Leeds
Dziewi±ty doktorat honorowy otrzyma³ prof. Z. Bauman, jeden z najwybitniejszych wspó³czesnych socjologów, klasyk filozofii kultury, autor cenionych publikacji z zakresu nowoczesno¶ci i ponowoczesno¶ci, metodologii socjologii oraz moralno¶ci. Podczas uroczysto¶ci z okazji 100-lecia istnienia tytu³ przyzna³ uczonemu Uniwersytet w Leeds w Wielkiej Brytanii, gdzie uczony od 1971 r. do przej¶cia na emeryturê wyk³ada³, pe³ni±c przez wiele lat funkcjê dziekana Wydzia³u Nauk Spo³ecznych. Wcze¶niej doktoraty honorowe przyzna³y prof. Baumanowi uniwersytety w: Oslo (Norwegia), Uppsali (Szwecja), Laplandii (Finlandia), Bristolu i Londynie (Wielka Brytania), Sofii (Bu³garia), Pradze (Czechy) i Kopenhadze (Dania).
Lublin
13 maja w Instytucie Fizyki UMCS otwarto Pracownie Fotoemisji (ARPES) i Mikroskopii Tunelowej (STM) Zak³adu Fizyki Powierzchni i Nanostruktur. Aparatura ta - m.in. mikroskop tunelowy i specjalistyczny sprzêt do pomiaru fotoemisji - zosta³a zakupiona ze ¶rodków UMCS i KBN. Jej warto¶æ wynosi oko³o 2 mln z³. Olbrzymia zdolno¶æ rozdzielcza mikroskopu tunelowego (lepsza ni¿ jedna dziesiêciomiliardowa czê¶æ metra) umo¿liwia obserwacjê i badanie struktury powierzchni przewodz±cych kryszta³ów i nanostruktur, wytwarzanych w warunkach ultrawysokiej pró¿ni na ich powierzchniach. Mikroskop STM z ³atwo¶ci± pozwala obserwowaæ pojedyncze atomy. Aparatura do pomiarów fotoemisji pozwoli z kolei zbadaæ w³asno¶ci elektroniczne nowych materia³ów, w tym powierzchniowych nanostruktur. Pracownie zosta³y wyremontowane dziêki dotacji Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w wys. 80 tys. z³.
Kraków
14 maja prof. J. Mikielewicz, dyrektor Instytutu Maszyn Przep³ywowych PAN, uhonorowany zosta³ tytu³em doktora honoris causa Politechniki Krakowskiej. G³ówne kierunki badañ uczonego to: wymiana ciep³a w tzw. p³ynnych ¿ebrach, wrzenie w przep³ywie, przep³ywy dwufazowe para-ciecz, kondensacja, uderzenia strug cieczy o powierzchniê, obiegi naturalne w termosyfonach, wykorzystanie energii s³onecznej w budownictwie i rolnictwie. Jego dorobek obejmuje: 3 monografie, 9 podrêczników akademickich, 2 rozprawy, 142 artyku³y, 13 innych publikacji, 5 patentów. Jest promotorem 15 przewodów doktorskich i opiekunem naukowym szeregu prac habilitacyjnych. Jest cz³onkiem korespondentem PAN. By³ cz³onkiem Centralnej Komisji ds. Tytu³u Naukowego i Stopni Naukowych cz³onkiem Komitetu Badañ Naukowych, w drugiej kadencji i przewodnicz±cym Zespo³u T10.
Wroc³aw
Dr Anna Mañko-Matysiak, adiunkt z Instytutu Filologii Germañskiej, zosta³a laureatk± pierwszej edycji konkursu o stypendium naukowe Leopoldina w wysoko¶ci 50 tys. z³, og³oszonego przez Fundacjê Luise Eylmann. Fundacja postanowi³a wesprzeæ badania naukowe m³odego uczonego pracuj±cego w Uniwersytecie Wroc³awskim. Celem nagrodzonego projektu jest przygotowanie pierwszego w historii badañ ¶l±skoznawczych interdyscyplinarnego studium monograficznego, po¶wiêconego ¶l±skim ¶piewnikom ko¶cielnym wydanym w latach 1525-1742. Uczona zbada XVI- i XVII-wieczne rêkopisy i starodruki zalegaj±ce w naukowych i przyklasztornych bibliotekach i archiwach na terenie Polski, Niemiec i Czech.
Lublin
14 maja odby³a siê uroczysto¶æ wrêczenia dyplomów Amicus Libri. Tytu³y Przyjaciela Ksi±¿ek przyznaje Wydawnictwo UMCS osobom i instytucjom zas³u¿onym dla oficyny za podejmowanie wspólnych inicjatyw oraz ¿yczliwo¶æ dla spraw ksi±¿ki i czytelnictwa. Tym razem otrzymali je: Maciej £ukasiewicz - redaktor naczelny „Rzeczpospolitej”, autor wydanej przez Wyd. UMCS ksi±¿ki Plusy i minusy, prof. Marek Kury³owicz - wieloletni przewodnicz±cy Rady Wydawniczej UMCS, redakcja „Gazety Wyborczej w Lublinie” oraz Zygmunt Nasalski, dyrektor Muzeum Lubelskiego (nagradzane katalogi do spektakularnych wystaw organizowanych przez muzeum wyda³a oficyna UMCS).
