W najbliższy czwartek, 16 października, rozpocznie się czwarta edycja międzynarodowego cyklu „Konarski Lectures”, organizowanego przez Archiwa Państwowe. Tym razem wydarzenie odbędzie się na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, a w roli gościa specjalnego wystąpi prof. Anne J. Gilliland – światowej sławy badaczka archiwistyki z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles.
„Konarski Lectures” to cykl międzynarodowych wykładów archiwalnych, organizowany przez Archiwa Państwowe, a poświęcony pamięci prof. Kazimierza Konarskiego – wybitnego historyka i archiwisty, autora pierwszego w językach słowiańskich podręcznika dla pracowników archiwów pt. Nowożytna archiwistyka polska i jej zadania z 1929 roku. Inicjatywa została zainaugurowana w 2022 roku, w pięćdziesiątą rocznicę śmierci profesora, i od tego czasu stanowi ważne wydarzenie w środowisku archiwistycznym.
Celem cyklu jest promowanie i rozwój archiwistyki, a także tworzenie przestrzeni do wymiany wiedzy i doświadczeń między archiwistami oraz specjalistami z zakresu zarządzania dokumentacją z różnych krajów. Wykłady w ramach „Konarski Lectures” prowadzą uznani eksperci i badacze, którzy podejmują aktualne tematy związane z teorią archiwalną, praktyką archiwalną oraz wyzwaniami stojącymi przed archiwami w dobie cyfrowej transformacji. Od początku istnienia cykl gromadzi najwybitniejszych specjalistów, łącząc tradycję z najnowszymi trendami w zarządzaniu pamięcią, informacją i dziedzictwem dokumentacyjnym .
W tym roku wydarzenie po raz pierwszy odbędzie się w Lublinie w gościnnych murach Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Zaproszenie do udziału przyjęła prof. Anne J. Gilliland – archiwistka, badaczka, jedna z najważniejszych postaci współczesnej teorii archiwalnej. Kieruje Center for Information as Evidence na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA), gdzie od 1995 roku kształci kolejne pokolenia specjalistów w dziedzinie informacji i archiwów.
To jedno z najważniejszych wydarzeń naukowych tej jesieni. Prof. Anne J. Gilliland, jedna z najbardziej wpływowych postaci współczesnej archiwistyki, współtworzy światową debatę o archiwach cyfrowych i etyce ich funkcjonowania. Jej spojrzenie na archiwistykę – nie tylko jako na naukę o przeszłości, ale jako narzędzie sprawiedliwości społecznej i włączania marginalizowanych głosów – głęboko rezonuje z misją Archiwów Państwowych. To będzie jedyna okazja, by posłuchać na żywo badaczki, której dorobek inspiruje naukowców i praktyków na całym świecie — anonsuje dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, pomysłodawca cyklu.
W swoim wykładzie, zatytułowanym „Getting to Digital”, prof. Gilliland podejmie pogłębioną refleksję nad przemianami, jakie zaszły w archiwistyce w dobie rewolucji cyfrowej. Czy archiwa mogą i czy powinny stać się w pełni cyfrowe? Co tracimy, a co zyskujemy, gdy tradycja spotyka technologię? Na te pytania odpowie, analizując ponad cztery dekady rozwoju cyfrowych technologii w archiwach.
Podczas spotkania zapytam, dlaczego po wielu dekadach intensywnych inwestycji w badania i budowę infrastruktury, a także w edukację zawodową, wiele archiwów nadal nie jest w pełni „cyfrowych” pod względem zasobów i działań. Wraz z pojawieniem się w ciągu ostatnich kilku lat nowych obaw związanych z generatywną sztuczną inteligencją, pojawił się u archiwistów dyskomfort związany z utratą kontroli nad archiwami, ale także obawy etyczne dotyczące tego, jak archiwa powinny lub mogłyby być wykorzystywane, gdyby rzeczywiście były w pełni cyfrowe — mówi prof. Gilliland.
Jest autorytetem w dziedzinie teorii i praktyki archiwalnej, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych z archiwami cyfrowymi. Jej prace badawcze koncentrują się także na relacji między archiwami, pamięcią a prawami człowieka. Wspólnie z Michelle Caswell i Mariką Cifor współtworzyła nowatorskie koncepcje afektu, wyobrażonych i niemożliwych zapisów, które zrewolucjonizowały myślenie o archiwistyce. Wraz z Sue McKemmish badała kwestie praw do dokumentów, współtworzenia i roszczeń ludności rdzennej do swoich archiwów.
Gilliland jest założycielką Refugee Rights in Records Initiative, wspierającej prawa uchodźców do dostępu i kontroli nad własną dokumentacją, a także współzałożycielką Archival Education and Research Institute (AERI) – przedsięwzięcia instytucji akademickich, którego celem jest wspieranie rozwoju nowego pokolenia naukowców zajmujących się edukacją i badaniami w zakresie archiwistyki i zarządzania dokumentacją. Otrzymała m.in. Nagrodę im. C.F.W. Cokera (1998), Nagrodę im. Margaret Cross Norton (1997) oraz Nagrody Wydziału im. Harolda A. i Lois Haytinów (2012). Należy do Stowarzyszenia Archiwistów Amerykańskich.
Jej wykładowi w Lublinie towarzyszy ogromne zainteresowanie środowiska akademickiego i archiwalnego. Limit miejsc stacjonarnych został już wyczerpany, ale spotkanie będzie także transmitowane w Internecie (LINK). W trakcie 60-minutowego wykładu online, tłumaczonego symultanicznie z języka angielskiego na polski, przewidziana jest możliwość zadawania pytań. Więcej informacji na stronie internetowej Archiwów Państwowych.
MK
ale fajna rzecz!