Aktualności
Sprawy nauki
20 Marca
Źródło: Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie
Opublikowano: 2025-03-20

KRAUM: Ewaluacja odrębna dla poszczególnych dziedzin i oparta na ocenie eksperckiej

Opracowanie nowych zasad odrębnie dla poszczególnych dziedzin nauki, odejście od tzw. systemu slotowego i oparcie ewaluacji na ocenie eksperckiej proponują w liście do ministra Marcina Kulaska rektorzy uczelni medycznych.

To już drugi w ostatnim czasie list rektorów uczelni medycznych adresowany do ministra nauki Marcina Kulaska. W poprzednim, pod koniec stycznia, zaproponowali oni odstąpienie od bieżącej oceny lub jej odsunięcie w czasie z jednoczesną modyfikacją obowiązujących zasad. W najnowszym piśmie, będącym efektem lutowego posiedzenia KRAUM we Wrocławiu, podtrzymują swoje stanowisko, przekonując że zbliżająca się ewaluacja za lata 2022–2025 nie zapewni rzetelnej, sprawiedliwej oceny jednostek, a wręcz przeciwnie – doprowadzi do drastycznie wypaczonych wyników.

Dlatego proponują wprowadzenie tzw. ewaluacji bezsankcyjnej, która zapewniłaby wszystkim podmiotom kategorię naukową nie niższą niż uzyskana w poprzednim okresie oceny (2017–2021). Argumentują, że nie wstrzyma to samego procesu ewaluacji, za to zmniejszy negatywne oddziaływanie w zakresie finansów i uprawnień w jednostkach, które są szczególnie dotknięte konsekwencjami wad obecnego systemu.

Rektorzy postulują też rozdzielenie oceny instytutów badawczych i uczelni akademickich. Zwracają uwagę, że w naukach medycznych pracownicy uczelni mają przypisane obowiązki naukowe, dydaktyczne, ale także – w większości przypadków – medyczne w placówkach ochrony zdrowia. Przypisywanie im tej samej co pracownikom instytutów liczby tzw. slotów jest mechanizmem niesprawiedliwym. Sternicy uczelni medycznych poddają pod rozwagę także wprowadzenie zasady wypełniania pola 3N bez ograniczeń najwyżej punktowanymi publikacjami (za 200 pkt), natomiast dopełnianie pola 3N niżej punktowanymi publikacjami, pobieranymi z tzw. slotów. Wyrażają zarazem negatywną opinię w odniesieniu do ewentualnych zmian na ministerialnej liście czasopism. Ich zdaniem jakiekolwiek modyfikacje w wykazie mogą jeszcze bardziej wypaczyć wynik bieżącej ewaluacji.

KRAUM w liście do ministra przedstawiła także pomysły na kolejny okres ewaluacyjny (2026–2029). Tutaj za kluczowe uznano opracowanie nowych zasad odrębnie dla poszczególnych dziedzin nauki.

Biorąc pod uwagę fundamentalne różnice w sposobie prowadzenia badań w naukach medycznych i naukach o zdrowiu w porównaniu do np. dziedziny nauk humanistycznych uważamy, że MNiSW powinno w toku odrębnych uzgodnień ze środowiskami naukowymi ustalić zasady kolejnej ich oceny naukowej – czytamy w liście.

Jego sygnatariusze opowiadają się za odejściem od tzw. systemu slotowego, który – w ich ocenie – w znacznym stopniu odpowiada za obecne patologie i pozostawienie indywidualnej oceny osiągnięć naukowych pracownika w gestii uczelni bądź instytutu.

Obok odejścia od tzw. slotów zmianie ulec powinna zasadnicza filozofia prezentacji osiągnięć jednostki. Jest ona obecnie ukierunkowana na ocenę uśrednioną, odpowiadającą przeciętnemu badaczowi zatrudnionemu na uczelni lub w instytucie, a w naszej ocenie powinna przede wszystkim uwzględniać wybitne i unikalne osiągnięcia jednostki na polu nauki, bo to one w największym stopniu decydują o prestiżu naukowym i pozycji zajmowanej w rankingach międzynarodowych – proponują rektorzy.

Domagają się również zniesienia w kryterium I liczby publikacji naukowców z danej jednostki. Proponują, by kryterium to oprzeć na algorytmie zaliczającym w danej dyscyplinie wszystkie najwyżej punktowane publikacje
naukowe przy ograniczeniu ogólnej liczby wykazywanych publikacji do wielokrotności liczby N.

Wskazują też, że podstawą ewaluacji jakości działalności naukowej powinna być ocena ekspercka dokonywana przez komisję składającą się z krajowych autorytetów w danej dyscyplinie. Rozwiązanie to byłoby zatem zbliżone do działania Polskiej Komisji Akredytacyjnej w obszarze dydaktyki przeddyplomowej. Jak miałoby to wyglądać?

Poszczególne dyscypliny (lub dziedziny, w zależności od ostatecznego kształtu ustawy) w jednostce naukowej byłyby oceniane nad podstawie wypełnionego formularza samooceny zawierającego szereg (np. 8–12) kryteriów dotyczących jakości prowadzonych badań, najważniejszych osiągnięć kadry naukowej,
oddziaływania na otoczenie społeczno-gospodarcze, etc. – zasugerowano.