Kraków
W dniach 14-15 maja odby³a siê na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej IX Miêdzynarodowa Konferencja Instytutu Projektowania Urbanistycznego „Miasto w mie¶cie. Problemy kompozycji urbanistycznej”. Dyskusja koncentrowa³a siê wokó³ problemów rekompozycji obszarów pozbawionych cech miejskich, poszukiwania ³adu przestrzennego i przywracania miastu obszarów zdegradowanych, czytelno¶ci struktur miejskich i autonomicznych zespo³ów funkcjonalnych w przestrzeni miasta, powstawania nowych „gett” we wspó³czesnych miastach. Czê¶æ dyskusji po¶wiêcono problemom komunikacji i transportu oraz zwi±zanym z nimi nowymi przestrzeniom publicznym, które powstaj± w miejscach wa¿nych wêz³ów komunikacyjnych. Ten temat zaproponowano jako przedmiot nastêpnej konferencji. Podczas spotkania ¶wiêtowano jubileusz prof. arch. Witolda Cêckiewicza.
Rzeszów
20 maja doktorat honorowy Politechniki Rzeszowskiej otrzyma³ prof. Stefan Wêgrzyn, zwi±zany z Politechnik± ¦l±sk± w Gliwicach oraz Instytutem Informatyki Teoretycznej i Stosowanej PAN. Jest on wybitnym specjalist± z zakresu automatyki i informatyki. Jego dorobek naukowy obejmuje 7 ksi±¿ek i 120 artyku³ów. Prof. Wêgrzyn jest cz³onkiem Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejêtno¶ci. Wyk³ada³ we Francji, Kanadzie i Zwi±zku Radzieckim.
Warszawa
22 maja, podczas 49. Miêdzynarodowych Targów Ksi±¿ki, wrêczono po raz drugi nagrodê im. Jerzego Kury³owicza dla t³umacza ksi±¿ek naukowych i popularnonaukowych. W tym roku jej laureatem zosta³ dr Pawe³ Strzelecki, matematyk z Uniwersytetu Warszawskiego. Jury nagrody doceni³o szczególnie jego przek³ad Dowodów z Ksiêgi M. Aignera i G.M. Zieglera oraz wspó³autorstwo t³umaczenia ksi±¿ki Równanie ró¿niczkowe cz±stkowe L.C. Evansa. Dr Strzelecki popularyzowa³ matematykê tak¿e jako autor artyku³ów prasowych, programów telewizyjnych oraz redaktor dzia³u matematycznego „Delty”. Jego dorobek popularyzatorski dostrzeg³a Polska Fundacja Upowszechniania Nauki, przyznaj±c mu w 2003 r. nagrodê im. Hugona Steinhausa.
Warszawa
Pod has³em „Nauka bez granic” odbywa³ siê 22 maja VIII Piknik Naukowy Polskiego Radia Bis. Uczestniczy³o w nim ponad 100 instytucji i firm. W 130 namiotach rozstawionych na placu Zamkowym i Podzamczu odbywa³y siê przez ca³y dzieñ pokazy i do¶wiadczenia z ró¿nych dziedzin nauki. Przedstawiano najnowsze osi±gniêcia naukowe i metody badawcze od wykopalisk archeologicznych a¿ po loty kosmiczne. Pokazywano praktyczne zastosowania nauki, a publiczno¶æ aktywnie uczestniczy³a w eksperymentach z fizyki, chemii, biologii. Du¿ym zainteresowaniem cieszy³y siê nowinki z Marsa, w tym poszukiwania wody za pomoc± polskiego przyrz±du zainstalowanego na sondzie Mars Express (wiêcej na str. 86).
Warszawa
Dr Jan K. Fr±ckowiak, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Informatyzacji, wieloletni sekretarz Komitetu Badañ Naukowych, otrzyma³ 23 maja Wielki Krzy¿ Zas³ugi Orderu Zas³ugi Republiki Federalnej Niemiec. Odznaczono go w uznaniu zas³ug dla rozwoju polsko-niemieckiej wspó³pracy naukowej. Dr Fr±ckowiak by³ jednym z twórców KBN i Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Pocz±tkowo pe³ni³ funkcjê prezesa FNP. Po³o¿y³ du¿e zas³ugi dla w³±czenia polskiej nauki w europejskie ramowe programy badawcze.
Rzeszów
26 maja oddano do u¿ytku najwiêksz± na Podkarpaciu halê rekreacyjno-sportow± w Centrum Turystyki i Rekreacji Wy¿szej Szko³y Informatyki i Zarz±dzania w Kielnarowej. Obiekt zaprojektowany zosta³ przez Urszulê Pomianek z zespo³em. Hala zbudowana kosztem 6 mln z³ powsta³a w ci±gu 6 miesiêcy. Ma powierzchniê 4,5 tys. m2. Jej arena g³ówna, o wymiarach 72 x 34 m, posiada sztuczn±, amortyzuj±c± nawierzchniê. Równocze¶nie mo¿liwa jest gra na 3 kortach tenisowych lub 3 boiskach do siatkówki, 2 boiskach do koszykówki albo boisku do pi³ki rêcznej oraz du¿ym boisku do pi³ki no¿nej. Poszczególne boiska s± oddzielone „¶cianami” z siatek wychwytuj±cych pi³ki. Dzia³alno¶æ hali zainaugurowa³a IV Spartakiada Uczelni Niepañstwowych „STARS”.
Lublin
26 maja wrêczono tytu³ doktora honoris causa Uniwersytetu Marii Curie-Sk³odowskiej prof. W.A. Kirkowi, wybitnemu amerykañskiemu matematykowi, specjali¶cie w zakresie metrycznej teorii punktów sta³ych. Amerykañski uczony wspó³pracuje (m.in. publikuje prace naukowe) z lubelskimi matematykami. Jest 56. doktorem honorowym UMCS.
