Polskie uczelnie stoją dziś przed strategicznym wyborem. Fundusze FERS mogą zdecydować, kto wygra nowy wyścig o studenta. Jeszcze kilka lat temu uczelnie konkurowały głównie programem studiów, kadrą naukową i lokalizacją. Dziś do tej listy dochodzi nowy czynnik: elastyczność modelu edukacji.
Zmienia się rynek pracy. Zmieniają się oczekiwania studentów. Coraz większego znaczenia nabierają osoby pracujące zawodowo, uczestnicy studiów podyplomowych, kursów kompetencyjnych i programów lifelong learning. Wiedza przestaje być zdobywana raz na całe życie, staje się procesem ciągłym.
To właśnie dlatego model hybrydowy przestaje być „technicznym dodatkiem po pandemii”, a zaczyna stawać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju nowoczesnych uczelni na świecie. I właśnie w tym momencie polskie uczelnie otrzymują wyjątkową szansę finansowania transformacji edukacyjnej dzięki programowi NCBR realizowanemu z funduszy FERS „Uczenie się przez całe życie”.
O tym, dlaczego hybryda staje się strategicznym narzędziem rozwoju uczelni, i jak mądrze wykorzystać środki FERS, rozmawiamy z Iwoną Pustkowiak, koordynatorką projektów edukacyjnych w firmie A+V, integratorze systemów audiowizualnych specjalizującym się w rozwiązaniach dla szkolnictwa wyższego.
Wiele uczelni nadal traktuje edukację hybrydową jako rozwiązanie, które pojawiło się w czasie pandemii. Tymczasem światowe trendy pokazują coś zupełnie innego.
Pandemia jedynie przyspieszyła proces, który i tak już się rozpoczynał. Dziś hybryda staje się odpowiedzią na głęboką zmianę sposobu życia, pracy i zdobywania kompetencji. Bardzo dobrze pokazują to dane ze Stanów Zjednoczonych. Według analiz organizacji Encoura liczba studentów programów hybrydowych wzrosła tam o 51% między 2017 a 2023 rokiem, mimo że całkowita liczba studentów spadła. To niezwykle ważny sygnał dla uczelni. Model hybrydowy po prostu odpowiada na potrzeby współczesnych odbiorców edukacji – osób pracujących, studentów z mniejszych miejscowości, ludzi rozwijających kompetencje w trakcie kariery zawodowej, uczestników studiów podyplomowych i MBA, specjalistów szukających elastycznego dostępu do wiedzy. To nie jest chwilowa moda technologiczna. To zmiana modelu edukacji.
Kto najbardziej potrzebuje modelu hybrydowego?
W Polsce nadal dominują studia stacjonarne, szczególnie wśród młodych maturzystów, którzy chcą przeżyć klasyczne życie akademickie. I to prawdopodobnie długo się nie zmieni. Ale jednocześnie bardzo szybko rośnie grupa osób, dla których tradycyjny model studiowania staje się trudny organizacyjnie. Mówimy o osobach pracujących zawodowo, studentach studiów podyplomowych, uczestnikach MBA, specjalistach technicznych, rodzicach czy osobach mieszkających poza dużymi ośrodkami akademickimi. Dla nich hybryda nie jest wygodnym dodatkiem. Często jest jedyną realną możliwością dalszego rozwoju. I właśnie tutaj pojawia się ogromna szansa dla uczelni. Te instytucje, które nauczą się projektować nowoczesne modele hybrydowe, będą mogły docierać do grup studentów, które wcześniej były poza ich zasięgiem.
Czy polskie uczelnie są już gotowe na taką zmianę?
Część uczelni już zaczyna to rozumieć, ale jesteśmy dopiero na początku tej transformacji. W Polsce nadal bardzo mało uczelni jasno komunikuje swoją ofertę hybrydową jako element przewagi konkurencyjnej. Tymczasem to może być jeden z najważniejszych wyróżników najbliższych lat. Wyobraźmy sobie dwie uczelnie oferujące podobny program studiów podyplomowych. Jedna wymaga fizycznej obecności co weekend. Druga pozwala część zajęć realizować zdalnie, oferuje dostęp do nagrań wykładów, nowoczesną komunikację cyfrową i możliwość uczestnictwa ekspertów z różnych części świata. Dla osoby pracującej zawodowo wybór bardzo często będzie oczywisty. Dlatego hybryda nie powinna być traktowana wyłącznie jako projekt technologiczny. To element strategii rozwoju uczelni.
W artykułach o edukacji hybrydowej najczęściej mówi się o studentach. Tymczasem ogromne znaczenie ma także kwestia wykładowców.
