Uniwersytet Medyczny w Białymstoku rozpoczął realizację międzynarodowego projektu TOSCANINI. Jego celem jest opracowanie nowatorskich strategii leczenia ostrych białaczek. W skład konsorcjum badawczego wchodzą także jednostki naukowe i kliniczne z Hiszpanii, Niemiec, Włoch i Łotwy.
Badania, które zaplanowano do końca lutego 2029 roku, skupią się na poszukiwaniu skutecznych metod terapeutycznych dla pacjentów zmagających się z ostrą białaczką szpikową, ostrą białaczką limfoblastyczną z linii B oraz przewlekłą białaczką szpikową w fazie blastycznej, u których standardowe leczenie nie przynosi rezultatów.
Kluczem do wypracowania nowych metod leczenia ma być analiza trójwymiarowej organizacji genomu, a dokładniej nieprawidłowości dotyczących granic domen TAD. Zaburzenia te mogą prowadzić do deregulacji ekspresji genów związanych z metabolizmem komórkowym i w efekcie do przeprogramowania metabolicznego komórek nowotworowych. Naukowcy chcą zidentyfikować metaboliczne słabe punkty komórek białaczkowych i wykorzystać je jako nowe cele terapeutyczne, tworząc specjalną platformę do oceny wrażliwości komórek nowotworowych na leki w warunkach ex vivo.
W projekt zaangażowano nowoczesne techniki biologii systemów, takie jak sekwencjonowanie długich fragmentów DNA, analizę kontaktów chromatynowych metodą Hi-C, transkryptomikę, metabolomikę oraz wysokoprzepustowe testy wrażliwości lekowej. Integracja tych danych za pomocą metod bioinformatycznych pozwoli wskazać najskuteczniejsze terapie skojarzone dla pacjentów opornych na standardowe leczenie.
Prace na Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku prowadzone są z Laboratorium Metabolomiki i Proteomiki. Zespół pod kierunkiem dr Joanny Godzień przeprowadzi kompleksową charakterystykę metabolomiczną jednojądrzastych komórek krwi obwodowej oraz szpiku kostnego pochodzących od pacjentów oraz z modeli eksperymentalnych. Do zadań białostockich naukowców należy optymalizacja metod przygotowania próbek, wykonanie pomiarów, kontrola jakości danych, identyfikacja metabolitów, analizy statystyczne oraz interpretacja zaburzonych szlaków metabolicznych. W kolejnym etapie sprawdzone zostanie to, jak komórki białaczkowe reagują na konkretne leki i ich kombinacje, co pomoże określić mechanizmy ich działania i wskazać potencjalne biomarkery wrażliwości na terapię.
Oprócz Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku w projekt zaangażowane są jednostki naukowe i kliniczne z Hiszpanii, Niemiec, Włoch i Łotwy: Clínica Universidad de Navarra, Charité – Universitätsmedizin Berlin, Universitätsklinikum Jena, IRCCS Istituto Romagnolo per lo Studio dei Tumori „Dino Amadori”, Rīga Stradiņš University oraz IRCCS Azienda Ospedaliero-Universitaria di Bologna.
Badania realizowane są w ramach programu ERA-NET TRANSCAN-3. Polską część, z budżetem wynoszącym blisko 1,3 mln zł, w całości finansuje Narodowe Centrum Badań i Rozwoju.
MK, źródło: UMB