Wroc³aw
Z inicjatywy studentów w Politechnice Wroc³awskiej powstaje Akademickie Radio Luz. Dziêki wsparciu Instytutu Telekomunikacji i Akustyki odbierane jest od pó³ roku przez Internet. Wkrótce ma byæ dostêpne w eterze jako radio spo³eczne. Dziennikarzami s± studenci wroc³awskich uczelni. W dniach 28-30 maja odby³o siê seminarium dla studentów zainteresowanych prac± dziennikarsk± i realizatorsk±. Wyk³adowcami byli m.in.: red. Przemys³aw Barbrich z radiowej Trójki, Patrycja Job z zaprzyja¼nionej rozg³o¶ni studenckiej Afera z Poznania, Jacek Jêdras z Instytutu Dziennikarstwa PWT i pracownicy PWr. Podczas seminarium oficjalnie otwarto rozg³o¶niê, a dziennikarzom wrêczono legitymacje. Prof. Tadeusz Luty, rektor PWr., podkre¶li³, ¿e dziêki takim studenckim inicjatywom mo¿liwe jest przekazanie s³uchaczom warto¶ciowych tre¶ci.
Warszawa
31 maja Akademia Wychowania Fizycznego im. Józefa Pi³sudskiego nada³a tytu³ doktora honoris causa dr. J. Rogge, przewodnicz±cemu Miêdzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Dr Rogge jest cenionym lekarzem sportowym - traumatologiem, wybitnym olimpijczykiem i dzia³aczem sportowym.
Warszawa
Prof. Leszek Starkel z Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN otrzyma³ Gold Founders Medal - najwy¿sze wyró¿nienie przyznawane przez brytyjskie Królewskie Towarzystwo Geograficzne. Prof. Starkel specjalizuje siê w badaniach z zakresu geomorfologii i paleogeografii czwartorzêdu, a szczególnie - ewolucji rzek. Przez wiele lat prowadzi³ badania na terenie kraju, uczestniczy³ te¿ w wielu miêdzynarodowych projektach badawczych, m.in. w ramach Miêdzynarodowej Unii Badañ Czwartorzêdu INQA. Brytyjskie Królewskie Towarzystwo Geograficzne, powo³ane w 1830, wyró¿nia co roku jednego z najwybitniejszych uczonych zas³u¿onych dla rozwoju nauk geograficznych. Przed prof. Starklem tylko jeden Polak otrzyma³ Gold Founders Medal - badacz Australii Pawe³ Edmund Strzelecki.
Poznañ
Na prze³omie maja i czerwca rozpoczê³y siê obchody 85-lecia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Jubileusz uczelni uczczono m.in. ods³oniêciem tablic pami±tkowych po¶wiêconych jego za³o¿ycielom: ks. Stanis³awowi Kostrzewskiemu i prof. Heliodorowi ¦wiêcickiemu, pierwszemu rektorowi UAM. Uroczysto¶ci odby³y siê w miejscach urodzin zas³u¿onych Wielkopolan: Trzemesznie i ¦remie. Jubileusz u¶wietni³y sesje naukowe, m.in. dotycz±ce ¿ycia i dzia³alno¶ci pierwszego rektora UAM, oraz sesja „Etyka i kultura prawna”. Doktorat honorowy UAM wrêczono JE ks. kard. Zenonowi Grocholewskiemu. Zorganizowano te¿ atrakcje dla mieszkañców Wielkopolski: zwiedzanie gabinetów rektorskich, Auli im. bpa Lubrañskiego, biblioteki uniwersyteckiej, piknik naukowy w Wêglewie, zlot rowerowy sympatyków UAM. Prof. Lech Trzeciakowski wyg³osi³ uroczysty jubileuszowy wyk³ad Amat victoria curam, dotycz±cy 400-letnich zmagañ o utworzenie uniwersytetu w Poznaniu.
Warszawa/Bratys³awa
2 czerwca w Uniwersytecie Komenskiego w Bratys³awie odby³a siê uroczysto¶æ z okazji 80. rocznicy powo³ania Lektoratu Jêzyka Polskiego na Wydziale Filozoficznym tej uczelni. Uniwersytet w Bratys³awie powsta³ w 1919, zaraz po odzyskaniu niepodleg³o¶ci przez Czechos³owacjê, a w roku akademickim 1923/24 rozpoczêto pierwsze zajêcia z jêzyka polskiego poszerzone o kurs literatury i historii. Studia polonistyczne w Bratys³awie cieszy³y siê od pocz±tku wielkim powodzeniem. W okresie miêdzywojennym patronowa³ im Uniwersytet Jagielloñski w Krakowie. Od 1956 polonistyka w Uniwersytecie Komenskiego sta³a siê kierunkiem samodzielnym.
Warszawa
W Warszawie, na Powi¶lu, powstanie w 2006 eksploratorium - nowoczesne muzeum techniki, bêd±ce jednocze¶nie centrum promocji nauki. Porozumienie o wspó³pracy w jego realizacji podpisali niedawno prezydent Warszawy oraz ministrowie nauki i edukacji. Bêdzie to pierwszy tego typu obiekt w Polsce - muzeum techniki o charakterze edukacyjnym, w którym zwiedzaj±cy bêd± aktywnymi uczestnikami ró¿nych eksperymentów naukowych. Budynek o powierzchni ponad 10 tys. m2 bêdzie jednym z elementów zagospodarowania bulwarów nadwi¶lañskich i o¿ywienia tej czê¶ci miasta. Ca³o¶æ przedsiêwziêcia szacuje siê na ok. 120 mln z³. Utworzenie centrum naukowego bêdzie finansowane ze ¶rodków rz±dowych i samorz±dowych.
