Rada Ministrów przyjęła 15 stycznia projekt ustawy nadającej ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego uprawnienia nadzorcze nad Narodowym Centrum Badań i Rozwoju. To powrót do sytuacji sprzed sierpnia 2022 roku.
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju jest agencją wykonawczą, która realizuje politykę naukową i innowacyjną Polski. Chodzi o prowadzenie programów badań naukowych i prac rozwojowych, które są strategiczne dla interesów państwa. Zostało utworzone w 2007 roku. W sierpniu 2022 roku uprawnienia nadzorcze nad tą jednostką zostały przeniesione z ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego.
W ten sposób minister nauki został pozbawiony kluczowego narzędzia, niezbędnego do realizacji jednego z jego najważniejszych zadań, to jest prowadzenia polityki naukowej państwa, do którego realizacji zostało powołane Centrum. Mimo zmiany NCBR nadal funkcjonuje jako podmiot będący częścią systemu szkolnictwa wyższego i nauki, a wykonywanie najważniejszych zadań, takich jak realizacja programów obejmujących finansowanie badań naukowych lub prac rozwojowych, realizacja działań przygotowujących do wdrożenia wyników badań naukowych lub prac rozwojowych, czy realizacja programów obejmujących finansowanie badań aplikacyjnych, jest wciąż zlecane i finansowane w formie dotacji celowej przez ministra nauki, choć faktyczny nadzór sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego – czytamy w uzasadnieniu projektu ustawy przedłożonego Radzie Ministrów.
Rząd, chcąc wzmocnić nadzór nad Narodowym Centrum Badań i Rozwoju, zamierza przekazać nadzór nad jednostką ponownie ministrowi nauki. W efekcie uzyska on możliwość wkraczania w działalność nadzorowanego podmiotu, co pozwoli na sprawne i skuteczne realizowanie przez Centrum zadań z zakresu polityki naukowej państwa, takich jak zarządzanie strategicznymi programami badań naukowych i prac rozwojowych, pobudzanie inwestowania przez przedsiębiorców w działalność naukową czy wspieranie komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych oraz innych form ich transferu do gospodarki. NCBR będzie także musiało uzyskać zgodę szefa resortu nauki na powoływanie m.in. spółek czy obejmowanie oraz nabywanie udziałów i akcji.
MK