Szkoda, że dziekan nie powołał komisji, która fachowym polonistycznym okiem dokonałaby formalnej oceny stopnia podobieństwa obydwu tekstów. Jest to standard postępowania.

KłOPOTY W TORUNIU

Marek Wroński

Dosyć niecodzienna i przykra sprawa zaczęła się właśnie na Wydziale Filologicznym UMK w Toruniu, gdzie w połowie marca br. na ręce dziekana, dr. hab. Adama Bednarka, wpłynął list od dziekana Tomasza Pokrzywniaka z Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu. Zawarta tam była skarga dr Agnieszki Raubo, która zarzuciła dr. hab. Januszowi Golińskiemu, profesorowi w Instytucie Literatury Polskiej UMK, przejęcie znacznych fragmentów pierwszego rozdziału z jej pracy doktorskiej Postać filozofa w polskiej literaturze renesansowej (którą obroniła w październiku 2007 r. pod promotorską opieką prof. dr hab. Marii Adamczyk) i opublikowanie jako własnej publikacji „Szczęście monarchijej” i „umiłowanie mądrości”. O idei króla i filozofa oraz jej przywołaniach w renesansowej prozie polskiej, „Studia Staropolskie. Series nova”, T. XVIII (LXXIV), s. 52−62, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2008. Ten tom wyszedł jako „Wszystko tu najdzie, co wy macie w głowie”. Świat prozy staropolskiej, pod redakcją dr Estery Lasocińskiej i dr Agnieszki Czechowicz.

Plagiat odkrył przypadkowo brat pani adiunkt, przeglądając na początku marca br. w księgarni powyższą pozycję. Jako że jest doktorem habilitowanym literaturoznawstwa staropolskiego, to z miejsca zauważył podobieństwo tekstu.

Szczegółowa analiza potwierdziła znaczne zapożyczenia i sprawę postawiono na forum poznańskiej Rady Wydziału, bowiem dr Agnieszka Raubo maszynopis swego rozdziału „Filozofowie winni mieć jakby własne jakieś królestwo w państwie”. Filozofowie o problemach państwa i prawa wysłała na ręce prof. Golińskiego jeszcze w początkach 2006 roku. Zrobiła to po pisemnej sugestii prof. Elżbiety Laskowskiej z Bydgoszczy, która stwierdziła, iż obszerny maszynopis może się zmieścić w periodyku „Ogród. Kwartalnik Humanistyczny”, którego wiceredaktorem naczelnym jest kolega z instytutu, dr hab. Janusz Goliński. Pracował on wtedy w Akademii Bydgoskiej (dawna WSP, dziś Uniwersytet Kazimierza Wielkiego). Maszynopis wraz z dyskietką został więc wysłany w styczniu 2006 i na początku września 2006 przyszedł list od dr. hab. Antoniego Czyża, redaktora naczelnego, że będzie wydrukowany. Jednak minął rok, z redakcji nie było wieści, a praca doktorska została obroniona z wyróżnieniem. O sprawie świeżo upieczona adiunkt szybko zapomniała, wrzucona w wir ćwiczeń i wykładów... Warto dodać, że pozostałe rozdziały pracy doktorskiej również były prawie na bieżąco wysyłane do druku m.in. w „Ruchu Literackim”, „Pamiętniku Literackim” i są wydrukowane.

Prof. Janusz Goliński, który do UMK przeszedł rok temu z UKW w Bydgoszczy, w rozmowie z dziennikarzem zaprzeczył zarzutowi plagiatu. Wyraził opinię, że sprawa wiąże się z długimi, ponadtrzyletnimi kontaktami, podczas których na prośbę doktorantki udzielał jej konsultacji, dzielił się własnymi materiałami, poprawiał przesyłane teksty. Potwierdził, że kontakt nastąpił telefonicznie, a potem dostał pocztą maszynopis, który przekazał redaktorowi naczelnemu Antoniemu Czyżowi. Dalsze numery czasopisma przestały wychodzić z powodu kłopotów finansowych, dlatego maszynopisu nie wydrukowano. Ze względu na wyjaśniające postępowanie dyscyplinarne nie chciałby więcej niczego komentować. Oskarżenie o plagiat zdruzgotało go i wie, że sprawa jest poważna.

Z kolei promotor, prof. Maria Adamczyk, nie ma żadnych złudzeń, że doktorat był pisany wyłącznie pod jej nadzorem i opieką, stąd jakiekolwiek „konsultowanie maszynopisu” pierwszego rozdziału i „udostępnianie materiałów” nie odpowiada prawdzie. Ówczesna doktorantka była na studiach doktoranckich, pierwszy rozdział złożyła więc przed wrześniem 2005 r. jako zaliczenie II roku Studium Doktoranckiego, na co są dokumenty i świadkowie. Praca opiera się na badaniach archiwalnych, dlatego łatwo sprawdzić, kto i kiedy wysiadywał nad dokumentami w archiwach.

