)
Szanowny Panie Redaktorze,
Straszne rzeczy dziej si ostatnimi czasy z poczt elektroniczn. Nie, nie chodzi mi o dzia „Forum Akademickiego” pod tym tytuem, gdzie za askawym przyzwoleniem Pana Redaktora od lat kilku pisuj rzeczy rozmaite. Mam na myli znaczenie dosowne, czyli powszechnie od kilku lat wykorzystywany rodek komunikacji midzyludzkiej, a dokadniej biorc, midzy ludmi majcymi dostp do Sieci.
Ot wszyscy bez wyjtku uytkownicy emaila, ktrych o to pytaem, dostaj ostatnio due iloci poczty niechcianej. Mona j z grubsza podzieli na dwie kategorie: spam typu reklamowego, rozsyany masowo na adresy jako zdobyte lub generowane losowo oraz listy wysyane przez wirusy oraz ich pochodne. W zasadzie tego rodzaju poczt daje si do atwo rozpozna, niemniej wielu internautw, zwaszcza nie majcych wikszego dowiadczenia w posugiwaniu si poczt elektroniczn, nie znajcych angielskiego bd po prostu naiwnych, miewa z nimi problemy.
I mnie ta plaga dotyka, cho nie odczuwam jej jako zbytnio dokuczliwej. Jeli chodzi o klasyczny spam, najwiksze iloci przychodz na jedno z moich kont darmowych, z ktrego i tak prawie nie korzystam. Dla porzdku zagldam tam od czasu do czasu za pomoc programu, ktry nie ciga adnych listw na dysk, lecz tylko pokazuje ich tematy i nadawcw. Mog je wykasowa dwoma pocigniciami myszki. By moe, jak sugeruj niektrzy koledzy, trac w ten sposb wiele niepowtarzalnych okazji, a to powikszenia sobie tego lub owego (stanu konta bankowego, niektrych organw, yciowych perspektyw itp.), a to przeciwnie „ zmniejszenia (wagi, paconych podatkw itp.), albo nabycia czego cennego (np. uniwersyteckiego dyplomu). Wikszoci towarzyszy oczywicie klauzula, e to wszystko mona osign za niewygrowan cen. Na aden z tych listw, oczywicie, nie odpowiadam, bo dopiero by si zaczo!
Jeli chodzi o listy generowane przez wirusy, dostaj ich wzgldnie niewiele. Ciekawe, e wikszo to nie listy bezporednie, lecz takie, ktre nazwaem wyej pochodnymi, to znaczy zawierajce komunikaty rozmaitych serwerw pocztowych o niemoliwoci dostarczenia listu, wysanego jakoby przeze mnie, z powodu nieistnienia uytkownika, do ktrego by adresowany. Ciekawe, e tego rodzaju maile dostaj prawie wycznie na konto subowe, uczelniane. S one objawem tego, e ktry z moich licznych internetowych korespondentw zapa wirusa generujcego maile pod rozmaite adresy z moim (midzy innymi) adresem jako nadawcy. Ostatnio kolega zza ciany przyzna mi si, e program antywirusowy wykry w jego systemie ponad tysic zawirusowanych plikw...
Walka z niechcian poczt i wirusami, bdcymi czsto jej rdem, przypomina znan chyba od zarania ludzkoci „gr” w policjantw i zodziei. Obie strony prbuj uzyska przewag, wymylajc coraz to nowe sposoby przechytrzenia przeciwnika. Gdy twrcy wirusw i spamerzy stosuj nowe metody, programici sucy dobrej sprawie staraj si jak najszybciej znale jakie remedium.
Sprawa nie jest prosta, wymaga czasem zastosowania zaawansowanych metod. Tu w sukurs przychodzi nauka. O ile bowiem rozpoznawanie wirusw jest dobrze rozwinite, a dobre programy antywirusowe potrafi przy uyciu metod heurystycznych wskaza potencjalnie grone, cho nieznane jeszcze fragmenty kodu mogcego by wirusem, o tyle skuteczne i w miar jednoznaczne odrnienie spamu od normalnej poczty jest ju znacznie bardziej skomplikowane. Spam bowiem przybiera czsto pozory zwyczajnej poczty, np. przez faszowanie nagwkw, o czym wspomniaem wyej.
Okazuje si, e problem ten moe mie ciekawe aspekty poznawcze, std zainteresowanie naukowcw. Wymaga przy tym podejcia interdyscyplinarnego. W pewnej pracy napotkaem analiz proliferacji spamu przy zastosowaniu teorii grafw, elementw socjologii, statystyki itp., a praca ta ukazaa si w jednym z najwyej cenionych na wiecie czasopism naukowych z dziedziny... fizyki. Jest przy tym nie tylko teoretyczna, ale zawiera te konkretne wnioski praktyczne, ktre mog zosta atwo wykorzystane przez programistw tworzcych antyspamowe filtry.
Gwnymi pogromcami poczty niechcianej, denerwujcej miliony internautw na caym wiecie, s „ a przynajmniej by powinni „ administratorzy serwerw pocztowych. Potrzebna jest jednak spora wiedza i umiejtnoci, a prcz tego chyba te wiele dobrych chci, a moe wrcz pasji. Na co dzie widz np. wyran rnic midzy wynikami i skutecznoci dziaa podejmowanych przez obsug serwerw komercyjnych, na ktrych mam patne konta pocztowe, a prac administratorw serwerw uczelnianych, nie tylko na swoim akademickim „podwrku”. Miar tej rnicy jest ilo niechcianej poczty dochodzcej na konta patne i uczelniane. Przy okazji mona pomyle o maym temaciku badawczym: jak silna jest korelacja jakoci i skutecznoci zabezpiecze antywirusowych i antyspamowych na serwerach z wysokoci pensji obsugujcego je personelu.
Problematyka walki z wynaturzeniami zastosowa medium komunikacyjnego, jakim jest poczta elektroniczna, wydaje si nader perspektywiczna z naukowego punktu widzenia. Zwaszcza e w obecnych czasach od naukowcw da si, by wyniki ich prac przynosiy konkretne korzyci praktyczne, czyli by przekaday si na korzyci materialne. A praktyka w dziedzinie spamu czy komputerowych wirusw, rozpowszechnianych za pomoc poczty elektronicznej, dotyczy bezporednio codziennych spraw wielu milionw ludzi na caym wiecie.
Mona sprawy widzie tak, i rosnca plaga wirusw i spamu jest przejawem postpujcej degrengolady globalnej wioski. Wszelako z innej perspektywy rzecz wydaje si raczej optymistyczna. Oto bowiem pokana rzesza naukowcw, ktrym w wiecie rosncego pragmatyzmu z coraz wikszym trudem przychodzi uzasadnienie swego istnienia, moe znale zarwno ciekawe, jak i niezwykle aktualne moliwoci wykorzystania swojej wiedzy, umiejtnoci i zdolnoci twrczych w walce o suszne cele. Na przykad w obronie zwyczajnych ludzi przed brutaln agresj za porednictwem poczty elektronicznej.
W nadziei, e tego tekstu nie spotka los poczty niechcianej, pozwalam go sobie przesa Panu Redaktorowi wraz z serdecznymi e-pozdrowieniami
Pawe Misiak