Rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo psów służbowych opracowują naukowcy z Politechniki Wrocławskiej. W ich portfolio, obok kamizelek ochronnych, znajdują się także specjalistyczne hełmy dla czworonogów wykorzystywanych m.in. w ratownictwie i wojsku.
Badacze z Katedry Mechaniki, Inżynierii Materiałowej i Biomedycznej Wydziału Mechanicznego Politechniki Wrocławskiej, w ramach start-upu Astriva, zajęli się najpierw projektowaniem i produkcją osłon balistycznych, a od niedawna, na prośbę pracowników służb mundurowych, tworzą też kamizelki dla ich psów. Teraz z kolei zaczęli prace nad hełmami dla czworonogów.
Zapotrzebowanie na te produkty wynika z rosnącej troski o bezpieczeństwo psów służbowych pracujących m.in. w ratownictwie, ochronie czy wojsku. Ma to znaczenie zarówno etyczne, jak i ekonomiczne, bo wyszkolenie takiego psa to koszt rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych i wiele miesięcy pracy przewodnika.
Szyte na psią miarę
Naukowcy z PWr projektują każdy hełm czy kamizelkę indywidualnie, dostosowując je do budowy ciała psa oraz typów zagrożeń, przed którymi potrzebuje ochrony.
Dobieramy materiały i rozwiązania zależnie od tego, czy pies jest narażony na kontakt z ostrymi elementami otoczenia, ataki nożem lub bronią palną, czy długie pływanie – tłumaczy Karina Krawiec. – Kamizelka ma formę uprzęży. Przewodnik może do niej wybrać wkład chroniący przed ostrymi przedmiotami, balistyczny lub wypornościowy.
Z kolei szycie na miarę jest kluczowe ze względu na różnice w budowie zwierząt oraz potrzebę zapewnienia im bezpieczeństwa i swobody ruchu – każdy pies jest inny.
Najlepszą metodą dopasowania jest przekazanie gotowego prototypu przewodnikowi psa na miesiąc czy dwa testów. Zwraca ją nam z uwagami, jakie elementy wymagają korekty, a po poprawkach dostaje ją jeszcze na 2–3 miesiące testów końcowych, tak aby gotowy produkt spełniał swoje założenia przez kilka lat służby psa – komentuje dr Dariusz Pyka.
Wyzwaniem jest to, że pies może nie dawać jasnych sygnałów dyskomfortu, a brak dobrego dopasowania mógłby negatywnie wpłynąć na jego stawy. Dlatego współpraca obejmuje nie tylko przewodników, ale też psich fizjoterapeutów, weterynarzy i behawiorystów, którzy są w stanie wychwycić najmniejsze oznaki dyskomfortu. Kamizelki powinny być lekkie i wytrzymałe, ale na ich konstrukcję kluczowy wpływ mają specjaliści regularnie pracujący z psami.
Bezpieczeństwo podczas akcji
Doświadczeni przewodnicy psów służbowych, współpracujący z badaczami, doceniają możliwość dopasowania produktów do konkretnych potrzeb. Jednym z nich jest st. chor. rez. Paweł Domański „Domel”, długoletni operator Jednostki Wojskowej Komandosów, który przez sześć lat był przewodnikiem psa bojowego. On i jego pies Eto – pierwszy pies w Polsce, który otrzymał stopień sierżanta – zdobyli Buzdygan Internautów w plebiscycie „Polski Zbrojnej”.
Jako doświadczeni przewodnicy psów wiemy, jakich zagrożeń się spodziewać i co jest w związku z tym potrzebne. A badacze uwzględniają nasze doświadczenia i potrafią przekuć je w konkretne rozwiązania – zapewnia.
Pies wojskowy często musi pokonać wiele kilometrów w trudnym terenie, zanim przystąpi do wykonania zadania, więc jego wyposażenie, w tym kamizelka balistyczna, powinno być możliwie lekkie i zapewniać swobodę ruchu i wytrzymałość podczas długiego wysiłku. Inne zadania i warunki działań mają z kolei psy policyjne.
Pies policyjny zwykle dociera na miejsce zdarzenia pojazdem i wykonuje zadania na krótszym dystansie i w krótszym czasie, więc może korzystać z cięższej kamizelki, zapewniającej lepszą ochronę. W obu charakterach służby przydałyby się wszyte pasy, które zabezpieczą psy przy opuszczaniu na linie czy skoku na spadochronie – tłumaczy przewodnik.
Zaawansowane technologie w projektowaniu
Proces projektowania obejmuje m.in. laserowe skanowanie zwierząt do tworzenia modeli 3D. Badacze testują też używanie w tym celu smartfonów wyposażonych w lidary czy ręczne skanery laserowe. Proces obrazowania wykorzystywany jest do analizy biomechaniki ruchu dla zapewnienia ergonomii produktów. Odbywa się to zarówno na etapie koncepcji, jak i indywidualnego dopasowania.
Nasza technologia produkcji obejmuje różne metody przyrostowe, jak i laminowanie. Wykorzystujemy włókna wysokowytrzymałe, takie jak polietylen ultrawysokiej gęstości UHMWPE czy tkaniny aramidowe, nowe materiały kompozytowe i nanokompozytowe, ceramikę techniczną, lekkie stopy metali – wymienia dr Dariusz Pyka.
Prototypy testowane są zarówno w warunkach rzeczywistych, z udziałem przewodników i specjalistów, jak i w komorach klimatycznych i solnych. Dzięki temu są funkcjonalne, trwałe i objęte gwarancją przez cały czas użytkowania. Badacze przygotowują opracowane przez siebie hełmy do wejścia na rynek. Przetestowane prototypy psich hełmów będą miały oficjalną premierę w czerwcu 2026 r. na międzynarodowych ćwiczeniach zespołów pracujących z psami Cerberus K9. Potem hełmy wejdą do sprzedaży.
MK, źródło: PWr