania Nobla z nauk cisych.
– Po co mamy uprawia nauk? W jakiej Polsce chcemy y za 20 lat? – pyta ironicznie prof. Turski, ktry swj miniwykad zakoczy zdaniem: – Przez szacunek dla Jego Magnificencji nie powiem, jak skoczya si, kilka wiekw temu, przygoda reformatora – Kotaja w Krakowie. Przywoanie XVIII−wiecznej karty z historii UJ i Komisji Edukacji Narodowej wywoao liczne brawa. Niech do reform, do zmian jest cech nie tylko krakowskich uczonych.
– Jest tylko jedna droga do dobrobytu: szalony rozwj nauki – mwi Wojciech widerski, waciciel maej firmy farmaceutycznej.
Sia i moc nauki pozostaj jednak w sferze niespenionych marze. O tym, e gospodarka „nie ssie efektw nauki” mwi Jerzy Surdykowski, byy wykadowca UJ, byy konsul w USA.
– Jedyne, co mamy, to nasze gowy, ale i tak za 20 lat modym nie bdzie si ju nic chciao – zakoczy dyskusj K. Pawowski.
Sukcesy w nauce mog by trampolin w nowoczesny wiat. W paski, bez wymaga i regu. Wane, by byy pienidze.
Jola Workowska
Do padziernikowego numeru „Forum Akademickiego” (10/2008) wkrady si, niestety, bdy. W podpisie zdjcia na str. 6 nazwisko Pani rektor Uniwersytetu Warszawskiego brzmi „Chaaniska−Macukow” zamiast CHAASISKA−MACUKOW, a na str. 8, rwnie w podpisie zdjcia, prof. Stanisawa HODOROWICZA nazwalimy przez pomyk Hodorowskim. Z kolei Autorka artykuu Znak jakoci (str. 39−40) nazywa si Jadwiga MIRECKA, a nie Marecka.
Wszystkie wymienione osoby bardzo serdecznie przepraszamy!
Redakcja
Od 13 lat Katedra Melioracji i Ksztatowania rodowiska UR w Krakowie wraz z Katedr Krajinnho Plnovania a Pozemkovch Uprav Sowackiego Uniwersytetu Rolniczego w Nitrze organizuj konferencje ENVIRO. W tym roku spotkanie pod hasem Rola melioracji w ksztatowaniu i ochronie zasobw wodnych odbyo si w dniach 16−18 wrzenia w Krakowie.
Polska dysponuje stosunkowo niewielkimi zasobami wodnymi o bardzo sabej jakoci. Zadania melioracji wynikajce ze Strategii Rozwoju Obszarw Wiejskich, Ramowej Dyrektywy Wodnej, Strategii Gospodarki Wodnej i Programu Maej Retencji Wodnej bd do trudne do zrealizowania. W referacie otwierajcym konferencj mgr in. Zbigniew Kot, dyrektor Maopolskiego Zarzdu Melioracji i Urzdze Wodnych w Krakowie, mwi o zagroeniach wynikajcych z deficytu rodkw na utrzymanie urzdze melioracyjnych w Polsce, niedostatecznego finansowania zada inwestycyjnych zwizanych z usuwaniem szkd powodziowych oraz zwikszajcego si deficytu kadr w brany melioracyjnej.
