Prawie siedmiu kandydatów przypada średnio na jedno miejsce w tegorocznych wyborach członków Akademii Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk. Zgłoszono rekordową liczbę 116 kandydatów i kandydatek.
Skład Akademii Młodych Uczonych PAN liczy obecnie 35 członków. Wybierani są na tzw. zakładkę, tzn. część osób zostaje wymieniona w połowie kadencji, która trwa 5 lat. W tym roku pracę w AMU kończy 17 młodych uczonych i tylu maksymalnie nowych członków zostanie wybranych na 151 sesji Zgromadzenia Ogólnego PAN, którą zaplanowano na 20 czerwca. Do końca lutego trwał nabór kandydatów.
Zgłoszono w sumie 116 osób, w tym 55 kobiet. Najwięcej zgłoszeń wpłynęło do Wydziału IV Nauk Technicznych – 41 kandydatów (w tym 20 kobiet). Oznacza to, że na jedno z czterech miejsc przypada tu średnio aż 10 kandydatów (poszczególne wydziały PAN wskazują określoną liczbę kandydatów do składu AMU PAN).
W Wydziale I Nauk Humanistycznych i Społecznych jest 26 kandydatów (w tym 14 kobiet) na 3 dostępne miejsca. W Wydziale II Nauk Biologicznych i Rolniczych o 4 miejsca rywalizuje 19 kandydatów (w tym 12 kobiet). W Wydziale III Nauk Ścisłych i Nauk o Ziemi 20 kandydatów (w tym 4 kobiety) konkuruje również o 4 miejsca. W Wydziale V Nauk Medycznych do zagospodarowania są 2 miejsca, a kandydatów 10 (w tym 5 kobiet).
Spośród wszystkich kandydatur aż 94 osoby są afiliowane przy uczelniach, 18 – w instytutach PAN, a 4 – w innych instytutach (resortowych i PIB). Kandydaci na członków AMU PAN mogli być zgłaszani na kilka sposobów. Zdecydowanie największą popularnością cieszyły się zgłoszenia przez Senat uczelni posiadającej uprawnienie do nadawania stopnia doktora habilitowanego (78). Ponadto po 17 kandydatów zostało zgłoszonych przez trzech członków PAN lub radę naukową instytutu naukowego bądź instytutu badawczego, posiadającego prawo nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego, a 7 – przez osoby, które wyróżniają się szczególnym dorobkiem naukowym i autorytetem w środowisku naukowym oraz reprezentują różne ośrodki naukowe. Dwoje kandydatów zgłoszono więcej niż jeden raz.
W porównaniu do poprzednich naborów liczba kandydatów jest o wiele większa. Dla przykładu w Wydziale V na jedno miejsce przypadał dotąd mniej więcej 1 kandydat, a teraz pięciu. Uważam, że dużo dobrego w tym względzie zrobiły dotychczasowe zarządy AMU i ich niezwykle aktywna działalność. Organizowano wiele szkoleń, kursów dla młodych pracowników nauki, wydawano licznie opinie na temat bieżących problemów. Było to na tyle widoczne, że zaowocowało zwiększonym zainteresowaniem w tym roku – mówi prof. Stanisław Czuczwar, przewodniczący Kapituły ds. Akademii Młodych Uczonych.
Przypomina, że tylko w ostatniej kadencji młodzi uczeni w swoich stanowiskach przestrzegali przed próbami likwidacji Narodowego Centrum Nauki, apelowali o udział w wyborach, wyrażali poparcie dla zapewnienia wolności badań naukowych, proponowali zmiany dotyczące zasad i warunków zatrudnienia doktorantów oraz przyznawania ministerialnego stypendium dla wybitnych młodych naukowców.
Ta aktywna postawa jest doceniana przez PAN i nikt chyba nie ma wątpliwości, że gremium skupiające młodych badaczy jest w strukturach całej Akademii bardzo potrzebne. Uważam że powinno się dołożyć wszelkich starań, aby promować dalszy rozwój Akademii Młodych Uczonych – przekonuje prof. Czuczwar.
Kapituła pod jego przewodnictwem, po zaopiniowaniu kandydatów przez zebrania plenarne poszczególnych wydziałów, przekaże listę wraz z rekomendacjami prezesowi PAN, który na posiedzeniu Zgromadzenia Ogólnego Akademii złoży wniosek o dokonanie wyboru członków Akademii Młodych Uczonych. Nastąpi to 20 czerwca.
Akademia Młodych Uczonych została powołana w 2010 roku w celu promowania badań naukowych i prac rozwojowych prowadzonych przez wybitnych młodych przedstawicieli polskiej nauki. Członkowie AMU nie mogą mieć więcej niż 38 lat i muszą posiadać co najmniej stopień naukowy doktora. Ponadto powinni wyróżniać się wybitnymi osiągnięciami badawczymi oraz działalnością upowszechniającą naukę.
AMU PAN ma za zadanie aktywizować środowisko młodych pracowników nauki m.in. poprzez przedstawianie opinii i programów dotyczących spraw nauki, organizowanie debat, dyskusji, konferencji naukowych oraz upowszechnianie ich wyników, a także upowszechnianie standardów etyki wśród młodych naukowców. W listopadzie 2020 roku AMU PAN została jednym z 14 członków-założycieli europejskiego zrzeszenia akademii młodych uczonych Young Academies Science Advice Structure (YASAS). Obecnym przewodniczącym Akademii Młodych Uczonych PAN jest dr hab. n. med. Maciej Sałaga z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.
Mariusz Karwowski