To prawda i moim zdaniem jest to jeden z najważniejszych aspektów całej transformacji. Model hybrydowy daje uczelni dostęp do ekspertów, którzy wcześniej byli poza jej zasięgiem organizacyjnym. Specjalista zarządzający dużą firmą technologiczną, lekarz wykonujący skomplikowane operacje, ekspert AI pracujący dla międzynarodowej organizacji czy profesor z zagranicznego uniwersytetu często nie są w stanie regularnie dojeżdżać na uczelnie, ale mogą poprowadzić wykład gościnny, warsztaty, konsultacje projektowe, może nawet całe moduły zajęciowe online lub hybrydowo. To ogromnie zwiększa atrakcyjność programów edukacyjnych. Studenci zyskują kontakt z praktykami i aktualną wiedzą rynkową, a uczelnia może budować prestiż poprzez współpracę z ekspertami, którzy wcześniej byli praktycznie niedostępni.
Dlaczego profesjonalna infrastruktura AV ma tak duże znaczenie?
Bo dobra edukacja hybrydowa nie polega na transmisji obrazu z sali wykładowej. Chodzi o stworzenie pełnowartościowego doświadczenia edukacyjnego dla wszystkich uczestników zajęć. Student uczestniczący zdalnie musi dobrze słyszeć, widzieć interakcje, mieć możliwość zadawania pytań, czuć się częścią grupy. To wymaga profesjonalnie zaprojektowanego środowiska. Dlatego nowoczesne sale hybrydowe wykorzystują zaawansowane systemy mikrofonowe, inteligentne kamery śledzące prowadzącego, systemy automatycznego kadrowania, integrację z platformami LMS i wideokonferencyjnymi, możliwość nagrywania i archiwizacji wykładów. Coraz większego znaczenia nabierają też uczelniane systemy informacji cyfrowej ~ Digital Signage, e-paper czy infokioski, które poprawiają komunikację na kampusie i budują nowoczesny wizerunek uczelni. Technologia przestaje być dodatkiem. Staje się częścią jakości doświadczenia edukacyjnego.
Jak uczelnie powinny dziś myśleć o programie FERS?
Przede wszystkim strategicznie. Największym błędem byłoby potraktowanie tego programu wyłącznie jako finansowania pojedynczych działań szkoleniowych. To może być moment, w którym uczelnia modernizuje model dydaktyczny, rozwija lifelong learning, buduje ofertę dla osób pracujących, zwiększa dostępność edukacji, otwiera się na studentów z innych regionów, tworzy nowoczesne środowiska hybrydowe, oraz wzmacnia swoją pozycję konkurencyjną na wiele lat. Warto zacząć od pytań – jak będzie wyglądał nasz model edukacji za pięć lub dziesięć lat? Do jakich grup studentów chcemy docierać? Jakich ekspertów chcemy zapraszać do współpracy? Jakie doświadczenie edukacyjne chcemy budować? Dopiero później należy dobierać technologię. Rolą doświadczonego integratora AV jest przełożenie tych celów strategicznych na konkretne rozwiązania organizacyjne i technologiczne.
Czy polskie uczelnie są gotowe na tę zmianę?
Myślę, że wiele uczelni dopiero zaczyna dostrzegać skalę tej transformacji, jednak kierunek jest już bardzo wyraźny. Model oparty wyłącznie na lokalnym kampusie będzie coraz trudniej odpowiadał na potrzeby współczesnego rynku pracy i studentów dorosłych. Hybryda nie zastąpi klasycznej edukacji akademickiej, ale może stać się niezwykle ważnym narzędziem rozwoju nowoczesnej uczelni – bardziej elastycznej, dostępnej i otwartej na współpracę z otoczeniem gospodarczym. W tym kontekście, program FERS może okazać się dla wielu uczelni jednym z najważniejszych momentów strategicznych najbliższych lat.
_______________________________________________________________________________
Planujesz projekt w ramach programu FERS?
Eksperci A+V wspierają uczelnie w projektowaniu nowoczesnych środowisk edukacyjnych, sal hybrydowych, systemów rejestracji wykładów oraz uczelnianych systemów komunikacji cyfrowej.
Więcej informacji: www.aplusv.pl/oferta/edukacja/ 
Iwona Pustkowiak – koordynatorka projektów edukacyjnych w firmie A+V, integratorze systemów audiowizualnych specjalizującym się w rozwiązaniach dla sektora edukacji i instytucji publicznych. Łączy doświadczenie pracy na uczelni z praktyczną wiedzą dotyczącą projektowania nowoczesnych środowisk edukacyjnych oraz wdrażania rozwiązań wspierających edukację hybrydową i lifelong learning.