Na koniec rektorzy zaapelowali o pilne wprowadzenie zmian, które ewaluację czyniłyby bardziej rzetelną i sprawiedliwą.

O ewaluacji uczelni medycznych dyskutowano także podczas ostatniego posiedzenia KRAUM w Szczecinie, na którym obecne były ministra zdrowia Izabela Leszczyna oraz wiceministra nauki Maria Mrówczyńska.

Konferencja Rektorów Akademickich Uczelni Medycznych to organ zrzeszający rektorów uczelni medycznych w Polsce. Skupia obecnie 16 podmiotów, w tym – obok uniwersytetów medycznych – jednostki uniwersyteckie, które  kształcą w zakresie m.in. wydziału lekarskiego, wydziałów farmaceutycznych, wydziału lekarsko-dentystycznego, wydziału nauk o zdrowiu. Celem KRAUM jest współpraca w zakresie kształcenia, nauki i organizacji systemu ochrony zdrowia, a także opiniowanie i inicjowanie zmian legislacyjnych dotyczących szkolnictwa wyższego oraz zawodów medycznych.

MK

Pismo KRAUM do ministra nauki i szkolnictwa wyższego

Dyskusja (6 komentarzy)
  • ~PlanB 20.03.2025 21:28

    Niestety, widać znowu będzie na szybko reforma, hip hip hurra... nadal twierdzę, że w politykę nie chcą iść mądrzy ludzie dlatego mamy co mamy. Ciężkie czasy...ta zmiana pokoleniowa u nas w polityce to jest coś niebywałego...no ale jak pan od show telewizyjnego może zostać drugą osobą w państwie to cóż oczekiwać po ministrze nauki i szkolnictwa wyższego, tu też wepchną kto się napotoczy, a że ludzi z dużym parciem na stanowiska i kasę, ale niekoniecznie z kompetencjami, nie brakuje to jest co jest.

  • ~prof. dr hab. ZS. 20.03.2025 13:07

    kolejny zespół ekspertów, kolejne pomysły, niebawem kolejny minister (a propos, kto jeszcze pamięta Wieczorka i Gdulę a przecież oni też mieli pomysły i powoływali komisje. Ba, od stycznia miała obowiązywać nowa lista czasopism).
    słowa, słowa, słowa

  • ~M 20.03.2025 10:51

    Czytam dyskusje na temat ewaluacji, pomysłów co niemiara, i każdy ciągnie w swoją stronę. Na przykład propozycja "Wskazują też, że podstawą ewaluacji jakości działalności naukowej powinna być ocena ekspercka dokonywana przez komisję składającą się z krajowych autorytetów w danej dyscyplinie. " jest dobrym przykładem. Ocena ekspercka w krajowym środowisku medycznym (i pewnie wielu innych) to będzie dopiero nadużycie. Tu "kruk krukowi oka nie wykole" , a nawet nie śmie nadepnąć na odcisk! No chyba, że ktoś podpadnie środowisku to nie ma zmiłuj! Niestety, przykro mi to mówić, ale jako środowisko naukowe nie dorośliśmy do rzetelnej oceny we własnym gronie, o ile gdziekolwiek na świecie taka ocena jest możliwa. Albo we własnym gronie oceniamy i opieramy się o niezależne wskaźniki (a i tu potrafimy nakombinować), albo ocena ekspercka zewnętrzna w stosunku do środowiska polskiego. Przynajmniej większość ekspertów powinna być z zewnątrz, może być kilku rodaków aby tłumaczyć zawiłości naszego systemu nauki jak niskie wynagrodzenia, szczególnie młodej kadry, brak dostępu do światowej literatury (naprawdę, nie mam dostępu do istotnych publikacji w mojej dziedzinie!!!!), przekazanie jakimi środkami na badania w rzeczywistości dysponujemy (nie wiem czy uwierzą?). I wtedy wyjdzie kto mimo przeciwności sobie radzi, a kto udaje, że pracuje naukowo.

    • ~rozbawiony 20.03.2025 16:03

      I przecież o jej przeforsowanie chodzi...

      W sumie to może w ramach kontry dla naiwnych lub interesowych reformatołów uszeregować uczelnie względem wydatków per capita na płatne publikacje i przedzielać oceny kwartylowo...

      • ~X 20.03.2025 21:42

        Tylko nie per capita, ja wydałem zero i nie chce żeby mi ktoś to zero zepsuł. Poza tym pomysł ciekawy.

      • ~Prezydent z Humanum 20.03.2025 17:48

        No i panom i paniom jako mianownik czy podzielnik dac ilosc etatów jakie zajmują, a w 1 publikacji 4 afiliacje.... Taki to lody kreci wielu jednostkom i jest nie do ruszenia, 80+ itd operuje jaskre, sprawny jak Biden na debacie z Trumpem, ale ma władzę i publikuje w pieciu jednostkach....
        No i chyba inaczej powinno sie oceniac metaanalizy, poglądówki, badania ankietowe niż np pierwszy przeszczep....