Prof. Victor R. Ambros, amerykański biolog molekularny, uznawany za jednego z najwybitniejszych badaczy w dziedzinie regulacji genów i biologii molekularnej, ubiegłoroczny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny, otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Śląskiej.
Victor R. Ambros jest jednym ze współautorów przełomowego odkrycia mikroRNA i jego roli w regulacji ekspresji genów, co zapoczątkowało nową dziedzinę biologii molekularnej. Odkrycie zmieniło sposób, w jaki naukowcy rozumieją mechanizmy genetycznej kontroli procesów rozwojowych. Ma to znaczenie dla badań nad nowotworami, chorobami metabolicznymi i neurologicznymi. W 2024 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.
– Honorujemy uczonego, którego prace stanowią kamień milowy we współczesnym rozumieniu ekspresji genów. Czynimy to jako pierwsza uczelnia na świecie, po przyznaniu profesorowi Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, zaledwie siedem miesięcy temu, w październiku 2024 roku – mówił podczas uroczystości prof. Marek Pawełczyk, rektor Politechniki Śląskiej.
Prof. Victor R. Ambros to postać szeroko znana i ceniona w środowisku naukowym. Jego przełomowe odkrycie mikroRNA, czyli krótkich niekodujących cząsteczek RNA pełniących fundamentalne funkcje regulacyjne w komórkach, stało się jednym z najważniejszych przełomów biologii ostatniego półwiecza.
– To, co z początku wydawało się jedynie ciekawostką, dziś jest podstawą dla nowoczesnych terapii, biomarkerów chorób nowotworowych, strategii leczenia chorób neurodegeneracyjnych czy autoimmunologicznych. MikroRNA stały się nie tylko przedmiotem intensywnych badań, ale także istotnym elementem praktyki klinicznej. To pokazuje siłę prawdziwej nauki, która odkrywa tajemnice i zmienia świat – dodał rektor.
Jak przypomniał w laudacji prof. Krzysztof Fujarewicz, na Politechnice Śląskiej od lat prowadzone są badania dotyczące mikroRNA i jego roli regulacji potranskrypcyjnej ekspresji genów w komórkach zdrowych i nowotworowych. Nie dziwi więc, że prof. Victor Ambros był już wcześniej gościem śląskiej uczelni technicznej. Brał m.in. udział w Gliwickich Spotkaniach Naukowych.
– Niewiele osób wie, że Victor Ambros ma polskie korzenie. Jego ojciec, Longin, urodził się w Polsce, we wsi Dardziszki na Wileńszczyźnie. Już jako uczeń Longin wykazywał się niezwykłymi zdolnościami, co umożliwiło mu uzyskanie stypendium i kontynuowanie nauki w Wilnie. W czasie II wojny światowej trafił na przymusowe roboty do Niemiec, a po wyzwoleniu został tłumaczem w armii USA. W 1946 roku wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, gdzie założył rodzinę i osiedlił się na farmie. Prof. Ambros wspominał, jak pomagał rodzicom w pracy razem z siedmiorgiem rodzeństwa. Opowiadał, że był pierwszym naukowcem w rodzinie – dodał prof. Fujarewicz.
Victor R. Ambros urodził się 1 grudnia 1953 roku w Hanover, w stanie New Hampshire (USA). Wychowywał się na farmie mlecznej w Hartland, Vermont, gdzie od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie nauką. Jego edukacja rozpoczęła się w Woodstock Union High School, a następnie kontynuował naukę na Massachusetts Institute of Technology (MIT), gdzie w 1975 roku uzyskał tytuł Bachelor of Science w dziedzinie biologii. Studia doktoranckie odbył również na MIT, a jego promotorem był laureat Nagrody Nobla David Baltimore. W 1979 roku obronił doktorat i rozpoczął karierę naukową, koncentrując się na badaniach nad regulacją genów.
Swoją pracę akademicką rozpoczął jako wykładowca na Harvard University, gdzie w latach 1984–1992 prowadził badania nad mechanizmami molekularnymi kontroli rozwoju organizmów. Następnie przeniósł się do Dartmouth College, gdzie przez niemal dekadę pełnił funkcję profesora. W 2001 roku objął stanowisko profesora w Dartmouth Medical School, a od 2008 roku związany jest z University of Massachusetts Medical School, gdzie pełni funkcję Silverman Professor of Natural Sciences oraz współdyrektora RNA Therapeutic Institute.
Najważniejszym osiągnięciem naukowym Victora Ambrosa było odkrycie mikroRNA (miRNA) w 1993 roku. Wraz z Garym Ruvkunem i Rosalindą Lee wykazał, że miRNA pełnią kluczową rolę w regulacji ekspresji genów, co zapoczątkowało nową dziedzinę biologii molekularnej. Jego badania nad genem lin-4 w Caenorhabditis elegans ujawniły istnienie krótkich sekwencji RNA, które nie kodują białek, ale regulują inne geny poprzez interakcję z ich mRNA. Odkrycie to zmieniło sposób, w jaki naukowcy rozumieją mechanizmy genetycznej kontroli procesów rozwojowych i miało dalekosiężne konsekwencje dla badań nad nowotworami, chorobami metabolicznymi i neurologicznymi.
Przez lata Ambros prowadził pionierskie badania nad funkcją i mechanizmem działania miRNA w różnych organizmach. Jego prace wykazały, że miRNA są konserwatywnymi regulatorami genów, których dysfunkcja może prowadzić do poważnych chorób, w tym nowotworów. Umożliwił także rozwój nowych metod sekwencjonowania miRNA, co otworzyło drogę do innowacyjnych terapii genowych. Jego badania miały fundamentalne znaczenie dla zrozumienia, jak mikroRNA kontrolują różnicowanie komórek, proliferację oraz apoptozę, co przyczyniło się do rozwoju biotechnologii i medycyny.
Za swoje osiągnięcia Victor Ambros został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami, w tym Nagrodą Alberta Laskera (2008), Breakthrough Prize in Life Sciences (2015), Wolf Prize in Medicine (2014), a w 2024 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny wspólnie z Garym Ruvkunem. Jest członkiem National Academy of Sciences i autorem licznych publikacji naukowych, które były cytowane dziesiątki tysięcy razy.
MK, źródło: PŚl
Gratulacje, najlepsza uczelnia z najlepszymi doktorami honoris causa. Tu nie daje się tego tytułu byle komu i dlatego jest to tak szanowana instytucja. Zapraszam wszystkich młodych do podjęcia studiów na naszej pięknej uczelni.
Chyba coś z tobą nie tak kolego, jeżeli wy jesteście tak szanowani to nie byłoby rozdawania honoris causa na lewo i prawo w waszej przeszłości, tu noblista się trafił to naraz jakieś górnolotne głupoty wypisujesz. Jeżeli studentom zależy na studiowaniu na porządnej uczelni to tylko Politechnika Warszawska i wydział elektroniki i technik informacyjnych.