Strategiczną wizję Polski w zakresie badań i innowacji podczas prezydencji w Radzie UE zaprezentowano podczas IGLO Open Event. Wydarzenie zorganizowało Biuro PolSCA Polskiej Akademii Nauk w Brukseli we współpracy z Biurami NCBR/BSP w Brukseli oraz Stałym Przedstawicielstwem RP przy Unii Europejskiej.
IGLO Open Event zgromadziło prawie sto osób reprezentujących Komisję Europejską, stałe przedstawicielstwa państw członkowskich w Brukseli, biura łącznikowe działające w obszarze B+R, sojusze uniwersytetów i inne instytucje działające w obszarze nauki, mające swoje przedstawicielstwa przy Unii Europejskiej.
Seminarium rozpoczęło się od prezentacji Magdaleny Kuli, attaché ds. badań w Stałym Przedstawicielstwie RP przy Unii Europejskiej. Podkreśliła ona, że dwa miliony europejskich naukowców powinno być postrzegane jako znacząca przewaga nad konkurentami. Zapewniła, że podczas naszej prezydencji naukowcy będą widoczni i słyszalni w procesie tworzenia polityki. Przedstawiła także kompleksowy przegląd agendy polskiej prezydencji i jej priorytetów w zakresie B+R, mianowicie: otwartość i inkluzywność, synergie oraz AI w nauce.
Jest szansa dla Europy, aby wzmocnić i podnieść kwalifikacje naszych naukowców w zakresie korzystania z narzędzi i technologii AI, aby zwiększyć produktywność działań badawczo-innowacyjnych – mówiła Magdalena Kula.
Polska planuje zaproponować wnioski Rady dotyczące AI w nauce, podkreślając, że dostępność narzędzi AI w badaniach powinna być jak najbardziej demokratyczna, aby nie pogłębiać dysproporcji w społeczności naukowej. Attaché odniosła się też do trwających prac nad oceną śródokresową programu Horyzont Europa.
Jeśli chcemy zbudować właściwą dyskusję na temat przyszłości Programu Ramowego, potrzebujemy tych liczb [przedstawionych w raporcie śródokresowym]. Musimy wiedzieć, co dostarczył Horyzont Europa, co działało, co nie działało, i budować naszą dyskusję na faktach i danych.
Kolejnym celem na pierwszą połowę roku będzie agenda polityczna Europejskiej Przestrzeni Badawczej na lata 2025–27, która ma zostać przyjęta jako zalecenie Rady. Polska będzie również pracować nad przedłużeniem programu Euratom na rzecz badań i innowacji jądrowych po 2027 roku.
Po zakończeniu pierwszego panelu, troje polskich laureatów ERC zaprezentowało swoje badania w dyscyplinach związanych z priorytetami polskiej prezydencji:
Prezentacje stanowiły punkt wyjścia do dyskusji panelowej moderowanej przez prof. Leszka Kaczmarka z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN, członka Rady Naukowej ERC.
Paneliści komentowali, jak radzą sobie z motywem przewodnim polskiej prezydencji, jakim jest bezpieczeństwo i/lub ochrona w badaniach. Mówili również o tym, gdzie dostrzegają możliwości i zagrożenia. Rafał Kucharski omówił transformacyjny potencjał AI w badaniach, ilustrując, jak technologie AI mogą przyspieszyć odkrycia naukowe i rozwiązywać złożone problemy społeczne. Krzysztof Fic podkreślił pilną potrzebę innowacyjnych rozwiązań w zakresie transformacji energetycznej, zwracając uwagę na rolę badań interdyscyplinarnych w rozwijaniu zrównoważonych systemów energetycznych oraz potrzebę Europy, aby ominąć problem niedoboru surowców krytycznych. Ewa Chrostek skupiła się na bezpieczeństwie zdrowotnym, omawiając najnowsze osiągnięcia w badaniach biomedycznych i znaczenie międzynarodowej współpracy w zapobieganiu i zwalczaniu globalnych zagrożeń zdrowotnych, takich jak choroby wirusowe.
Zapytani o ważne wnioski dla społeczności naukowej z perspektywy laureatów ERC, wszyscy podkreślili potrzebę zmiany kulturowej, która zaakceptuje większe ryzyko i miejsce na porażki, ponieważ prowadzenie badań na granicy nauki i dokonywanie wielkich skoków wymaga prawdziwej kreatywności oraz zdolności do podejmowania decyzji, a całą inną naukę inkrementalną może wykonywać AI.
Dyskusje i wnioski przedstawione podczas IGLO Open Event podkreśliły znaczenie dalszych inwestycji w badania i innowacje, aby napędzać postęp i zapewnić zrównoważoną przyszłość dla Europy.
MK, źródło: www.polsca.pan.pl