Otwarcie na Wschód i na Zachód

Kongres „UE Enlargement: Higher Education for United Europe”, który odbył się na przełomie kwietnia i maja w Lublinie pod patronatem European University Association, o którym szerzej pisałem w majowym numerze „Forum”, stanowił pierwsze z serii międzynarodowych spotkań organizowanych lub współorganizowanych w tym roku przez naszą Konferencję.

W duchu wyrażonej w Deklaracji Lubelskiej woli wspierania procesu otwarcia się Europy na wschód, 30 maja, w połączeniu z obchodami Święta Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, odbyło się pierwsze w historii KRASP spotkanie Prezydium naszej Konferencji z delegacją zrzeszającego ponad 1200 członków Związku Rektorów Rosyjskich. W trakcie obrad przedstawiono wiele cennych inicjatyw zmierzających do rozszerzenia współpracy środowisk akademickich obu krajów. Ich przykładem są programy realizowane w zamiejscowych ośrodkach UWM: Centrum Studiów Bałtyckich w Ełku i Międzynarodowym Centrum Kształcenia w Braniewie. Dominowało jednak przekonanie, że w zakresie współpracy uczelni polskich i rosyjskich istnieje jeszcze wiele niewykorzystanych możliwości. Dla potwierdzenia tej tezy można przytoczyć fragment wypowiedzi prof. Wiktora A. Sadowniczego, przewodniczącego Związku Rektorów Rosyjskich, rektora Uniwersytetu im. Łomonosowa w Moskwie, który stwierdził, że w jego uczelni studiuje ok. 5000 studentów zagranicznych, w tym zaledwie 54 studentów z Polski (dla porównania: ok. 1000 z Chin, ok. 500 z Japonii i Korei Południowej).

Dostrzegając potrzebę rozszerzenia współpracy środowisk akademickich Polski i Rosji, zebrani przyjęli uchwałę, w której zadeklarowali wolę realizacji tego celu i zwrócili się do rektorów uczelni obu krajów o podjęcie konkretnych działań prowadzących do zwiększenia wymiany studentów i wykładowców w ramach programu Tempus, a w przyszłości także w ramach programu Erasmus Mundus, do zwiększenia wymiany doktorantów i młodych naukowców, do realizowania wspólnych przedsięwzięć w ramach 6. Programu Ramowego UE oraz do wznowienia wspólnych badań w tradycyjnych obszarach współpracy naukowej, takich jak: badania polarne, fizyka jądrowa itp. Uczestnicy zadeklarowali wolę wspierania i współorganizowania przedsięwzięć, mających na celu promocję Procesu Bolońskiego, wzajemną promocję systemów szkolnictwa wyższego i poszczególnych uczelni, a także promocję nauki i kultury. Rektorzy zwrócili się także do rządów obu krajów i ministrów właściwych do spraw szkolnictwa wyższego o podjęcie działań prowadzących do rozwiązania problemów związanych z wzajemną uznawalnością wykształcenia oraz do rozwiązania problemów - głównie o charakterze finansowym - utrudniających zwiększanie wymiany studentów. Rozszerzeniu współpracy akademickiej między obu krajami służyłoby utworzenie sieci uczelni wschodnioeuropejskich, obejmującej, oprócz uczelni polskich i rosyjskich, także uczelnie z innych krajów tego regionu Europy. Zmierzając do realizacji tej idei, postanowiliśmy, że w połączeniu z posiedzeniem Zgromadzenia Plenarnego KRASP, planowanym na 18-20 listopada br. w Warszawie (organizatorem jest rektor SGGW), odbędzie się międzynarodowe spotkanie rektorów, na które zostanie zaproszona grupa ok. 40 rektorów uczelni członkowskich Związku Rektorów Rosyjskich, a także grupa rektorów uczelni ukraińskich i białoruskich.

W niecały miesiąc po spotkaniu polsko-rosyjskim miało miejsce kolejne wydarzenie międzynarodowe zorganizowane przez KRASP. W Uniwersytecie Jagiellońskim spotkali się rektorzy uczelni członkowskich naszej Konferencji oraz Konferencji Rektorów Francuskich (CPU). Podczas dwudniowych obrad dyskutowaliśmy m.in. na temat roli krajowych konferencji rektorów, przebiegu Procesu Bolońskiego oraz akredytacji i autonomii szkół wyższych. Przedstawione zostały także przykłady dobrej współpracy środowisk akademickich Polski i Francji. Mamy tu wiele osiągnięć, m.in. 5-letni program studiów w dziedzinie zarządzania i techniki, prowadzony w Politechnice Łódzkiej całkowicie w języku francuskim. Zebrani zwrócili się ze wspólnym apelem do Parlamentu Europejskiego o zdefiniowanie jasnych reguł używania języków w strukturach UE, co pozwoliłoby na uniknięcie kakofonii językowej, grożącej instytucjom rozszerzonej UE. Powołana została grupa robocza, której zadaniem będzie przygotowanie dokumentu określającego program współpracy uczelni obu krajów, a w szczególności przedstawienie propozycji konkretnych działań zmierzających do rozszerzenia wymiany studentów, wprowadzania programów studiów II stopnia realizowanych wspólnie przez uczelnie polskie i francuskie, rozszerzenia wymiany doktorantów i młodych naukowców oraz stworzenia bazy danych zawierającej informacje użyteczne dla zagranicznych partnerów polskich i francuskich uczelni.

W naszych planach mamy dalsze wydarzenia o charakterze międzynarodowym. Przewidujemy, że oprócz wspomnianego już listopadowego spotkania z rektorami uczelni rosyjskich, ukraińskich i białoruskich, w maju przyszłego roku, w 60. rocznicę zakończenia II wojny światowej, będziemy gościli w Krakowie rektorów uczelni niemieckich. Będzie to kontynuacja partnerskiej współpracy z Hochschulrektorenkonferenz, zapoczątkowanej Polsko-Niemiecką Konferencją Szkolnictwa Wyższego, która odbyła się w grudniu 2002 r. w Kolonii i zgromadziła ponad 200 przedstawicieli środowisk akademickich obu krajów.