Naukowcy z Uniwersytetu Gdańskiego pracują nad nową terapią skierowaną przeciw najbardziej rozpowszechnionemu rodzajowi raka płuca. To przykład medycyny precyzyjnej, która nie tylko leczy, ale i daje szansę na uniknięcie skutków ubocznych.
Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP) odpowiada za około 85% przypadków chorób nowotworowych płuc na świecie. Każdego roku zapadają na niego ponad 2 miliony osób, w tym ponad 300 tys. w Europie. Średnio 80% ludzi zdiagnozowanych z tym typem nowotworu umiera w ciągu pięciu lat.
Obecne terapie obejmują chemio- i radioterapię, które mają poważne skutki uboczne, uszkadzające zdrowe tkanki. Jednym z nich jest osłabianie układu odpornościowego pacjentów, co czyni ich bardziej podatnymi na infekcje. Inna z najnowszych immunoterapii przedłużyła czas przeżycia chorych, nie okazała się jednak lekarstwem.
W Międzynarodowym Centrum Badań nad Szczepionkami Przeciwnowotworowymi (ICCVS), działającym na Uniwersytecie Gdańskim, trwają prace, które znacząco rozwijają wiedzę potrzebną do stworzenia leczenia z minimalnymi skutkami ubocznymi dla pacjentów. Naukowcy zaangażowani w projekt CANVAS rozwijają immunoterapię, wykorzystując komórki odpornościowe pacjentów do namierzania i niszczenia komórek nowotworowych.
Odkryliśmy unikalne cechy nowotworu. Ta wiedza tworzy nowe możliwości w leczeniu raka – przekonuje prof. Natalia Marek-Trzonkowska, dyrektorka ICCVS i kierowniczka projektu CANVAS, po czym dodaje: – Terapia komórkowa nowotworów opierała się dotychczas głównie na limfocytach infiltrujących guz (TIL) oraz genetycznie zmodyfikowanych limfocytach T zwanych komórkami CAR-T. Podejście przez nas zaproponowane koncentruje się natomiast na naturalnych limfocytach T pochodzących z krwi, które są bardziej skuteczne w zwalczaniu guzów litych. Ponadto terapia ta będzie działać jako zabezpieczenie przed nawrotem NDRP u pacjentów.
Podstawowym wyzwaniem w tym obszarze badań jest stworzenie naukowych modeli, które będą w stanie zapewnić wystarczająco dokładne informacje, by zaprojektować skuteczne leczenie dla ludzi. Wiele badań nad rakiem prowadzonych na komórkach lub na zwierzętach kończyło się sukcesem, ale wysiłki, by przełożyć ich wyniki na skuteczne leczenie ludzi, jak dotąd okazały się bezowocne. Istniały zbyt duże różnice między naukowymi modelami nowotworu a faktycznymi przypadkami raka u ludzi.
Poprzednie badania były mniej precyzyjne, a naukowcy nie zdawali sobie sprawy, jak bardzo modele różnią się od pierwotnych guzów – wskazuje prof. Marek-Trzonkowska.
Jej zespół planuje opublikować wyniki projektu przed końcem 2026 roku, a wstępne badania kliniczne – kiedy terapia zostanie po raz pierwszy zastosowana u ludzi – mają zostać przeprowadzone w ciągu najbliższych dwóch lat. Oprócz poszukiwania metody leczenia NDRP, projekt dostarczył rezultaty, które pomogą rozwinąć szczepionki zapobiegające wystąpieniu tego nowotworu u ludzi. Według dyrektorki ICCVS wiedza zdobyta w ramach projektu CANVAS przyspieszy również rozwój szczepionek przeciw innym typom nowotworów.
Nasza terapia jest przykładem medycyny precyzyjnej i daje szansę na uniknięcie skutków ubocznych – tłumaczy. – Po usunięciu nowotworu większość terapeutycznych komórek T obumrze, ale część pozostanie w organizmie jako komórki pamięciowe. Te pozostałe limfocyty T będą patrolować organizm i ponownie zwalczać nowotwór, jeśli ten spróbuje powrócić.
Prof. Marek-Trzonkowska i zespół ICCVS specjalizują się w immunologii, w tym w wykorzystywaniu białych krwinek znanych jako limfocyty T jako narzędzi terapeutycznych. Wcześniej badaczka opracowała już immunoterapię komórkową przeciwko cukrzycy typu pierwszego.
Projekt CANVAS otrzymał 1,5 mln euro z programu badawczego UE „Horyzont Europa”. Partnerami Uniwersytetu Gdańskiego są: Uniwersytet Tor Vergata w Rzymie oraz Alternative Energies and Atomic Energy Commission. Włoska uczelnia zapewniła rozległą wiedzę z zakresu modeli zwierzęcych, z kolei Francuzi wnieśli kluczową specjalistyczną wiedzę na temat bioinformatyki i analizy danych big data.
MK
Oby tylko to były rzetelne badania a nie fabrykacja danych bo taka się tu zdarza ( stopy zwrotu na poziomie 80%).