Toruñ
W zwi±zku z bardzo rzadkim i ciekawym zjawiskiem przej¶cia Wenus na tle tarczy S³oñca 8 czerwca Centrum Astronomii UMK zorganizowa³o na terenie miasteczka akademickiego na Bielanach jego pokaz. Przy pomocy przeno¶nego teleskopu na ekran rzutowany by³ obraz S³oñca z widocznym na tle jego tarczy cieniem planety Wenus. Dr Krzysztof Rochowicz opowiada³ o bogatej historii obserwacji tranzytu i jego przydatno¶ci dla nauki. Astronomowie przyjmowali równie¿ w obserwatorium astronomicznym w Piwnicach go¶ci pragn±cych zobaczyæ to niezwyk³e zjawisko, a przy pomocy jednego z teleskopów przeprowadzona zosta³a jego transmisja internetowa. Poprzednie przej¶cie Wenus nast±pi³o w XIX w., wiêc nikt z ¿yj±cych obecnie nigdy nie widzia³ tego zjawiska. Wprawdzie w 2012 bêdzie jeszcze szansa zobaczyæ jego koñcówkê, ale nastêpne pe³ne przej¶cie Wenus bêdzie mo¿na obserwowaæ w Polsce dopiero za 243 lata.
£ód¼
Prof. Jan Krysiñski, rektor Politechniki £ódzkiej, odebra³ w czerwcu dwa doktoraty honoris causa zagranicznych uczelni. 4 czerwca tytu³ paczotnowo doktora nada³ mu Pañstwowy Techniczny Uniwersytet (dawniej politechnika) w Petersburgu. Doceniono dorobek naukowy prof. Krysiñskiego w dziedzinie maszyn przep³ywowych i energetyki cieplnej oraz jego wk³ad w rozwijanie wspó³pracy naukowej z uczelni± w Petersburgu i wznowienie po 21-letniej przerwie wymiany studentów, g³ównie ze specjalno¶ci zwi±zanych z energetyk± i ch³odnictwem. 18 czerwca godno¶æ doktora honoris causa nada³ mu Uniwersytet Jean Moulin Lyon 3 za wyj±tkowe zas³ugi w rozwijaniu kontaktów naukowych i dydaktycznych z uczelniami francuskimi, szczególnie z regionu Rodan-Alpy i utworzenie w P£, wspólnie z Uniwersytetem Lyon 3, piêcioletnich studiów francuskojêzycznym Gestion et technologie. Uroczysto¶æ nadania doktoratu honoris causa odby³a siê podczas obchodów 30-lecia powstania uczelni lyoñskiej.
Kraków
4 czerwca rozstrzygniêto og³oszony przez Instytut Projektowania Budowlanego Wydzia³u Architektury Politechniki Krakowskiej konkurs na projekt architektoniczno-budowlany domu jednorodzinnego z gara¿em dla 4-osobowej rodziny. Wrêczenie nagród laureatom i otwarcie wystawy konkursowej odby³o siê 8 czerwca. Autorzy nades³anych prac w wiêkszo¶ci zaprezentowali zagadnienie wp³ywu zastosowania rozwi±zañ techniczno-materia³owych na formê i estetykê budynku, prezentuj±c ¶mia³e dynamiczne pomys³y, perfekcyjnie dopracowane pod wzglêdem technicznej prezentacji ró¿nych technologii budowlanych. I miejsce zdoby³ Micha³ Kasprzyk, II miejsce i nagrodê dziekana WA PK otrzymali Jakub Fiszer i Jakub Fudali, a III miejsce - Bartosz Dendura, wszyscy z II roku WA PK.
Lublin
W ostatnich dwóch miesi±cach Lublin by³ miejscem dwóch marszów przeciw przemocy, zorganizowanych przez ¶rodowiska akademickie. Pierwszy odby³ siê w maju na wie¶æ o tragicznych wydarzeniach podczas juwenaliów w Uniwersytecie £ódzkim, gdzie w wyniku chuligañskiej napa¶ci bandytów na miasteczko akademickie i niesprawnej interwencji policji zginê³o dwoje m³odych ludzi. Wtedy lubelscy akademicy nie przypuszczali, ¿e w nastêpnym miesi±cu zorganizuj± podobny marsz, ale ju¿ jako wyraz protestu przeciw bestialskiemu zamordowaniu lubelskiego studenta w pobli¿u akademika UMCS. Sprawa jest tym bardziej bulwersuj±ca, ¿e w grupie bandytów, którzy zakatowali studenta, by³ inny student - z politechniki. Niestety, na razie jedyn± form± sprzeciwu wobec bandytyzmu s± marsze protestacyjne.