Także dr Agnieszka Raubo energicznie zaprzeczyła jakiejkolwiek współpracy o charakterze merytorycznym z prof. Golińskim, podkreślając, iż nawiązała z nim kontakt w celu przysłania gotowego maszynopisu do druku. Pierwszy rozdział doktoratu złożyła na przełomie maja i czerwca 2005 na ręce prodziekan Anny Legorzyńskiej, która jest kierownikiem Studium Doktoranckiego. Był to warunek zaliczenia roku i otrzymywania stypendium doktoranckiego. Rozdział przeszedł także przez ręce promotorki, która musiała go przyjąć i zatwierdzić. Jak pamięta, jedyne wskazówki, które otrzymała od prof. Golińskiego, to typ czcionki, jakim ma być wydrukowany maszynopis i wygląd transkrypcji cytowanych przez nią tekstów z XVI wieku, co jest typowe dla standardów redakcyjnych literackich periodyków naukowych.

Sprawa odbija się głośnym echem także w Instytucie Badań Literackich w Warszawie, bowiem okazało się, że referat oparty na maszynopisie Agnieszki Raubo prof. Goliński wygłosił we wrześniu 2006 na sympozjum Proza staropolska – znane i nieznane w Kazimierzu Dolnym, które organizowała we współpracy z KUL jedna z pracowni instytutu.

O liście z Poznania dziekan Adam Bednarek poinformował Radę Wydziału i następnie skierował dokumenty tej sprawy do rektora, prof. Andrzeja Radzimińskiego, który przekazał je 16 kwietnia br. rzecznikowi dyscyplinarnemu, prof. dr. hab. Andrzejowi Adamskiemu z Wydziału Prawa i Administracji. Uczelnia też zapewne powiadomi Prokuraturę Rejonową w Toruniu o podejrzeniu przestępstwa plagiatu, bowiem na organach uczelni wymusza to obowiązujące prawo.

Szkoda tylko, że dziekan Bednarek nie powołał komisji, która fachowym polonistycznym okiem dokonałaby formalnej oceny stopnia podobieństwa obydwu tekstów. Jest to standard postępowania. Pokolorowane kartki obydwu prac, przesłane przez dr Raubo, ukazują bezlitośnie stopień zapożyczenia...

Wieści z Wrocławia

20 kwietnia br. na swoim kolejnym comiesięcznym posiedzeniu obradowała Sekcja Nauk Medycznych Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów. I na samym początku obrad przegłosowano wniosek, wyrażający opinię, iż należy wznowić sprawę przewodu habilitacyjnego prof. dr. hab. Ryszarda Andrzejaka, urzędującego rektora wrocławskiej Akademii Medycznej. W jego habilitacji znaleziono liczne nierzetelności, o czym szeroko rozpisywały się wrocławskie gazety, a fakt ten relacjonowała też lokalna telewizja.

Prezydium CK na swym posiedzeniu 27 kwietnia podjęło decyzję wznowienia habilitacji z urzędu. Oznacza to, że Rada Wydziału musi powołać nowych recenzentów, którzy w świetle odkrytych i ukazanych nierzetelności (patrz artykuł w „FA” 12/2008) ponownie orzekną o samodzielności pracy.

Wznowienia ukończonych przewodów stopni naukowych nie robi się codziennie, więc fakt poddania kontroli habilitacji sprzed lat rektora dużej państwowej uczelni jest bezprecedensowy.

Rektor Andrzejak w wywiadach dla prasy zaprzecza nierzetelnościom i 20 listopada 2008, wypowiadając się dla wrocławskiej „Gazety Wyborczej”, oświadczył: „Nie popełniłem plagiatu, nigdy także nie zawłaszczyłem badań. O tym, że przepisałem wyniki badań, mówiono zaraz po tym, jak napisałem habilitację. Wtedy prof. Zatoński wstawił się za mną, stwierdził, że moje badania nie powielają jego ustaleń, został nawet recenzentem mojej habilitacji”. Na temat obecnej dziekan (i swojej podwładnej w katedrze i klinice, którą prof. Andrzejak kieruje) stwierdził: „Od lat ściśle współpracuje z prof. Jolantą Antonowicz−Juchniewicz. Byliśmy w jednym zespole badawczym, którym kierował prof. Zatoński, wspólnie opracowaliśmy wiele tekstów. Nigdy nie zwróciła mi uwagi, że przepisałem fragment jej pracy, a ona zauważyłaby to pierwsza”. W ostatniej wypowiedzi z 21 kwietnia br. dla redaktora Tomasza Wysockiego z „GW” rektor Andrzejak stwierdził: „Na rozstrzygnięcie Centralnej Komisji czekam z całkowitym spokojem, gdyż wiem, iż plagiatu nie popełniłem”.