rednio raz na trzy i p roku niektre rejony Polski nkaj susze. Z kolei raz do roku zdarzaj si lokalne podtopienia (nie powodzie). Oba te zjawiska negatywnie rzutuj na jako i wysoko plonw. Uczestnicy konferencji ocenili przydatno wynikw bada zrnicowania form i okresw wystpowania opadw atmosferycznych jako wskanikw zmian klimatu w skali lokalnej. Referaty hydrologiczne dotyczyy odpyww wody z maych, rnie uytkowanych zlewni podgrskich i nizinnych oraz wpywu zbiornikw wodnych na niektre elementy reymu hydrologicznego rzeki nizinnej. Wskazywano, e stosunki powietrzno−wodne gleb uytkowanych rolniczo mona poprawi poprzez odpowiednie ksztatowanie przestrzeni rolniczej. Naukowcy proponuj scalanie terenw rolniczych (rozdrobnienie to wielki problem poudnia Polski), tworzenie pasw zadrzewie rdpolnych oraz prowadzenie zabiegw agrotechnicznych rwnolegle do warstwic. Skutki nierwnomiernych opadw mona niwelowa poprzez drenowanie pl lub zwikszanie miszoci profilu glebowego. Podjto problem jakoci wd w maych ciekach, zbiornikach naturalnych i wd gruntowych. Kilka prac dotyczyo rekultywacji terenw zdegradowanych na skutek eksploatacji wgla kamiennego i brunatnego, a take zmian retencyjnoci deponowanych odpadw poprzemysowych poprzez dodawanie rnych komponentw organicznych. Przedstawiono wyniki bada sposobw sortowania si rumowiska w przekrojach poprzecznych i wzdu nurtu potoku grskiego w celu oceny degradacji koryta poniej budowli hydrotechnicznej. Naukowcy stwierdzili wystarczajc skuteczno funkcjonowania przydomowych oczyszczalni trzcinowych jednoetapowych oraz oczyszczania ciekw w stawach biologicznych i oczyszczalniach mechaniczno−biologicznych. Mwiono o przydatnoci 6 kompozytw gleby pyowej, piasku i substratu torfowego do budowy warstwy nonej boiska do piki nonej.
Konferencja poczona bya z jubileuszem 70−lecia urodzin oraz 46−lecia pracy naukowej prof. Wodzimierza Rajdy.
8 czerwca 1968 r. rozporzdzeniem Rady Ministrw utworzono Wysz Szko Inyniersk w Koszalinie. W padzierniku 1968 studia w koszaliskiej WSI rozpoczo 185 osb, a kadr stanowio 17 nauczycieli akademickich. Ksztacenie odbywao si na 2 wydziaach i w 12 specjalnociach. W 1972 r. uczelnia przyznaa pierwszy dyplom inynierski. W 1996 r. staa si Politechnik Koszalisk.
W cigu 40 lat mury Politechniki Koszaliskiej opucio ponad 30 tys. absolwentw. Dzisiaj w PKosz. ksztaci si blisko 11 tys. studentw, z czego 60 proc. na studiach stacjonarnych. Najwicej – okoo 6 tys. – zdobywa wiedz na kierunkach technicznych.
Struktur uczelni tworz 3 wydziay: Mechaniczny, Budownictwa i Inynierii rodowiska, Elektroniki i Informatyki oraz 5 instytutw: Ekonomii i Zarzdzania, Neofilologii i Komunikacji Spoecznej, Wzornictwa, Mechatroniki, Nanotechnologii i Techniki Prniowej oraz Polityki Spoecznej i Stosunkw Midzynarodowych.
Politechnika oferuje studentom ksztacenie na 21 kierunkach: mechanika i budowa maszyn, technika rolnicza i lena, transport, technologia ywnoci i ywienie czowieka, budownictwo, inynieria rodowiska, geodezja i kartografia, ochrona rodowiska, elektronika i telekomunikacja, informatyka, edukacja techniczno−informatyczna, inynieria materiaowa, mechatronika oraz ekonomia, zarzdzanie, finanse i rachunkowo, filologia (angielska i germaska), dziennikarstwo i komunikacja spoeczna, europeistyka, wzornictwo, architektura wntrz. PKosz. prowadzi te studia doktoranckie na wydziaach Budownictwa i Inynierii rodowiska oraz Mechanicznym.
Politechnika ma prawo do nadawania stopni naukowych doktora nauk technicznych w dyscyplinach: budowa i eksploatacja maszyn, budownictwo, inynieria rodowiska oraz elektronika, a take doktora habilitowanego nauk technicznych w dziedzinach: budowa i eksploatacja maszyn oraz budownictwo.