Wroc³aw
9 czerwca dr Ch. Schiefer zosta³ wyró¿niony przez Senat Akademii Rolniczej tytu³em profesora honorowego za wspó³pracê naukowo-badawcz±, udzielon± pomoc techniczn± oraz udzia³ w praktycznym szkoleniu studentów Wydzia³u Rolniczego w stacji do¶wiadczalnej w Kollitsch. Dr Schiefer zajmuje siê hodowl± ro¶lin. W 1998 nawi±za³ wspó³pracê z Wydzia³em Rolniczym wroc³awskiej AR, obejmuj±c± wspólne prowadzenie do¶wiadczeñ odmianowych w ramach niemieckiego i polskiego programu porejestrowego do¶wiadczalnictwa odmianowego, pomoc naukowo-techniczn±, wyk³ady w ramach seminariów naukowych Katedry Hodowli Ro¶lin i Nasiennictwa oraz praktyczne szkolenie studentów. Dr Schiefer zdoby³ w rz±dzie federalnym Niemiec ¶rodki na praktyczne szkolenie studentów. Dziêki jego staraniom dwie katedry Wydzia³u Rolniczego kupi³y po promocyjnej cenie dwa kombajny poletkowe oraz otrzyma³y bezp³atnie dwa siewniki do siewu do¶wiadczeñ poletkowych.
Warszawa
Do udzia³u w XXXIX Konkursie „Pañstwa i Prawa” na najlepsze prace doktorskie i habilitacyjne w zakresie prawa zg³oszono 7 prac habilitacyjnych i 17 doktorskich. 14 czerwca w Pa³acu Staszica wrêczono nagrody laureatom. W kategorii rozpraw habilitacyjnych I nagrodê otrzyma³ dr hab. S³awomir Dudzik (UJ) za pracê Pomoc pañstwa dla przedsiêbiorstw publicznych w prawie Wspólnoty Europejskiej. Miêdzy neutralno¶ci± a zaanga¿owaniem; II nagrodê dosta³a dr hab. Gra¿yna B. Szczygie³ (UwB), a wyró¿niono pracê dr hab. Doroty Malec (UJ). Za rozprawê doktorsk± I nagrodê otrzyma³ dr Dawid Mi±sik (UMCS) za pracê Regu³a rozs±dku w prawie antymonopolowym. Studium prawnoporównawcze; II nagrodê otrzyma³ dr Saulius Lukas Kaleda (UJ), a wyró¿niono doktoraty Bartosza Bro¿ka (UJ) i Macieja Mataczyñskiego (UAM).
Warszawa
14 czerwca rozstrzygniêto 9. edycjê konkursu o Nagrodê Siemensa. Jury pod przewodnictwem prof. Stanis³awa Mañkowskiego, rektora Politechniki Warszawskiej, przyzna³o nagrody za rok 2003. Wyró¿niono zespó³ z Politechniki Gdañskiej: prof. Antoni Nowakowski, dr in¿. Mariusz Kaczmarek i dr in¿. Marcin Hryciuk za pracê Tomografia termiczna i aktywna termografia dynamiczna jako nowe narzêdzie diagnostyczne w medycynie. Nagrodê otrzyma³ te¿ prof. Krzysztof Ga³kowski z Uniwersytetu Zielonogórskiego za pracê Uk³ady wielowymiarowe i procesy powtarzalne - rozwój teorii i zastosowañ praktycznych. Nagroda Siemensa jest przyznawana corocznie na mocy porozumienia pomiêdzy koncernem Siemens AG a Politechnik± Warszawsk±. S³u¿y ona promowaniu wybitnych polskich osi±gniêæ w technice i badaniach naukowych. W tym roku laureaci otrzymali po 35 tys. z³.
Warszawa
W dniach 15-18 czerwca na Wydziale Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej zaprezentowano 5 pojazdów przysz³o¶ci, najnowszych osi±gniêæ technicznych koncernu Fiat. By³y to: specjalna wersja seicento (napêd z ogniwem paliwowym wodór-powietrze o mocy 40 kW, trakcyjny silnik elektryczny - indukcyjny AC, baterie akumulatorów niklowo-wodorkowych), multipla z silnikiem spalinowym na gaz naturalny, do której w³o¿ono napêd hybrydowy (trakcyjny silnik elektryczny - indukcyjny AC, bateria elektrochemiczna) oraz stilo, doublo i seicento na gaz naturalny. W Laboratorium Napêdów i Sterowania pokazano stanowisko napêdowe z ogniwem paliwowym, powsta³e w wyniku wspó³pracy CRF (Centrum Badañ Fiata) i Wydzia³u SiMR PW. Fiata i PW ³±cz± ¶cis³e kontakty. Szczególnie owocna jest wspó³praca Centrum Badañ Fiat z Wydzia³em Samochodów i Maszyn Roboczych PW w zakresie napêdów hybrydowych.
Gdañsk/Boston
15 czerwca firma Xanthus Life Sciences w Cambridge, USA (przedmie¶cie Bostonu), specjalizuj±ca siê w organizowaniu i prowadzeniu badañ klinicznych ¶rodków dobrze rokuj±cych jako potencjalne leki przeciwnowotworowe, og³osi³a rozpoczêcie badañ klinicznych nad imidazoakrydonem (C-1311), otrzymanym przez zespó³ naukowy prof. Jerzego Konopy z Katedry Technologii Leków i Biochemii Politechniki Gdañskiej. Ka¿dego roku zespó³ prof. Konopy syntetyzuje 50-100 nowych zwi±zków (g³ównie pochodnych akrydyny), dla których okre¶lane s± w³a¶ciwo¶ci cytotoksyczne (czyli toksyczne w stosunku do utrzymywanych w hodowli komórek nowotworowych pochodzenia ludzkiego) oraz dzia³anie przeciwnowotworowe w stosunku do nowotworów do¶wiadczalnych u zwierz±t (najczê¶ciej u myszy). W ostatnich kilku latach otrzymano kilka grup akrydyn wykazuj±cych silne dzia³anie przeciwnowotworowe. Najbardziej aktywny przeciwnowotworowo okaza³ siê imidazoakrydon (C-1311).
