Dziewiąta edycja Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice odbywała się pod hasłem „Eksperymentuj!”. W programie znalazły się tysiące aktywności zlokalizowane na ponad dwudziestu scenach i w strefach tematycznych, które zapraszały do poszerzania wiedzy i odkrywania nowych przestrzeni nauki. Patronem medialnym wydarzenia było „Forum Akademickie”.
Tegoroczną odsłonę Festiwalu otworzyło widowisko specjalne – Wieczór w Mieście Nauki. W koncercie pt. „Dźwięki Wiedzy” Orkiestra Symfoniczna Politechniki Śląskiej przeprowadziła uczestników przez różne muzyczne światy – od klasycznych utworów, przez ścieżki dźwiękowe znanych filmów, aż po pełne energii rytmy latynoamerykańskie.
Z kolei w spektaklu pt. „EXPERYMENT” można było zajrzeć do fascynującego (i budzącego grozę!) świata etyki badań psychologicznych – sztuka inspirowana jest słynnym eksperymentem więziennym prowadzonym w 1971 roku przez prof. Philipa Zimbardo. Widzowie-uczestnicy – granica została zatarta w trakcie przedstawienia – zostali zaproszeni do refleksji nt. moralności człowieka zmuszonego do funkcjonowania w opresyjnej rzeczywistości. Rezultat zostaje w pamięci na długo: trzymające w napięciu widowisko zadało uniwersalne pytania o naturę dobra i zła, zmuszając zarówno widzów, jak i artystów do konfrontacji z tym, co mroczne. Doskonała gra aktorska w połączeniu z surową scenografią i niepokojącą warstwą muzyczno-dźwiękową sprawiły, że obok tej sztuki nie można było przejść obojętnie.
Po zakończonym spektaklu odbyła się rozmowa „Granice pewności – do czego jesteśmy zdolni?” z udziałem dr hab. Marioli Paruzel-Czachury, prof. Marcina Zajenkowskiego, dr. Rafała Cekiery oraz reżysera Piotra Jankowskiego.
I Kongres POP Science
W Międzynarodowym Centrum Kongresowym odbywał się I Kongres POP Science, któremu towarzyszyła Akademia Kompetencji Popularnonaukowych. Wydarzenia, objęte patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, skierowane były do popularyzatorek i popularyzatorów nauki, a także osób zajmujących się wspieraniem procesów i profesjonalną organizacją wydarzeń upowszechniających wiedzę. Premierowa edycja stanowiła wstęp do ustanowienia sieci współpracy POP Science – celem spotkań branżowych i sesji networkingowych stało się m.in. zbudowanie programu wspólnych działań oraz zwiększenie znaczenia środowiska specjalistów z zakresu komunikacji naukowej.
W programie Akademii Kompetencji Popularnonaukowych znalazły się warsztaty prowadzone przez znamienitych przedstawicieli świata nauki, takich jak dr Konrad Skotnicki, dr Sam Gregson, David Price, dr Łukasz Lamża oraz Horst Hörtner. Zaproszeni goście podzielili się praktycznymi sposobami i strategiami komunikowania skomplikowanych naukowych treści, a także współpracy zespołowej oraz tworzenia bezpiecznego środowiska do eksperymentowania w obrębie różnych dziedzin wiedzy.
Nowości i eksperymentalne atrakcje
W programie dziewiątej edycji Festiwalu nie zabrakło nowych, ogólnodostępnych aktywności, które pojawiły się m.in. w Dzielnicy Kultury Fizycznej, Otwartym Pokoju Nauczycielskim, Strefie Seniora, Strefie POP Science, Gabinecie Planowania Przyszłości, Kulisach Nauki, a także na wielu scenach, w tym na Scenie Silesian Hall of Fame, Scenie Doliny Rawy, Scenie Psychiki czy Scenie Nauka. To Lubię: Potęga Eksperymentów.
Na festiwalową publiczność czekały w tym roku nowe wyjątkowe Strefy Specjalne. W Strefie Filmowej można było zgłębiać sztukę kinematografii podczas spotkań z wybitnymi przedstawicielkami i przedstawicielami świata zza kamery – twórcami m.in. seriali „Król” i „Heweliusz” oraz „Białej odwagi” i „Ostatniej rodziny”. Toczyły się również inspirujące rozmowy o uniwersalności języka filmowego, znaczeniu najważniejszych nagród i eksperymentach w kinie oraz tworzeniu produkcji dla młodszych widzów. Wszyscy zainteresowani mogli wziąć ponadto udział w pokazach nagradzanych tytułów („Pies andaluzyjski”, „Królik po berlińsku”, „Skarbek i tajemnica magicznego sreberka”) oraz przeglądzie filmów polarnych („Do Ziemi Torella”, „Zimny Ląd”, „Gorączka polarna”).