Baza dydaktyczna PKosz. mieci si w obiektach przy ul. Racawickiej, niadeckich i Kwiatkowskiego w Koszalinie oraz w Chojnicach. Uczelnia dysponuje ponad 20,5 tys. m2 powierzchni uytkowej. Znajduje si tam 335 sal dydaktycznych, w tym: 5 auli, 67 sal wykadowych dla okoo 50 osb, 70 sal wicze, 155 laboratoriw i 37 laboratoriw komputerowych.
Uczelnia zatrudnia 822 osoby, w tym 479 nauczycieli akademickich – 57 z nich to profesorowie tytularni, 75 legitymuje si stopniem naukowym doktora habilitowanego, a 73 zatrudnionych jest na stanowiskach profesora nadzwyczajnego. Politechnika zatrudnia te 211 doktorw i 132 innych nauczycieli akademickich. Pracownicy naukowi PKosz. realizuj 50 grantw, w tym 4 rozwojowe i 1 midzynarodowy. W ramach dziaalnoci statutowej prowadz 71 tematw, a w ramach bada wasnych – 50 tematw. Realizuj te 21 projektw we wsppracy z podmiotami gospodarczymi.
W ramach programu Socrates−Erasmus politechnika podpisaa 52 umowy z uczelniami z 16 krajw Europy. W programie Jean Monnet uczelnia bierze udzia realizujc 3 projekty. W ramach programu Leonardo da Vinci PKosz. koordynuje projekt pilotaowy, realizowany z partnerami z Wlk. Brytanii, Woch, Niemiec. Uczeni z politechniki uczestnicz w realizacji 3 projektw w ramach programw ramowych UE, w tym sieci doskonaoci Complex Metallic Allous. Uczelnia pozyskuje rodki na rozwj z europejskich funduszy strukturalnych, realizujc 8 projektw.
Biblioteka PKosz. zgromadzia w ksigozbiorze ok. 130 tys. ksiek i 56 tys. woluminw zbiorw specjalnych.
O energii mona obecnie mwi bez przerwy, a i tak nie wyczerpie si problemw z ni zwizanych. Wszyscy rozwaaj, jak najefektywniej j produkowa, ale oszczdnoci i to znacznie wiksze mona osign po stronie jej wykorzystania. Dotyczy to szczeglnie tych wszystkich obszarw, ktre wykorzystuj energi w procesach technologicznych.
W dniach 15−17 wrzenia odbyo si 8. Midzynarodowe Sympozjum SYMKOM 08, zorganizowane przez Instytut Maszyn Przepywowych P. Tematem obrad byy najnowsze osignicia w budowie i eksploatacji maszyn przepywowych, zwaszcza turbin, pomp i sprarek oraz we wspczesnych systemach pozyskiwania i przetwarzania energii, w tym energii odnawialnej. Dwu− i trjwymiarowe modele przepywu, ich eksperymentalna weryfikacja i zastosowania w projektowaniu maszyn, problemy niestacjonarnoci, oddziaywania z „ciaem” maszyny oraz wynikajce z tego haas i obnienie sprawnoci, metrologia przepyww i diagnostyka maszyn – to niezwykle istotne zagadnienia, ktre w chwili obecnej maj znaczenie naukowe i aplikacyjne. Dziki tym pracom skraca si droga od osigni naukowych do ich zastosowania w praktyce inynierskiej. Przekada si to w prosty sposb na czystsze rodowisko, oszczdnoci w wykorzystywaniu energii oraz taniej produkowan energi.
Jedno ze zrealizowanych w przemyle rozwiza oszczdzajcych energi przedstawi Jakub Beczkowski, doktorant Wydziau Mechanicznego P. Poprzez badania modelowe i obliczenia numeryczne opracowa on zmodyfikowan wersj wentylatora spalin dla bloku energetycznego w Elektrowni Turw. Po zainstalowaniu wentylatora okazao si, e jego sprawno jest wysza od teoretycznie wyliczonej (przyrost w stosunku do „starego” ukadu wynis 32 proc.). Ze wzgldu na moc wentylatora, ktra w punkcie nominalnym pracy wynosia 2,3 MW, uzyskana poprawa sprawnoci przynosi bardzo due oszczdnoci energii, a wic take chroni rodowisko.