Lublin
Uniwersytet Marii Curie- -Sk³odowskiej porz±dkuje swoj± sytuacjê maj±tkow±. Ostatnio zosta³y ostatecznie wyja¶nione problemy z w³asno¶ci± dwóch obiektów: Domu Pracy Twórczej w Kazimierzu nad Wis³± na Albrechtówce oraz domu studenckiego przy ul. Zana. Oba obiekty nale¿± teraz bezsprzecznie do UMCS. Uczelnia otrzyma³a te¿ z MENiS rekompensatê za maj±tek przekazany na rzecz Uniwersytetu Rzeszowskiego - ³±cznie 21 mln z³, które przeznaczy na rozwój, w du¿ej czê¶ci na dokoñczenie inwestycji nowego budynku Wydzia³u Humanistycznego. Rekompensatê za maj±tek przekazany URz. (15 mln z³) uzyska³a tak¿e krakowska Akademia Rolnicza.
Warszawa
W 5. rocznicê ¶mierci prof. Zofii Kuratowskiej otwarto 16 czerwca w budynku rektoratu warszawskiej Akademii Medycznej ekspozycjê „Zofia Kuratowska - lekarz - polityk i dyplomata”. Wystawa prezentuje dzia³alno¶æ medyczn± i naukow± Zofii Kuratowskiej, która kierowa³a przez wiele lat Klinik± Geriatrii, Hematologii i Immunologii w Centrum Kszta³cenia Podyplomowego, w 1990 stworzy³a o¶rodek hematologii klinicznej przy Akademii Medycznej w Warszawie (obecnie Katedra i Klinika Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnêtrznych). Prof. Kuratowska odegra³a znaczn± rolê w przemianach politycznych w Polsce, pocz±tkowo jako dzia³aczka opozycji demokratycznej, a nastêpnie jako senator i wicemarsza³ek Senatu RP. W ostatnich latach ¿ycia by³a ambasadorem RP w Republice Po³udniowej Afryki.
Kraków
17 czerwca w Pa³acu Królewskim w £obzowie przy ul. Podchor±¿ych 1 oddano do u¿ytku po remoncie nowe sale dydaktyczne i pomieszczenia dla pracowników naukowo-dydaktycznych. Wyremontowane pomieszczenia - sala wyk³adowa, pracownia komputerowa, sala seminaryjna, pokój konsultacji, pomieszczenia dyrekcji i pracowników Instytutu Projektowania Urbanistycznego oraz Pracownia Rze¼by Samodzielnego Zak³adu Rysunku, Malarstwa i Rze¼by - znajduj± siê na II (622 m2) i III piêtrze (330 m2). Koszt inwestycji wyniós³ ok. 3 mln z³, w tym 1 mln 200 tys. z³ pochodzi³o z Narodowego Funduszu Odnowy Zabytków Krakowa.
Toruñ
Wystawê „Sztuki piêkne w III Rzeszy” mo¿na by³o ogl±daæ w czerwcu w Bibliotece G³ównej UMK. Porusza³a ona m.in. takie tematy, jak: kult wodza, oblicza propagandy, dekompozycja Berlina i sztuka wynaturzona, sen o Germanii, pokazuj±c w kontek¶cie socjologicznym i historycznym funkcje, jakie spe³nia³a w ¿yciu codziennym spo³eczeñstwa ¿yj±cego w ustroju totalitarnym. Wystawê przygotowano rok temu, w przeddzieñ 70. rocznicy palenia ksi±¿ek w III Rzeszy (10 maja 1933 r.), w Wy¿szej Szkole Jêzyków Obcych w Poznaniu, pod kierunkiem prof. Huberta Or³owskiego z UAM. W salach Instytutu Artystycznego Wydzia³u Sztuk Piêknych UMK zaprezentowano kilkaset prac 350 studentów malarstwa, rze¼by, grafiki i edukacji artystycznej (I-V rok). Wystawy nie obejmuj± prac dyplomowych, prezentowanych tradycyjnie ka¿dego roku w lutym.
Lublin
W najbli¿szych latach Uniwersytet Marii Curie-Sk³odowskiej zamierza podj±æ liczne inwestycje. Na lata 2004-07 planowane s±: budowa Instytutu Nauk o Ziemi oraz Centrum Ochrony ¦rodowiska, nowy obiekt Wydzia³u Prawa oraz Centrum Kszta³cenia w Zakresie Sztuki i Ochrony Krajobrazu w Kazimierzu nad Wis³±. W kolejnym etapie trzeba bêdzie zmodernizowaæ obiekty Wydzia³u Matematyki, Fizyki i Chemii przy pl. M. Curie-Sk³odowskiej. Poniewa¿ obecna siedziba Instytutu Psychologii jest w bardzo z³ym stanie technicznym, co wkrótce mo¿e uniemo¿liwiæ prowadzenie tam zajêæ, piln± potrzeb± staje siê wybudowanie nowego obiektu dla instytutu. Uczelnia zamierza stworzyæ plan rozwoju - powo³ano ju¿ specjaln± komisjê senack±, która siê tym zajmie - co umo¿liwi korzystanie z funduszy strukturalnych w realizacji inwestycji.
