Z początkiem stycznia na Uniwersytecie Wrocławskim zainaugurowało działalność Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej. Celem nowej jednostki jest między innymi umacnianie pozycji wrocławskiej uczelni jako wiodącego ośrodka ukrainoznawczego oraz wsparcie odbudowy potencjału dydaktycznego ukraińskich szkół wyższych.
Zgodnie z założeniami pomysłodawców, Centrum ma działać na styku nauki, edukacji i społeczeństwa – tak, by wiedza i badania stały się realnym narzędziem konstruowania dialogu polsko-ukraińskiego, a jednocześnie impulsem rozwojowym dla środowiska akademickiego Wrocławia i całego Dolnego Śląska. Nową jednostką kieruje prof. Agnieszka Matusiak-Bakuła, literaturoznawczyni, slawistka, od 1998 roku związana z Instytutem Filologii Słowiańskiej UWr. W latach 2008–2018 kierowała Zakładem Ukrainistyki IFS, a od 2015 do 2026 roku prowadziła Centrum Transkulturowych Studiów Posttotalitarnych na Wydziale Filologicznym/Neofilologii UWr.
Jak zauważa w rozmowie z serwisem internetowym Uniwersytetu Wrocławskiego, nie bez znaczenia dla uruchomienia jednostki była obecność dużej społeczności ukraińskiej w stolicy Dolnego Śląska.
Warto pomyśleć o organizowaniu otwartych debat, festiwali idei, programów współpracy szkół i uczelni, działań artystycznych i edukacyjnych, które integrują społeczności i wprowadzają do rozmowy głos młodych. Ważne jest, by wiedza akademicka była nie tylko zrozumiała, ale i użyteczna dla mieszkańców Wrocławia. Niezwykle cenne byłoby też uruchomienie dialogu z regionalnymi firmami i klastrami – tak, by mogły powstać projekty pilotażowe i wdrożeniowe. Odbudowa Ukrainy będzie wymagała kompetencji i rozwiązań, które nasza uczelnia, miasto, region już dziś rozwijają i mogą się podzielić swoją wiedzą i swoim doświadczeniem – wskazuje dyrektorka Centrum.
W pierwszych miesiącach działalność będzie się koncentrować wokół kilku priorytetowych zadań. Podstawową kwestią jest stworzenie stałego forum współpracy z polskimi i ukraińskimi uczelniami. Ma ono stanowić podstawę dla zbudowania sieci i konsorcjów badawczych aplikujących o fundusze krajowe i międzynarodowe (np. projekty badawcze, innowacyjne, kształceniowe).
Kolejny cel to synergiczna integracja potencjału Uniwersytetu Wrocławskiego. Na niemal każdym wydziale naszej uczelni istnieją od lat żywe relacje z partnerami z Ukrainy. Naszą intencją Centrum jest ich mapowanie, łączenie i wzmacnianie, tak by wykorzystać pełen potencjał: od humanistyki i nauk społecznych, przez prawo, zarządzanie i ekonomię, po nauki ścisłe, przyrodnicze – zapowiada dyrektorka.
W planach są też projekty, akademickie programy wymiany, staże i mentoring dla studentów oraz młodych badaczy z Polski i Ukrainy. Inicjatywy te mają sprzyjać budowaniu trwałych mostów między środowiskami akademickimi obu krajów. Centrum będzie także działało na rzecz dialogu społecznego i współpracy z otoczeniem.
Uważam, że Centrum powinno aktywnie współpracować z miastem, samorządem, biznesem i organizacjami pozarządowymi, by pokazać, że nauka jest kluczowym partnerem dla rozwoju społecznego i gospodarczego regionu; że nauka nie może pozostawać w izolacji, ponieważ jej sens ujawnia się w dialogu z praktyką – podkreśla prof. Agnieszka Matusiak-Bakuła.
W maju z kolei zorganizowana zostanie międzynarodowa interdyscyplinarna konferencja naukowa „Przyszłość już tu jest. Polska – Ukraina – Europa: nowy paradygmat”.
Hasło „przyszłość już tu jest” przypomina, że głębokie zmiany, czy to w bezpieczeństwie, edukacji, kulturze, czy też gospodarce, technologii, ale i światopoglądzie, mentalności dzieją się tu i teraz. Nie możemy myśleć o odbudowie Ukrainy ani o bezpieczeństwie Europy w kategoriach odległej przyszłości, ponieważ to proces, który wymaga zaangażowania już dziś, właśnie tu i teraz, przez każdego, bez wyjątku. W centrum debaty znajdą się więc, m.in. takie zagadnienia, jak: prawna współpraca transgraniczna, ochrona praw człowieka i praworządność, nowe formy aktywizmu i solidarności transnarodowej, nowy paradygmat bezpieczeństwa i sprawczości regionu; edukacja i odbudowa potencjału uczelni; kultura, pamięć i dekolonizacja; media, komunikacja i dezinformacja; gospodarka odbudowy i współpraca z biznesem; technologie i nauki ścisłe w służbie odbudowy, w których synergia nauk i praktyki jest najpilniejsza.
Wydarzenie adresowane jest do badaczy reprezentujących różne dyscypliny naukowe, a także studentów, doktorantów i młodych naukowców, dla których przewidziano odrębny panel studencko-doktorancki. W ramach obrad zaplanowano również panele plenarne, seminaria mistrzowskie oraz wydarzenia towarzyszące, w tym warsztaty translatoryczne, wystawę fotograficzną oraz wydarzenia o charakterze artystycznym. Szczegółowe informacje na stronie internetowej Uniwersytetu Wrocławskiego.
Chciałabym, żeby Centrum stało się sprawczym partnerem współpracy na linii Zachód – Polska – Ukraina. Moją intencją jest, by działania Centrum promowały dekolonizacyjną wizję Europy Środkowo‑Wschodniej, w której Ukraina jest podmiotem własnych decyzji i procesów, a Polska – empatycznym stabilnym strategicznym sąsiadem, wspierającym jej trwałe wyemancypowanie się z dziedzictwa posowieckiego oraz twórcze włączenie się do wspólnoty państw Unii Europejskiej. Mocno wierzę, że dobra nauka, połączona z mądrym przywództwem instytucjonalnym i partnerską współpracą, ma moc realnie zmieniać rzeczywistość – kończy prof. Agnieszka Matusiak-Bakuła.
MK, źródło: UWr