O Unii, strategii i pieniądzach

W ostatnich dniach stycznia w Katowicach odbyło się Zgromadzenie Plenarne KRASP, trzecie w bieżącej kadencji władz akademickich, a dziesiąte w historii Konferencji. Gospodarzami spotkania byli rektorzy uczelni śląskich, a rolę głównego organizatora pełnił prof. Tadeusz Wilczok, rektor Śląskiej Akademii Medycznej.

W pięknej sali Sejmiku Śląskiego, z udziałem minister Danuty H?bner, dyskutowano o przyszłości Unii Europejskiej, miejscu i roli Polski w jej strukturach, a także o sytuacji polskiego szkolnictwa wyższego w przededniu wejścia naszego kraju do Unii. W wieńczącej dyskusję uchwale, dotyczącej Traktatu Konstytucyjnego Unii, rektorzy - odwołując się do największych osiągnięć myśli europejskiej, wśród których idea dialogu i kompromisu należy do najcenniejszych - zwrócili się do Rządu RP o podjęcie wysiłku w celu znalezienia w tej sprawie rozwiązania satysfakcjonującego wszystkie strony. Zgromadzenie skierowało swój apel także do konferencji rektorów poszczególnych państw europejskich o wsparcie wysiłków zmierzających do osiągnięcia porozumienia w kwestii przyszłej Konstytucji Unii.

Przewodniczący zespołu pracującego nad projektem ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, prof. Jerzy Woźnicki, poinformował zgromadzonych o ukończeniu prac, podkreślając znaczenie kompromisu uzyskanego w wielu trudnych sprawach. Uczestnicząca w obradach minister Krystyna Łybacka wyraziła zdecydowane poparcie dla opracowanego projektu i intencję jak najszybszego przygotowania przez MENiS projektów odpowiednich przepisów wykonawczych. W przyjętej uchwale rektorzy wyrazili gorące podziękowanie Prezydentowi RP Aleksandrowi Kwaśniewskiemu i minister Krystynie Łybackiej za podjęcie inicjatywy w sprawie ustawy oraz wspieranie prac nad jej projektem, a przewodniczącemu i członkom zespołu, który opracował projekt, za ogrom pracy wykonanej całkowicie bezinteresownie dla dobra całego środowiska akademickiego w Polsce. Zgromadzenie zwróciło się do Prezydenta RP o jak najszybsze skierowanie projektu ustawy na ścieżkę legislacyjną.

Wobec bliskiej perspektywy wejścia Polski w struktury Unii Europejskiej, w obliczu czekającej nas wkrótce rywalizacji z krajami posiadającymi od lat sprawnie funkcjonujące systemy szkolnictwa, rektorzy podkreślali potrzebę nadania najwyższej rangi sprawom edukacji w Polsce i stworzenia wieloletniej strategii rozwoju szkolnictwa, której realizacja - uwolniona od bieżącej polityki - pozwoliłaby stawić czoło wyzwaniom XXI wieku. Zgromadzenie, nawiązując do swojej uchwały z maja 2000 r., zwróciło się do ministra edukacji o powołanie do życia Rady Edukacji Narodowej, która - obejmując swymi zadaniami obszar od szkolnictwa podstawowego po wyższe - stałaby się ważnym organem doradczym władz RP, a jednocześnie mogłaby stworzyć wizję rozwoju systemu edukacji na okres co najmniej najbliższych 15-20 lat. Działaniom rady powinna przyświecać tradycja powołanej do życia przed 230 laty Komisji Edukacji Narodowej.

Istotne jest, aby w przyszłej strategii rozwoju szkolnictwa polskiego właściwe miejsce zajęła sprawa kształcenia nauczycieli. Chodzi zwłaszcza o ich przygotowanie do nauczania dwóch lub większej liczby przedmiotów oraz do efektywnego wykorzystywania w procesie nauczania nowoczesnych technik informacyjnych.

Obok kształcenia nauczycieli, jednym z najważniejszych obowiązków szkół akademickich w Polsce jest kształcenie młodej kadry naukowej. Uczelnie realizują ten obowiązek, prowadząc w coraz większym wymiarze studia doktoranckie, organizując dla doktorantów odpowiednie stanowiska w laboratoriach oraz prowadząc przewody doktorskie i habilitacyjne. Obciąża to w coraz większym stopniu ich budżety. Zgromadzenie zwróciło się zatem do ministra edukacji oraz do ministra nauki z apelem o pozyskanie dodatkowych środków finansowych i wprowadzenie nowego modelu finansowania kształcenia kadr naukowych, tak aby wysiłek wkładany przez uczelnie w ten rodzaj działalności nie przynosił uszczerbku w ich budżetach.

Jak zwykle w tej kadencji, sporo miejsca w porządku obrad Zgromadzenia poświęcono problematyce Procesu Bolońskiego. Dostrzegając złożoność zachodzących zjawisk, rektorzy postanowili przekształcić działającą dotychczas Komisję Akredytacyjną KRASP w Komisję Akredytacyjną - Zespół Boloński KRASP, zobowiązując Zespół do okresowego dokonywania oceny przebiegu Procesu Bolońskiego w naszym kraju na tle zmian zachodzących w innych krajach oraz do przedstawiania inicjatyw i rekomendacji dotyczących niezbędnych działań. W opinii rektorów, mógłby on także przejąć w całości lub w części obowiązki Krajowego Zespołu Promotorów Procesu Bolońskiego.

Oprócz rozpatrywania spraw wybiegających w przyszłość, Zgromadzenie dyskutowało nad problemami, z którymi uczelnie borykają się na co dzień. Większość takich spraw ma związek z finansami. Rektorzy zaapelowali do ministra finansów o pilne przedstawienie wniosku o wprowadzenie pod obrady Sejmu nowelizacji, która ostatecznie uporządkuje sprawy podatkowe w sektorze szkolnictwa wyższego, stwarzając zarazem warunki dla dalszego rozwoju tego sektora. Rektorzy zadeklarowali gotowość środowiska akademickiego do udzielenia pomocy przy opracowywaniu nowelizacji ustaw o podatku dochodowym od osób prawnych oraz od osób fizycznych i przekazali propozycje zmian niektórych obowiązujących obecnie przepisów.