Kraków
Towarzystwo Asystentów Uniwersytetu Jagielloñskiego przyzna³o nagrody za najlepsze prace naukowe w roku akademickim 2003/04. W dziedzinie nauk humanistycznych nagrodzono dr Agnieszkê Nied¼wieñsk±, dr £ucjê Dembê i dr Ma³gorzatê Radkiewicz. W dziedzinie nauk przyrodniczych nagrody otrzymali doktorzy: Ma³gorzata Kosek, Ma³gorzata Lenartowicz, Tomasz Pisa i Tomasz Roga. W kategorii nauk medycznych nagrodzono dr. Tomasza Sachê. Wysoko¶æ nagród wynosi³a od 1 do 2,5 tys. z³.
Kraków
Bezpieczeñstwo studentów zamieszkuj±cych w miasteczku akademickim Politechniki Krakowskiej w Czy¿ynach wprawdzie po zatrudnieniu profesjonalnej ochrony znacznie siê poprawi³o, jednak ci±gle jeszcze dochodzi do incydentów na terenach przyleg³ych do akademików. Rada Osiedla Domów Studenckich PK oraz Uczelniana Rada Samorz±du Studentów nawi±za³y w tej sprawie kontakt z krakowsk± policj± i postanowiono zrealizowaæ na terenie domów akademickich zasady „Zintegrowanej Polityki Bezpieczeñstwa”. Idea polega na wspó³pracy policji i spo³eczeñstwa. Strategiê tê tworz± cztery typy dzia³añ: prewencja - prowadzenie cyklu spotkañ informacyjno-edukacyjnych z zakresu profilaktyki obejmuj±cej problematykê narkomanii, bezpiecznych zachowañ oraz zabezpieczenia mienia; regularne badanie poczucia bezpieczeñstwa; projektowanie bezpiecznej przestrzeni; zero tolerancji.
Opracowa³ Piotr Kieraciñski
Wspó³praca: Gdañsk - Beata Orza¿ewska, Kraków - El¿bieta Barowa, Barbara Grabowska-Pa³ecka, Leszek ¦liwa, Lublin - El¿bieta Mulawa-Pacho³, £ód¼ - Ewa Chojnacka, Poznañ - Marzena Barañska, Rzeszów - Magdalena Hendzel, Toruñ - Kinga Nemere-Czachowska, Warszawa - Ewa Chybiñska, Andrzej Markert, Wroc³aw - Kazimiera D±browska, Maria Kisza, Ma³gorzata Wanke-Jakubowska, Maria Wanke-Jerie.

£ukasz A. Turski: Problemem, który ogranicza mo¿liwo¶æ dostêpu do pracy, jest w tej chwili na ca³ym ¶wiecie nieznajomo¶æ matematyki, jêzyków obcych i nieumiejêtno¶æ szybkiego, sprawnego uczenia siê. W krajach rozwiniêtych jest potworny g³ód pracy, ale poszukiwani s± nie psychologowie, specjali¶ci od zarz±dzania, nawet prawnicy, ale ludzie, którzy maj± elementarne wykszta³cenie przyrodniczo-techniczne, którzy s± w stanie co¶ zrobiæ. (...) Ja nie chcê dzieci uczyæ rozwi±zywania kretyñskich zadañ - o czterech wielokr±¿kach zwi±zanych trzema ta¶mami i o jad±cym poci±gu i gwi¿d¿±cym maszyni¶cie, bo to jest zupe³nie bezsensowne dzia³anie, o¶mieszaj±ce mój zawód, robi±ce z tego angelologiê stosowan±, a nie rzecz po¿yteczn±. My tej fizyki musimy uczyæ tak, ¿eby ludzie wiedzieli, jaki jest z niej po¿ytek. (...) Ja jestem zawodowym fizykiem - o¶mielê siê powiedzieæ, ¿e nie najgorszym. Otó¿ w ci±gu 40 lat mojej pracy obszary fizyki, którymi siê zajmowa³em, zmieni³y siê sze¶æ czy siedem razy. Nikt nikomu nie daje dzi¶ gwarancji, ¿e bêdzie ca³e ¿ycie zajmowa³ siê tym samym. Trzeba byæ ca³e ¿ycie przygotowanym na to, ¿eby zmieniaæ zawód. (...) Na przyk³ad nie interesuje mnie uczenie dzieci w szkole o budowie reaktora atomowego, bo to jest zupe³nie niepotrzebne. Natomiast uczy³bym je, po co jest energia j±drowa. Wprowadzi³bym do szkolnej nauki fizyki co¶, czego w tej chwili w ogóle nie ma, tzn. do¶wiadczenie. Nie ma pracowni. To jest skandal. (...) Wyrzuci³bym formalne nauczanie na rzecz (...) praktycznych umiejêtno¶ci. (...) Za obecny stan nauczania ponosi odpowiedzialno¶æ ¶rodowisko akademickie. Je¿eli nie jeste¶my w stanie od 14 lat zabraæ siê do tego porz±dnie, to dajemy spo³eczeñstwu znak, ¿e ¶rodowisko akademickie, delikatnie mówi±c, jest do kitu. (...)
Wiktor Osiatyñski: Ca³y model nauczania szkolnego zosta³ podporz±dkowany w drugiej po³owie XIX w. modelowi nauki jako takiej. Celem procesu nauczania i najlepszym jego wytworem mia³ byæ przysz³y profesor. Wobec tego uczy siê tak, ¿eby ten uczeñ zosta³ w przysz³o¶ci profesorem. Ale profesorów potrzeba na ¶wiecie 1 proc., a 99 proc. ludzi ma po prostu umieæ sobie radziæ w ¿yciu. (...)
