Z udziałem przedstawicieli Komisji Europejskiej, Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Badań, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Polskiej Akademii Nauk w Centrum Nauki Kopernik odbył się wspólny kick-off meeting trzech startujących właśnie projektów Teaming for Excellence w Polsce. Ich wykonawcy otrzymali po 15 mln euro z Horyzontu Europa.
W ostatnim konkursie Teaming for Excellence spośród 123 złożonych wniosków do drugiego etapu przeszło 35, z których 13 uzyskało finansowanie. Jako jedyny kraj zdobyliśmy finansowanie dla aż trzech projektów. Ich oficjalna inauguracja zbiegła się z Dniem Nauki Polskiej, obchodzonym w rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika dla uhonorowania osiągnięć polskich naukowców i zainspirowania przyszłych pokoleń. Centra Doskonałości, niedawno utworzone w Polsce, mają na celu prowadzenie badań na światowym poziomie, jednocześnie ściśle współpracując z lokalnymi społecznościami i przemysłem, aby sprostać przyszłym wyzwaniom dzięki innowacyjnym rozwiązaniom. Finansowanie w łącznej kwocie 45 mln euro zdobyły:
Astrocent: Centrum Naukowo-Technologiczne Astrofizyki Cząstek zostało założone w 2018 roku w Polsce jako jednostka Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk, w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jego misją jest prowadzenie badań w dziedzinie astrofizyki cząstek oraz eksploracja ukrytego Wszechświata. Centrum skupia się na nowatorskich badaniach łączących przyszłościowy program nauk podstawowych w zakresie astrofizyki cząstek z rozwojem technologii odpowiadających na globalne wyzwania, takie jak zmiany klimatu, opieka zdrowotna i zrównoważona energia.
Astrocent powstał z wizją stworzenia w Polsce światowej klasy ośrodka badawczego w dziedzinie astrofizyki cząstek. Dzięki projektowi Astrocent Plus, finansowanemu ze środków UE, podejmujemy odważny krok w kierunku realizacji tej wizji. Rozszerzamy nasze możliwości, wspieramy interdyscyplinarną współpracę i zapewniamy trwały wpływ zarówno na naukę podstawową, jak i innowacyjne technologie, tworząc nowy instytut, który ostatecznie stanie się centrum naszej dziedziny w regionie – zapowiada prof. Leszek Roszkowski, kierownik Astrocent w CAMK PAN i główny koordynator projektu Astrocent Plus.
CAMK PAN to instytut kategorii A+, prowadzący badania na światowym poziomie w dziedzinie astronomii i astrofizyki. Projekt Astrocent Plus realizowany jest we współpracy z Centre National de la Recherche Scientifique (Francja), Université Paris Cité (Francja), Gran Sasso Science Institute (Włochy), Deutsches Elektronen-Synchrotron (Niemcy), Arthur B. McDonald Canadian Astroparticle Physics Research Institute (Kanada) oraz z Centrum Łukasiewicz.
ICTER, podjednostka Instytutu Chemii Fizycznej PAN, utworzona w 2019 roku w Warszawie, łączy fizykę, biologię, chemię, inżynierię i medycynę, aby skutecznie odpowiadać na wyzwania w zakresie zdrowia oczu. Wykorzystując sztuczną inteligencję i uczenie maszynowe, naukowcy dążą do usprawnienia pracy lekarzy i poprawy profilaktyki chorób oczu. Grant Teaming for Excellence pozwoli na stworzenie Centrum Doskonałości Badań Translacyjnych i Innowacji w Okulistyce, przekształcającego wyniki badań naukowych w praktyczne rozwiązania medyczne.
Naszym celem jest połączenie najnowocześniejszych badań z zastosowaniami klinicznymi w celu poprawy diagnostyki i leczenia – mówi o projekcie prof. Maciej Wojtkowski, dyrektor ICTER, który od ponad 25 lat rozwija technologie okulistyczne, wynalazca pierwszego prototypowego urządzenia klinicznego do obrazowania oka przy użyciu techniki SdOCT.
Chodzi o stworzenie nowoczesnych metod obrazowania optycznego oka oraz narzędzi diagnostycznych do praktyki okulistycznej; rozszyfrowanie mechanizmów powstawania chorób oczu, zarówno rzadkich, jak i powszechnie występujących; opracowanie terapii genowych i alternatywnych metod leczenia istniejących zaburzeń wzroku; edukację i szkolenie młodych naukowców oraz lekarzy, a także utworzenie wirtualnej kliniki okulistycznej. IChF, we współpracy z partnerami strategicznymi: Institute of Ophthalomogy z University College London (Wielka Brytania) i Institut de la Vision przy Sorbonne Université w Paryżu (Francja), prowadzi Centrum Doskonałości, które kontynuuje dotychczasową misję prowadzoną w ramach Międzynarodowych Agend Badawczych.
Projekt P4Health skupia się na wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań w medycynie precyzyjnej. W ciągu sześciu lat Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i BioBankowania Danych, współpracujące z wiodącymi europejskimi ośrodkami (King’s College London, Centre Européen de Recherche en Biologie et Médecine), opracuje zaawansowane technologie diagnostyczne i terapeutyczne, które poprawią jakość opieki zdrowotnej w Polsce, jednocześnie obniżając jej koszty. Celem jest połączenie potencjału biobanku partycypacyjnego z zaawansowaną diagnostyką i kompleksową walidacją strategii terapeutycznych w leczeniu nowotworów i chorób mózgu.
Chcemy wyznaczyć standardy, dzięki którym lekarze będą mogli i potrafili wybrać odpowiednią terapię dla indywidualnych pacjentów – zapowiada dr hab. Witold Konopka z Łukasiewicz – PORT, wrocławskiego instytutu naukowego będącego liderem projektu.
PORT prowadzi badania skoncentrowane na tematach zdrowia, biotechnologii i inżynierii materiałowej. Projekt P4Heath został podzielony na pięć platform technologicznych łączących badania kliniczne, technologię, bioanalizę i inżynierię komórkową. Naukowcy, korzystając z inżynierii komórkowej, dobiorą odpowiednią terapię „skrojoną na miarę”, m.in. rozwijając immunoterapię.
Każdy z projektów zaplanowano na sześć lat. Wykonawcy otrzymają po 15 mln euro z Horyzontu Europa. Do tego Fundacja na rzecz Nauki Polskiej dołoży 8 mln euro (z programu MAB FENG), a kolejne 7 mln euro – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Teaming for Excellence to kluczowa inicjatywa programu Horyzont Europa, której celem jest rozwijanie zdolności badawczo-innowacyjnych w krajach o niższym poziomie rozwoju naukowego. Program wspiera tworzenie nowych lub modernizację istniejących Centrów Doskonałości w ramach strategicznych partnerstw z wiodącymi instytucjami
międzynarodowymi. Do tej pory zainwestowano około 800 milionów euro w utworzenie 51 centrów w Europie, w tym 7 w Polsce.
MK