Specjalna sesja sympozjum, zorganizowana w Instytucie Maszyn Przepywowych, powicona bya pamici zmarego w padzierniku 2007 prof. Wadysawa Rudolfa Gundlacha, pierwszego dyrektora instytutu. Wspomnienia o profesorze przygotowa jego nastpca prof. Jan Krysiski.
LXVI Zjazd Polskiego Towarzystwa Jzykoznawczego powicony by odmianom funkcjonalnym jzykw i gatunkom tekstw. Odby si w dniach 19−20 wrzenia na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Opolskiego.
Stanisaw Gajda, Aleksander Kiklewicz, Boena Witosz i Halina Grzmil−Tylutki wprowadzili podstawowe ustalenia terminologiczne oraz doprecyzowali zakresy poj gatunku, odmiany i stylu w systemie wspczesnej wiedzy lingwistycznej. Obrady w sekcjach dotyczyy specyfiki poszczeglnych gatunkw tekstw: literackich, religijnych, ludowych, handlowych, prawnych i urzdowych, publicystycznych, naukowych i popularnonaukowych.
Duym zainteresowaniem cieszya si problematyka odmian tekstu i zjawisk jzykowych w nowych mediach. Przedmiotem obrad by jzyk Internetu (teksty prymarnie internetowe) i jzyk w Internecie (teksty sekundarne, zaadaptowane do potrzeb internetowych). Prbowano scharakteryzowa takie nowe gatunki, jak: czat internetowy czy oferta w serwisie towarzysko−matrymonialnym, podkrelano przy tym specyficzne waciwoci pragmatycznojzykowe, ktre szczeglnie wyranie ujawniaj si w komunikacji internetowej, m.in.: dialogowo, spontaniczno, kolokwialno, sytuacyjno, multimedialno i dynamiczno. Na przykadzie akronimw pokazano wyran w Internecie tendencj do skrtowoci, a na przykadzie nickw internetowych – wirtualn tosamo i specyficzn autokreacj. Zwracano uwag na takie waciwoci wspczesnego jzyka, jak: ekspansja wulgarnoci i agresja jzykowa, a take artystyczna ekspresja i humor jzykowy, penice jedynie funkcje ludyczne.
Piotr migrodzki przedstawi stan prac nad Wielkim sownikiem jzyka polskiego, ktrego koncepcja powstaa w Komitecie Jzykoznawstwa PAN w 2004 r. i ktry ma w roli podstawowego rda wiedzy o sownictwie polszczyzny zastpi zdezaktualizowany ju Sownik jzyka polskiego pod redakcj Witolda Doroszewskiego, wydany w latach 1958−69. Kierownikiem projektu jest prof. Piotr migrodzki (U), a gwnymi wykonawcami: prof. Mirosaw Bako (UW), prof. Bogusaw Dunaj (UJ), prof. Maciej Grochowski (UMK), prof. Krystyna Kowalik (AP), prof. Renata Przybylska (UJ). Najobszerniejsz informacj o projekcie przynosz dwa tomy Nowych studiw leksykograficznych pod red. P. migrodzkiego i R. Przybylskiej (Krakw 2007 i 2008).
Rafa Grski, Barbara Lewandowska−Tomaszczyk, Marek aziski i Adam Przepirkowski przedstawili stan prac nad Narodowym korpusem jzyka polskiego, ktrego koordynatorem jest Instytut Podstaw Informatyki PAN, a wsptwrcami Instytut Jzyka Polskiego PAN, Wydawnictwo Naukowe PWN oraz Zakad Jzykoznawstwa Komputerowego i Korpusowego U. Instytucje te buduj korpus referencyjny polszczyzny, zarejestrowany jako projekt badawczy rozwojowy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyszego. Jest to zbir tekstw zawierajcy kilkaset milionw sw. Bez dostpu do korpusu nie da si dzi prowadzi bada jzykoznawczych, pisa sownikw ani podrcznikw jzykw obcych, tworzy wyszukiwarek uwzgldniajcych polsk odmian, tumaczy komputerowych ani innych programw zaawansowanej technologii jzykowej.
