Dr Ludwik Gąsiorowski z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał Installation Grant przyznany przez Europejską Organizację Biologii Molekularnej. Dzięki niemu polski zoolog stworzy swoje laboratorium, w którym podejmie badania nad mikroskopijnymi płazińcami.
EMBO to międzynarodowa organizacja zrzeszająca ponad 2,1 tys. wybitnych badaczy zajmujących się biologią molekularną. O przyznawane przez nią co roku granty „instalacyjne” mogą się ubiegać naukowcy z Czech, Estonii, Chorwacji, Grecji, Litwy, Luksemburga, Węgier, Czarnogóry, Polski, Portugalii i Turcji, będący na początkowym etapie kariery.
Granty o wartości 50 tys. euro rocznie mają wesprzeć liderów grup zakładających własne niezależne laboratoria i wzmocnić nauki przyrodnicze w ich krajach. W rozstrzygniętej właśnie edycji wyróżniono 10 młodych naukowców z 9 państw. Jeden z grantów trafił do Polski – otrzymał go dr Ludwik Gąsiorowski z Instytutu Biologii Ewolucyjnej na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego projekt dotyczy mikroskopijnych płazińców.
Jak tłumaczy „Forum Akademickiemu”, wśród badaczy zwierząt istnieje przekonanie, że ewolucja mikroskopijnych rozmiarów ciała wiąże się z jego morfologicznym uproszczeniem, które pociąga za sobą utratę licznych genów, stających się zbędnymi z rozwojowego punktu widzenia. Zgodnie z tą koncepcją mikroskopijne zwierzęta powinny być prosto zbudowane i mieć zredukowane genomy.
W konsekwencji miniaturyzacja uważana jest za nieodwracalny, jednokierunkowy proces ewolucyjny, w którym morfologiczna i genetyczna złożoność jest bezpowrotnie tracona. O ile jest to prawdą w przypadku niektórych grup zwierząt (np. pierścienic czy mięczaków), o tyle wśród płazińców widzimy odwrotny trend – w ich ewolucji, po początkowej miniaturyzacji ciała i redukcji genomu, doszło do kilkukrotnego pojawienia się form życiowych charakteryzujących się dużymi rozmiarami ciała. W swoich badaniach chcę zrozumieć co takiego niezwykłego jest w mikroskopijnych płazińcach na poziomie genomu, biologii rozwoju i organizacji ciała, że umożliwiło im to ucieczkę z jednokierunkowej ewolucyjnej pułapki miniaturyzacji – wyjaśnia zoolog z UW, specjalizujący się w biologii rozwoju i ewolucji niemodelowych gatunków bezkręgowców.
Po ukończeniu studiów licencjackich na Uniwersytecie Warszawskim wyjechał do Danii, gdzie badał ewolucję układu nerwowego mikroskopijnych robaków morskich z grupy szczękogębych. Tam też, konkretnie na Uniwersytecie Kopenhaskim, zdobył tytuł magistra. Doktorat obronił na Uniwersytecie w Bergen (Norwegia), na podstawie badań nad rozwojowymi mechanizmami odpowiedzialnymi za ewolucję nowych cech morfologicznych zwierząt z dużego kladu Spiralia (obejmującego m.in. pierścienice, mięczaki czy płazińce). Następnie odbył staż podoktorski w Instytucie Maxa Plancka w Getyndze, gdzie zaczął pracę nad płazińcami z grupy Catenulida, w szczególności nad rolą komórek macierzystych w regeneracji mikroskopijnych robaków z rodzaju Stenostomum. W 2024 roku, w ramach programu NAWA Polskie Powroty, powrócił na Uniwersytet Warszawski, by kontynuować prace nad tą grupą zwierząt.
Jest 38 naukowcem z Polski, który otrzymał EMBO Installation Grant. Laureaci dostają po 50 tys. euro rocznie na okres 5 lat, oprócz tego mogą ubiegać się również o dodatkowe finansowanie w wysokości do 10 tys. euro rocznie. Przez pierwsze 3 lata roczną dotację w wysokości 35 tys. euro zapewnia ministerstwo nauki lub agencja finansująca w kraju uczestniczącym w programie, a 15 tys. euro dokłada EMBC, międzyrządowa organizacja zrzeszająca 32 państwa członkowskie. To ona finansuje programy EMBO. W ostatnich dwóch latach środki zapewnia już samo ministerstwo lub agencja.
Laureaci stają się także częścią EMBO Young Investigator Network, co umożliwia im korzystanie z całej gamy szkoleń oraz zasobów zrzeszonych instytucji. Będą też mieli dostęp do infrastruktury badawczej w Europejskim Laboratorium Biologii Molekularnej (EMBL) w Heidelbergu.
EMBO Installation Grants mają przyczynić się do zwiększania poziomu internacjonalizacji na europejskich uczelniach oraz mobilności kadry akademickiej. Jednym z wymogów wobec zgłaszających jest jednorazowe spędzenie okresu przynajmniej dwóch lat poza krajem, w którym zamierzają utworzyć laboratorium. Formuła grantów ma za zadanie zachęcać młodych naukowców do zakładania laboratoriów w państwach, których mniej rozwinięta infrastruktura badawcza uniemożliwia im skuteczne konkurowanie z ośrodkami naukowymi o rozwiniętym zapleczu finansowym. Od 2006 roku EMBO przyznała już 167 IG.
Mariusz Karwowski
Gratulacje!!!!!!!!!!!!!
To bardzo dobra wiadomość.
W ostatniej rundzie EMBO Young Investigators pośród 28 osób nie było ani jednej pracującej w ośrodku polskim.
https://www.embo.org/press-releases/twenty-eight-group-leaders-become-embo-young-investigators/
Gratulacje dla pana Ludwika!