Pod koniec września na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego odbyła się Letnia Szkoła Zarządzania Internetem i Prawa Międzynarodowego. Wydarzenie zorganizowano w ramach międzynarodowego projektu prowadzonego przez badaczki z Łodzi i Londynu.
Summer School on Internet Governance and International Law – SSIGIL 2025 przebiegała pod hasłem „Satellite Internet: Trust and Data Governance”. Skoncentrowano się na wyzwaniach prawnych, politycznych i technologicznych związanych z satelitami na niskiej orbicie (LEO). Dyskusje dotyczyły suwerenności cyfrowej, cyberbezpieczeństwa, ochrony infrastruktury krytycznej, fragmentacji internetu i realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju (SDGs), ze szczególnym uwzględnieniem łączności w obszarach dotkniętych katastrofami naturalnymi i zagrożonych wykluczeniem cyfrowym.
Wydarzenie otworzył wykład prof. Jonathana Liebenaua z LSE, poświęcony ekonomicznym i historycznym uwarunkowaniom wykorzystania infrastruktury orbitalnej, ze szczególnym uwzględnieniem jej roli w zapewnieniu komunikacji w strefach katastrof naturalnych. Cenne okazały się studia przypadków, które przedstawili stypendyści GFCE z regionu Pacyfiku, reprezentujący Tuvalu, Fidżi, Palau i Wyspy Cooka. Ich wystąpienia podkreśliły znaczenie technologii satelitarnych w budowaniu odporności klimatycznej, wzmacnianiu reagowania kryzysowego oraz przeciwdziałaniu izolacji cyfrowej w małych państwach wyspiarskich.
W sesji porównawczej z udziałem Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA) zaprezentowano europejski program IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite) – kluczowy element budowania europejskiej suwerenności cyfrowej i niezależnej infrastruktury satelitarnej, wspierającej odporność komunikacyjną i bezpieczeństwo systemów cyfrowych. Wskazano także na znaczenie przyjętego w 2025 roku Aktu Kosmicznego UE. Dyskusja wokół IRIS² zestawiła europejskie ambicje z wyzwaniami Pacyfiku, akcentując potrzebę solidarności infrastrukturalnej.
Ostatniego dnia zorganizowano warsztaty, które pozwoliły uczestnikom analizować studia przypadków ilustrujące rolę satelitów w regionach dotkniętych klęskami żywiołowymi. W sesji panelowej podkreślono, że cyberbezpieczeństwo i ochrona infrastruktury satelitarnej są warunkiem zaufania do technologii orbitalnych.
SSIGIL 2025 dowiodła, że Internet satelitarny staje się nie tylko narzędziem technologicznym, lecz także elementem globalnej polityki zmierzającej do zapewnienia suwerenności cyfrowej, polityki klimatycznej i zapobiegania wykluczeniu społecznemu. Głos przedstawicieli regionu Pacyfiku nadał dyskusji szczególną autentyczność i praktyczny wymiar, natomiast udział Polskiej Agencji Kosmicznej i omówienie programu IRIS² pozwoliły osadzić debatę w kontekście europejskich ambicji strategicznych. Wydarzenie pokazało, że budowa sprawiedliwego, bezpiecznego i zrównoważonego systemu łączności satelitarnej wymaga otwartej i solidarnej współpracy międzynarodowej.
W trakcie wydarzenia miała miejsce premiera publikacji „Global Governance of Low Earth Orbit Satellites”, wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. To monografia naukowa, ale też praktyczny przewodnik, będący wynikiem ubiegłorocznej edycji Szkoły.
Wydarzenie zostało zorganizowane w ramach III fazy międzynarodowego projektu badawczego finansowanego przez Fundację Internet Society (Internet Society Foundation), prowadzonego przez dr Joannę Kuleszę z Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr Bernę Akçalı Gur z Queen Mary University of London. W jego organizację zaangażowane były: Globalna Sieć Akademicka ds. Zarządzania Internetem (Global Internet Governance Academic Network – GigaNet), Światowe Forum Kompetencji Cyfrowych (Global Forum on CyberExpertise – GFCE), Uniwersytet Narodów Zjednoczonych – Instytut Badań nad Porównawczą Integracją Regionalną (United Nations University – Comparative Regional Integration Studies, UNU-CRIS), University of Surrey oraz Stetson University College of Law.
Projekt będzie kontynuowany w kolejnych latach, a postępy prac można śledzić na stronie internetowej LodzCyber Hub.
Joanna Kulesza