W czasie zjazdu wybrano nowe wadze PTJ. Przewodniczc zostaa Renata Przybylska (UJ), zastpc Bogusaw Wyderka (UO), sekretarzem Renata Bura (UJ), a skarbnikiem Zofia Kubiszyn−Mdrala (UJ). Pozostali czonkowie zarzdu to: Jan Adamowski (UMCS), Irena Kamiska−Szmaj (UWr.), Aleksander Kiklewicz (UWM), Ewa Koodziejek (USz.), Piotr Stalmaszczyk (U).
Aby ludzie nie przypominali mrwek grzebicych w ziemi, musz myle. Aby religia zaspokajaa prawdziwe potrzeby czowieka, musi si rozwija. Aby nauka moga wyznacza nowe horyzonty, musi by wielowymiarowa. Ks. prof. Micha Heller chce, by ludzie nauki i wiary zgromadzili si w jednym miejscu i prowadzili badania naukowe w zakresie wzajemnych relacji pomidzy teologi, nauk i filozofi.
Ks. prof. Heller, ktry w maju otrzyma Nagrod Templetona za usuwanie barier midzy nauk a religi, przeznaczy 1,6 mln dolarw na stworzenie Centrum Kopernika Bada Interdyscyplinarnych. 2 padziernika w Collegium Maius Uniwersytetu Jagielloskiego w Krakowie podpisano dokument zaoycielski tej placwki, z ktrego wynika, e CC (Copernicus Center) jest jednostk wspln UJ i Papieskiej Akademii Teologicznej. W praktyce oznacza to, e UJ uyczy dwa pokoje w kampusie uniwersyteckim, a uczeni z PAT modlitw wspieraj dziaania naukowcw.
– Nie bdziemy budowa nowych budynkw i traci pienidzy na beton i elazo. – Tak inicjator CC tumaczy dzieraw pokoi i jednym tchem dodaje: – Nie chcemy, by caa para naukowa sza w gwizdek. Ona ma i w silnik. A zgromadzeni kardynaowie – Stanisaw Dziwisz i Franciszek Macharski – kiwali gowami z aprobat. Napdem myli ma by dwanacie zespow badawczych, np. neurobiologia, metafizyka analityczna, filozofia kosmologii, ktre w rozproszonej formie dziaaj ju od lat, a teraz pod szyldem CC bd si ubiega o nowe granty i nowe rynki wydawnicze.
Centrum ma prowadzi dziaalno dydaktyczn w formie wykadw kursowych, wykadw otwartych, seminariw i szkole. Do naukowej wsppracy zaproszeni s wszyscy, ktrzy, jak powiedzia prof. Jan Maciej Dyduch, rektor PAT, w swoich badaniach kieruj si mioci do prawdy. – I to jest wanie ta nowa jako wsppracy, z ktrej jestem niezmiernie zadowolony – podkreli prof. Karol Musio, rektor UJ.
Rado i szczcie tumnie zgromadzonych profesorw i ministra sprawiedliwoci Zbigniewa wikalskiego byy widoczne. Gdy prof. Micha Heller powiedzia, e chce wszystkie pienidze z nagrody, ktra jeszcze nie dotara do Polski, umieci na lokacie oszczdnociowej i y spokojnie z odsetek, na sali zapanowaa euforia. Oto na kopernikaskim niebie pojawia si instytucja, ktra jest samowystarczalna. Szkoda tylko, e jedynym celem powoanej do ycia Fundacji Centrum Kopernika jest zarzdzanie pienidzmi. Na stronie internetowej Copernicus Center na razie widnieje tylko numer konta. Widocznie kada, nawet najbardziej uduchowiona idea, musi mie romans z materi utkan z finansw.