W ramach Strefy Science Fiction można było się wybrać w fascynującą wyprawę po świecie fantastyki naukowej. Na scenie odbyły się spotkania ze znanymi i cenionymi polskimi pisarzami SF: Rafałem Kosikiem, Magdaleną Salik, Michałem Cetnarowskim i Michałem Protasiukiem; uznani groznawcy rozmawiali z kolei o złożoności światów gier komputerowych, takich jak „The Alters”, „Clair Obscur: Expedition 33” oraz „Ibru” opartej na powieści Olgi Tokarczuk pt. „Anna In w grobowcach świata”. Uczestnicy mogli wziąć udział w koncercie Brunona Lubasa – autora soundtracku do gry „The Invincible” – oraz prapremierze książki Mateusza Nowaka pod red. prof. Pawła Jędrzejki z niepublikowanymi dotąd wywiadami ze Stanisławem Lemem pt. „Zdziwienie i interpretacja, czyli literatury uczymy się ciągle. Ze Stanisławem Lemem rozmawia Mateusz Nowak”.
Fascynujące aktywności odbywały się również na Scenie „Nauka. To Lubię: Potęga Eksperymentów”, organizowanej we współpracy z dr. Tomaszem Rożkiem. Tutaj można było zgłębiać złożone zagadnienia pod okiem słynnych badaczek i badaczy, m.in. dr Agaty Kołodziejczyk (neurobiolożki i astrobiolożki), Krzysztofa Kurdyły (specjalisty w dziedzinie technologii kosmicznych), Artura B. Chmielewskiego (naukowca, pracownika Centrum NASA i Jet Propulsion Laboratory w Kalifornii) czy dr Ady Florentyny Pawlak (antropolożki technologii, prawniczki i historyczki sztuki). Program obejmował również wydarzenia artystyczne, w tym jedyną i niepowtarzalną podróż po muzyce nocnego nieba – koncert „Kołysanki Kopernika”. Artystyczno-edukacyjne przedsięwzięcie połączyło świat muzyki, nauki i astronomii w wielowymiarowe widowisko, które zachwyciło dopracowaną aranżacją i maestrią wykonania.
Podczas ŚFN można było ponadto zbliżyć się do Słońca i podziwiać jego powierzchnię odwzorowaną z dbałością o wszystkie szczegóły, takie jak plamy słoneczne, spikule i filamenty. Mowa o oszałamiającej instalacji Helios, która zawisła nad Rynkiem Idei Miasta Nauki – mająca siedem metrów średnicy rzeźba z precyzją połączyła architekturę Słońca z kompozycją dźwięku przestrzennego. Wykonał ją Luke Jerram – autor m.in. mobilnej instalacji Gaja.
Polski lot w kosmos
Na Śląskim Festiwalu Nauki Katowice po raz kolejny gościł dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski – drugi w historii polski astronauta, który jako członek załogi Axiom 4 uczestniczył w misji technologiczno-naukowej IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Astronauta ESA wziął udział w licznych spotkaniach z festiwalową publicznością, w trakcie których opowiadał o swojej podróży w przestrzeń kosmiczną i badaniach realizowanych na orbicie („Astronauta przyszłości. Eksploracja kosmosu w kontekście badań misji IGNIS”). Wziął także udział m.in. w rozmowie z dr. Arturem B. Chmielewskim oraz dr. Tomaszem Rożkiem na temat technologii kosmicznych oraz współczesnej rywalizacji w kontekście eksplorowania Kosmosu („Technologie kosmiczne dziś: po co latamy w kosmos i kto prowadzi globalny wyścig?”).
Gale konkursowe
W trakcie Festiwalu ogłoszono laureatki i laureatów kilku konkursów. Najpierw poznaliśmy zdobywców Nagród POP Science, przyznawanych wyróżniającym się popularyzatorkom i popularyzatorom nauki.
Następnego dnia wyłoniono zdobywców Śląskiej Nagrody Naukowej – wyróżnienia przyznawanego osobom, które w szczególny sposób rozwijają naukę i sztukę oraz wzmacniają pozycję śląskich ośrodków akademickich w Polsce i na świecie. Otrzymali je:
Laureatką w kategorii „Doktoranci” została mgr Eliza Gaweł, z kolei Nagroda Specjalna Prezydenta Miasta Katowice trafiła do dr. Krzysztofa Cieślikowskiego – oboje reprezentują Akademię Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach. Kapituła konkursowa uhonorowała również wicedyrektora Planetarium – Śląskiego Parku Nauki Damiana Jabłekę, który otrzymał Nagrodę specjalną za działalność na rzecz rozwoju śląskiej nauki.
Tego samego dnia odbył się również finał konkursu OFF Science. Jego celem jest docenienie młodych wynalazczyń i wynalazców oraz ich innowacyjnych projektów, które prowadzą do powstania oryginalnych i praktycznych rozwiązań, mających realny wpływ na nasze życie. Nagrodzono następujące wynalazki: BioMata – inteligentna mata wspierająca zdrową postawę (Nagroda Główna); Barania Frania (Nagroda Specjalna) oraz Senior Support System (Nagroda Publiczności). Wyróżnienie komisji konkursowej otrzymał natomiast wynalazek Zakładka dla Dziadka.
Organizatorzy 9. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach (lider i pomysłodawca przedsięwzięcia), Miasto Katowice (miasto gospodarz wydarzenia), Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia i Województwo Śląskie (współgospodarze), a także Politechnika Śląska, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Akademia Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach, Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach oraz Politechnika Częstochowska. Patronat medialny sprawowało „Forum Akademickie”.
MK, źródło: ŚFN