Jako że wszystkie te trzy prace leżą na moim biurku („Dyrekcja” Archiwum Nieuczciwości Naukowej otrzymała je pocztą od anonimowego nadawcy, któremu w tym miejscu serdecznie dziękuję za wkład do badań nad patologią nauki!), do oświadczeń prof. Andrzejaka podchodzę z pewnym sceptycyzmem. Mam też nadzieję, że Prezydium CK wznawiając przewód habilitacyjny skieruje sprawę do innej prestiżowej uczelni medycznej. Olbrzymi konflikt interesów i powiązania zawodowo−służbowe pomiędzy rektorem Andrzejakiem a dziekan Jolantą Antonowicz−Juchniewicz oraz fakt, że ponownie ma się tym zajmować macierzysta Rada Wydziału (która sama w sobie ma konflikt interesu głosując nad habilitacją swojego rektora i wieloletniego kolegi), nie gwarantują obiektywnego rozstrzygnięcia tej sprawy.

Wieści z Gdańska

Z kolei na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia br. Sekcja Nauk Humanistycznych i Społecznych CK w głosowaniu tajnym – opierając się na dwóch recenzjach powołanych przez siebie superrecenzentów – odrzuciła odwołanie ks. dr. hab. Roberta Kaczorowskiego z 7 sierpnia 2008 dotyczące uchylenia decyzji Rady Naukowej Instytutu Historii Uniwersytetu Gdańskiego, która 4 lipca 2008 cofnęła mu doktorat, przyznany 29 czerwca 2001. Przyczyną unieważnienia przyznanego stopnia było odkrycie poważnych zapożyczeń z pięciu innych publikacji i tym samym niesamodzielność doktoratu (patrz fragment Wieści z Gdańska w artykule Samozwańczy prezydent w „FA” 10/2008 r.) I nad tą sprawą 27 kwietnia obradowało Prezydium CK, które wydało decyzję odrzucającą odwołanie ks. Kaczorowskiego.

Dziwi sposób postępowania w tej sprawie władz Akademii Muzycznej w Gdańsku. Mimo otrzymania informacji w końcu września 2008 o plagiacie prodziekana Kaczorowskiego, dyscyplinarne postępowanie wyjaśniające wszczęto dopiero w grudniu 2008. Powołany przez rektora Bogdana Kułakowskiego rzecznik dyscyplinarny uczelni, dr hab. Włodzimierz Wiesztordt, otrzymał całe dossier sprawy, przesłane 28 listopada 2008 r. przez dziekana Wydziału Nauk Historycznych UG prof. Zbigniewa Opackiego. Była tam konkordancja zapożyczeń, opinia Komisji Rady Naukowej Instytutu Historii UG, na kanwie której Prezydium Centralnej Komisji wznowiło 31 marca 2008 postępowanie w przewodzie doktorskim ks. Kaczorowskiego, jak również opinie nowych recenzentów: prof. dr. hab. Tadeusza Orackiego i dr hab. Zenony Rondomańskiej, na podstawie których 4 lipca ub.r. odebrano doktorat.

Mimo upływu pięciu miesięcy rzecznik dyscyplinarny nie złożył wniosku dyscyplinarnego. Ks. dr hab. Robert Kaczorowski dopiero na początku marca został zawieszony w wykonywaniu funkcji prodziekana (na marginesie: rektor nie ma prawa zawiesić dziekana czy prodziekana, bowiem jest to wybieralny organ uczelni, dlatego odwołanie z urzędu może nastąpić poprzez nadzwyczajne zebranie elektorów i ich głosowanie w tej sprawie). Natomiast nie zawieszono go w prowadzeniu zajęć ze studentami. Co więcej, ks. Kaczorowski wykłada etykę (sic!) na kierunku pedagogicznym jednej z wyższych szkół niepaństwowych.

Czy konieczne jest pisanie o takich nieprzyjemnych sprawach w mediach, aby władze uczelni szybko reagowały na informacje o łamaniu dobrych obyczajów naukowych? Jak to podrywa autorytet i prestiż rektora, gdy osoba obwiniona o plagiat jak gdyby nigdy nic pracuje w uczelni, gdy tymczasem wszyscy wiedzą o zarzutach, które nie są przecież wyssane z palca...