Dobiegł końca pilotażowy program mentoringowy Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Wzięło w nim udział blisko 40 młodych i bardziej doświadczonych badaczy i badaczek, którzy przez 10 miesięcy odbyli ponad 100 spotkań online i offline oraz 6 szkoleń.
Inicjatywa połączyła młodych badaczy, wyróżnionych stypendium START, z bardziej doświadczonymi laureatami i laureatkami innych programów Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Celem było wsparcie młodych uczonych pracujących w Polsce w nawiązaniu kontaktów i relacji ze starszymi kolegami i koleżankami. Relacje te mają pomóc w podejmowaniu decyzji dotyczących dalszego rozwoju zawodowego oraz w rozwoju kompetencji, które ułatwią sprawne działanie w środowisku badawczym oraz obszarze B+R.
W pilotażowej edycji wzięło udział 19 par, w tym 26 mężczyzn i 12 kobiet. Mentorowani reprezentowali 12 uczelni (Politechnikę Wrocławską – 3, Uniwersytet Warszawski – 3, Politechnikę Krakowską im. Tadeusza Kościuszki – 2, Uniwersytet Morski w Gdyni, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Uniwersytet Wrocławski, Politechnikę Śląską, Szkołę Główną Mikołaja Kopernika w Warszawie, Gdański Uniwersytet Medyczny, Politechnikę Gdańską, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie), jeden instytut Polskiej Akademii Nauk (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN) oraz jeden należący do Sieci Badawczej Łukasiewicz (Łukasiewicz – Instytut Metali Nieżelaznych). Byli wśród nich m.in. chemicy, fizycy, psychologowie, medycy, mikrobiolodzy czy językoznawcy.
Zdecydowana większość z uczestników (93,3%) wysoko oceniła trafność dopasowania swojej pary mentoringowej (w tym ponad połowa – 53,3% – wystawiła maksymalną ocenę). Spotkania, jak wskazali mentees po zakończeniu programu, opierały się na dzieleniu się przez mentora wiedzą, doświadczeniem i własną perspektywą. Ważnym elementem była też dyskusja, w której obie strony brały czynny udział. Nie brakowało mentorskich rad czy propozycji rozwiązań, ale też mobilizacji, wzmacniania, docenienia dotychczasowych osiągnięć.
Zakres mentoringu był bardzo szeroki. Dotyczył m.in. wyboru tematyki badawczej czy miejsca prowadzenia badań, angażowania się w nowe wyzwania, zarządzania projektem naukowym, zarządzania zespołem, rozwijania swojego środowiska pracy. Przyczynił się też do poznania przez osoby mentorowane nowej dziedziny nauki, innej tematyki niż ta, którą prowadzą. Mentoring może być skupiony na osiąganiu konkretnego celu zawodowego, jak i być narzędziem całościowego rozwoju zawodowego, przy czym często obejmuje oba te elementy.
Podczas spotkania podsumowującego, które odbyło się w siedzibie FNP, uczestnicy zgodnie stwierdzili, że doświadczenie mentoringu zmienia perspektywę – i to nie tylko naukową. Przede wszystkim zachęca do refleksji, by lepiej zrozumieć własne ograniczenia i możliwości. Mentees podkreślali efekty w postaci realnego rozwoju zawodowego i osobistego oraz zwiększenia poczucia sprawczości i odwagi do działania. Cenne okazały się dla nich zarówno spotkania z mentorami z podobnego obszaru tematycznego, jak i z przedstawicielami innych dziedzin nauki. Jak mówili, wyjście poza własne środowisko pomagało przełamywać schematy i owocowało inspirującymi pomysłami. Ważna była też dla nich świadomość, że celem programu był nie tylko konkretny wskaźnik czy rezultat, ale sam proces rozwoju.
Wśród zakładanych celów były zarówno te dotyczące kariery naukowej (planowanie, optymalizacja, potwierdzenie słuszności dotychczasowych działań, przygotowanie wniosku grantowego, zwiększenie poczucia sprawczości i rozwoju), tworzenia i prowadzenia zespołu badawczego (zdobywanie kompetencji w zakresie tworzenia zespołu i wdrażania studentów do badań, wsparcie merytoryczne i mentalne) czy sieciowania/mobilności (sposoby znalezienia instytucji przyjmującej, nawiązywanie współpracy z innymi ośrodkami badawczymi, krytyczne spojrzenie na własne środowisko pracy). W ankietach ewaluacyjnych po zakończeniu programu 40% uczestników uznało postawione przed sobą cele za w pełni zrealizowane (pozostali ocenili wykonanie celu na 6–8 w skali 10-stopniowej).
Korzyści odnieśli także mentorzy. Dla nich udział w programie był okazją do otwarcia się na nową perspektywę oraz zastanowienia nad tym, jak najlepiej doradzać – tak, by nie być tylko krytykiem. Ważna okazała się również nauka, że mentoring nie polega jedynie na dawaniu rad, lecz na budowaniu przestrzeni do zadawania ważnych pytań i odkrywania odpowiedzi we współpracy z osobą mentorowaną. Mówili też o tym, że program dał im możliwość nowego spojrzenie na własną pracę, a nawet – odkrycia jej społecznego sensu.
Mentoring może stać się impulsem do regularnej refleksji, może wzmacniać poczucie bycia docenionym i wspieranym, a także rozwijać ciekawość zamiast oceniania – podsumowała Małgorzata Sztejter, opiekunka merytoryczna programu Mentoring FNP.
W sumie w trakcie 10 miesięcy wspólnej pracy przeprowadzono ponad 100 spotkań stacjonarnych i online oraz 6 szkoleń. Partnerem inicjatywy jest Klub Stypendystów FNP. Fundacja planuje kolejne nabory do programu.
Mariusz Karwowski, źródło: FNP
Kierownik jednostki powinien tę rolę pełnić. Ale gdy sam myśli o rozwoju kosztem innych lub biernie czeka na ich inicjatywę, potrzeba mentorów z zewnątrz. Mentoring powinien być standardem już na studiach, na doktoracie i w dalszym rozwoju