Konieczne jest zastąpienie „Oceanii” nowoczesną jednostką, która przejmie i będzie kontynuować jej program badawczy oraz rozszerzy możliwości obserwacji i pomiarów prowadzonych na morzach i oceanach. W przeciwnym razie naukowa pozycja Polski zostanie osłabiona, a kraj poniesie poważne straty wizerunkowe i polityczne – pisze w najnowszym komunikacie Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk.
Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN wystosował apel w sprawie budowy nowoczesnego, pełnomorskiego statku badawczego dla polskiej nauki. To reakcja na przyjęty kilka tygodni temu przez Radę Ministrów wieloletni program mający na celu budowę dwóch statków dla uczelni morskich. Do 2029 roku rząd przeznaczy na ten cel prawie 1 mld zł. Zdaniem naukowców, żaden z tych statków nie zastąpi specjalistycznej jednostki badawczej, niezbędnej do prowadzenia zaawansowanych badań naukowych na morzach i oceanach.
Obecnie jedynym polskim statkiem badawczym jest blisko 40-letnia „Oceania”, wykorzystywana przez Instytut Oceanologii PAN. Jej obecny stan techniczny uniemożliwia już jednak realizację wielu nowoczesnych projektów.
W obliczu narastającego kryzysu klimatycznego badania prowadzone na morzach i oceanach są krytycznie ważne dla rozumienia zagrożeń klimatycznych i prowadzenia wspartej nauką, odpowiedzialnej polityki klimatycznej. Ich przerwanie w wypadku braku możliwości zastąpienia „Oceanii” nowoczesną jednostką, nie tylko osłabi naukową pozycję Polski, ale przyniesie też poważne straty wizerunkowe i polityczne – czytamy w komunikacie Komitetu ds. Kryzysu Klimatycznego PAN.
Badania prowadzone z użyciem „Oceanii” obejmują zarówno Bałtyk, jak i morza Arktyki Europejskiej. Statek odegrał kluczową rolę m.in. w odkryciu wcześniej nieznanej gałęzi jednego z prądów w rejonie Spitsbergenu, który w istotnym stopniu wpływa na cyrkulację wód w całym Atlantyku. Prowadzone od 1987 roku pomiary stanowią jedną
z najdłuższych serii pomiarowych w regionie, dostępną w otwartych bazach danych i wykorzystywaną przez naukowców z całego świata.
„Oceania” służy do wypuszczania polskich pływaków globalnego systemu ARGO, umożliwiających poznanie zawartości ciepła w oceanach, co stanowi fundamentalnie ważny element bilansu energetycznego Ziemi. Statek jest także platformą do badania produkcji aerozolu morskiego oraz wymiany gazowej między atmosferą a oceanem, dwóch ważnych parametrów bilansu radiacyjnego atmosfery i globalnego obiegu węgla. Z jej pokładu od lat mierzy się m.in. grubość optyczną atmosfery nad akwenami morskimi, w ramach międzynarodowego programu koordynowanego przez NASA. Dzięki możliwościom stworzonym przez Oceanię, pozyskano również i zrealizowano wiele projektów europejskich i międzynarodowych badawczych – napisano w komunikacie.
To już kolejny apel środowiska naukowego w tej sprawie. Na początku października na łamach FA pisał na ten temat prof. Jan Marcin Węsławski, dyrektor Instytutu Oceanologii PAN w Sopocie. List w tej sprawie wystosowali do prezesa Rady Ministrów także dyrektorzy czterech instytutów: prof. Krzysztof Szamałek (Państwowy Instytut Geologiczny), prof. Paweł M. Rowiński (Instytut Geofizyki PAN), prof. Jarosław Poznański (Instytut Biochemii i Biofizyki PAN) oraz prof. Jan M. Węsławski (Instytutu Oceanologii PAN) wsparci przez prof. Marka Konarzewskiego, prezesa PAN.
Polska Akademia Nauk od lat apeluje o zapewnienie polskim naukowcom nowoczesnej infrastruktury badawczej na morzach i oceanach. Inwestycja w statek badawczy to inwestycja w przyszłość – w wiedzę, innowacje i bezpieczeństwo klimatyczne naszego kraju. Liczymy na zrozumienie tej potrzeby i szybkie decyzje, które pozwolą kontynuować badania na najwyższym światowym poziomie – mówi prof. Marek Konarzewski, prezes PAN.
MK
Komunikat Komitetu Problemowego ds. Kryzysu Klimatycznego przy Prezydium PAN
Po co nam Oceania skoro taką łajbę mają w Berlinie
Z Berlina bliżej do badań, po co nam badania w Polsce jak są w Berlinie, no nie?