W tegorocznej rywalizacji MPSW zwyciya Politechnika Warszawska. Na podium nagrody i gratulacje odbiera prof. Wodzimierz Kurnik, rektor PW, w asycie Jolanty Doleckiej, szefowej Studium Wychowania Fizycznego i Sportu. Studenci – sportowcy z PW zdobyli 2086 punktw w klasyfikacji generalnej. Stopie niej znalaza si Politechnika lska w Gliwicach (1970,5), a na trzecim miejscu druga stoeczna uczelnia – Uniwersytet Warszawski (1966,5).
Po raz ostatni na podium honorowano rwnie finalistw w klasyfikacji typw uczelni. Wrd akademii najlepsza bya SGGW Warszawa, przed Uniwersytetem Techniczno−Przyrodniczym Bydgoszcz i Uniwersytetem Ekonomicznym z Krakowa. Wrd uczelni medycznych zwyciy Uniwersytet Medyczny z odzi, na drugim miejscu by Warszawski Uniwersytet Medyczny, a za nim – Uniwersytet Medyczny z Poznania. Najwicej uczelni startowao w grupie wyszych szk niepublicznych – 90. Pierwsze miejsce zaja Wysza Szkoa Gospodarki z Bydgoszczy, drugie – Akademia Leona Komiskiego z Warszawy, a trzecie – Wysza Szkoa Finansw i Zarzdzania w Biaymstoku.
Wrd politechnik dwa pierwsze miejsca, tak jak w klasyfikacji generalnej mistrzostw, zajy PW, a za ni P. Trzecia bya Politechnika Gdaska. Wrd uniwersytetw najlepszy by, co oczywiste na podstawie wynikw klasyfikacji generalnej, UW. Za nim uplasoway si Uniwersytet im. Adama Mickiewicza z Poznania i Uniwersytet Marii Curie−Skodowskiej z Lublina. I na koniec, wyniki wspzawodnictwa w ramach pastwowych wyszych szk zawodowych: PWSZ Leszno, PWSZ Krosno, PWSZ Konin.
W rywalizacji XXV MPSW uczestniczyo ok. 15 tys. zawodnikw ze 198 uczelni, w tym 23 politechnik, 19 uniwersytetw i 90 uczelni niepublicznych.
XXV MPSW kocz wspzawodnictwo wedug dotychczasowego regulaminu. Najwaniejsz zmian, jak wprowadzaj nowe przepisy, jest rezygnacja ze wspzawodnictwa w typach uczelni. Kolejne mistrzostwa rozegrane zostan ju tylko w formule eliminacyjnej (gwnie dyscypliny zespoowe) i bezporedniej rywalizacji. Nastpn zmian jest ograniczenie wieku startujcych do 28 lat. A wszystko za spraw uczestnictwa w systemie midzynarodowego wspzawodnictwa studentw – sportowcw: startw w akademickich mistrzostwach Europy, wiata czy letnich i zimowych uniwersjadach.
Tradycyjnie Zarzd Gwny AZS uhonorowa dziaaczy zwizku. Konrad Wepa, prezes KU AZS UJ, zosta wyrniony za organizacj FORUM FISU, ktre w lipcu br. odbyo si w Krakowie. Redakcja „Akademickiego Przegldu Sportowego” docenia prac korespondenta Mateusza Tomanka, studenta dwch bydgoskich uczelni: III roku administracji Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego i II roku zarzdzania Uniwersytetu Technologiczno−Przyrodniczego, wrczajc mu „Zielone Piro APS”.
Byy te nagrody zespoowe. Za sportowy sukces w ostatnim roku akademickim uznano osignicia druyn uczelnianych, ktre zostay medalistami akademickich mistrzostw Europy: pikarki rczne Wyszej Szkoy Spoeczno−Przyrodniczej z Lublina – zoty medal, koszykarki poznaskiego UAM – srebro, pikarki none AWF z Wrocawia, siatkarki z Wyszej Szkoy Gospodarki w Bydgoszczy i futsalowcy z Wyszej Szkoy Edukacji Zdrowotnej w odzi – brzowe medale. Ogoszono wyniki konkursu na najlepsz stron internetow AZS. Uznanie jury zdobyy strony klubowe: AZS AWF Krakw, AZS Akademii Leona Komiskiego w Warszawie i AZS Politechniki dzkiej.