Innowacyjną nanocząstkę, która może stać się podstawą uniwersalnej szczepionki, stworzyli badacze z Małopolskiego Centrum Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Nowa technologia pozwala na szybkie dostosowanie preparatu do zmieniających się patogenów.
Naukowcy pod kierunkiem dr Antoniny Naskalskiej opracowali nanocząstkę na bazie kapsydu fagowego, który został pozbawiony własnego materiału genetycznego, a który uzbrojono w antygeny pochodzące z wirusa SARS-CoV-2: białko RBD (ang. Receptor Binding Domain). Zespół MCB UJ wyposażył nanocząstki w elementy potencjalnie wzmacniające odpowiedź immunologiczną: krótkie, jednoniciowe fragmenty DNA lub dłuższe, kodujące mRNA. Nanoczastkę zaprojektowano w sposób modułowy, czyli umożliwiający podmianę antygenów wyeksponowanych na jej powierzchni lub molekuł upakowanych do wnętrza kapsydu. Zaletą tak zaprojektowanej szczepionki jest możliwość szybkiego jej dostosowania do pojawiającego się nagle patogenu lub nowego wariantu wirusa.
Jednym z kluczowych aspektów zaprezentowanego prototypu szczepionki jest trymeryczna forma białka RBD, czyli taka, jaka występuje w wirusie SARS-CoV-2. Organizm zaszczepiony takim antygenem ma większą szanse na wyprodukowanie skutecznych przeciwciał, które w razie kontaktu z wirusem ochronią go przed infekcją. Wykazanie trymerycznej formy antygenu RBD na powierzchni prezentowanych nanocząstek było możliwe dzięki badaniom ich struktury techniką kriogenicznej mikroskopii elektronowej, przeprowadzonymi w Narodowym Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS.
Wyniki badań krakowskich naukowców opublikowało czasopismo „International Journal of Pharmaceutics”.
Łukasz Wspaniały, źródło: UJ