£.A.T.: Szko³a, która jest prze³adowana formalnym, werbalnym nauczaniem, jest kontrproduktywna, poniewa¿ budzi w m³odych ludziach agresjê. Najfantastyczniejszym zadaniem szko³y jest pobudziæ dziecko do tego, ¿eby chcia³o siê samo dalej uczyæ (...), ¿eby wiedzia³o, ¿e jest co¶ takiego, co siê nazywa nauka. Chcia³bym, ¿eby rozbudziæ w dzieciach ciekawo¶æ (...) i ¿eby wpoiæ w nie rzetelno¶æ dzia³ania. Tego ucz± tylko nauki podstawowe, przede wszystkim matematyka i moja fizyka.
W.O.: Ja marzê, ¿eby szko³± uczy³a nas troszkê mniej wiedzy, du¿o wiêcej m±dro¶ci i wiêcej umiejêtno¶ci ¿yciowych. (Danuta Zagrodzka, O czym nie mówi szko³a, „Gazeta Wyborcza”, 12-13.06.2004)
(...) je¶li Europa bêdzie nadal wydawa³a tak ma³o pieniêdzy na badania, przegra z kretesem wy¶cig cywilizacyjny z Japoni± i USA. Miar± przepa¶ci miêdzy tymi dwoma krajami a naszym kontynentem jest m.in. liczba naukowców na 1000 pracuj±cych. W Japonii wska¼nik ten wynosi ponad dziewiêæ osób, w USA - ponad osiem, w Unii Europejskiej - poni¿ej sze¶ciu.
(...) w wielu dziedzinach, takich jak biotechnologia, nanotechnologia czy badania nad sztuczn± inteligencj±, kraje UE przegrywaj± ze swoimi najwiêkszymi rywalami o kilka d³ugo¶ci.
Za oceanem kusz± uczonych nie tylko wiêkszymi zarobkami, ale tak¿e lepszym sprzêtem badawczym i mniejsz± biurokracj±. Dla Europy jest to tym bardziej bolesne, ¿e (...) jest ona najwiêksz± na ¶wiecie „fabryk± mózgów”. Uczelnie w 25 krajach UE opuszcza co roku 2 mln 800 tys. magistrów. To wiêcej ni¿ w Stanach (2,1 mln) i Japonii (1,1 mln). Tu te¿ najwiêcej m³odych ludzi w wieku 25 do 34 lat siada do pisania doktoratów.
(...) Jak zatrzymaæ badaczy w Europie? Jeden z pomys³ów polega na utworzeniu punktów, które bêd± pomaga³y uczonym w osiedleniu siê w nowym miejscu. To jeden ze s³abych punktów Europy - naukowiec, który chce siê przenie¶æ z jednego kraju do drugiego, tonie w g±szczu sztywnych przepisów. (...)
Innym by³o uruchomienie Europejskiego Portalu dla Naukowców. Ka¿dy, kto szuka ofert pracy badawczej w Europie, powinien zajrzeæ do niego. Tym bardziej, ¿e mo¿na tam równie¿ zostawiæ swoje CV, licz±c na to, ¿e zagraniczna placówka badawcza sama siê nami zainteresuje. (Andrzej Ho³dys, Popyt na mózgi, „Gazeta Wyborcza”, 6.07.2004)
Uniwersytet Warmiñsko-Mazurski
1 czerwca 1999 r. rz±d przyj±³ projekt ustawy o powo³aniu Uniwersytetu Warmiñsko-Mazurskiego w Olsztynie. Dzieñ ten uznany zosta³ za datê ¶wiêta uczelni. Na zwi±zane z jubileuszem 5-lecia uroczysto¶ci, jakie odby³y siê w dniach 30 maja - 2 czerwca, zaproszeni zostali do Olsztyna rektorzy uniwersytetów, uczelni technicznych, rolniczych i pedagogicznych (wszystkie te typy kszta³cenia s± prowadzone w UWM). Uniwersytet zatrudnia dzi¶ blisko 3 tys. osób, w tym 1820 nauczycieli akademickich. Na 14 wydzia³ach i 41 kierunkach kszta³ci - na wszystkich typach studiów i studiach podyplomowych - ok. 40 tys. studentów.
Wykorzystuj±c fakt tak licznej obecno¶ci rektorów, obradowa³y w Olsztynie Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich oraz Konferencja Rektorów Akademickich Szkó³ Polskich.
KRUP zatwierdzi³a kolejne akredytacje na kierunkach: filozofia (UZ), muzykologia (UAM), konserwacja i restauracja dzie³ sztuki (UMK, ASP Kraków, ASP Warszawa), geologia (UAM, UWr., UW, U¦, UJ), archeologia (UJ, U£, UAM, UMK, UW). Rektorzy uniwersytetów dyskutowali tak¿e o programie mobilno¶ci studentów MOST oraz podjêli uchwa³ê w sprawie powo³ania Uniwersyteckiego Programu Mobilno¶ci Doktorantów. Konferencja odnios³a siê równie¿ do dokumentów dotycz±cych nieetycznych zachowañ w ¶rodowisku akademickim. Zaplanowano zorganizowanie specjalnej konferencji po¶wiêconej tym zagadnieniom.
Zgromadzenie plenarne KRASP krytycznie zaopiniowa³o poselski projekt ustawy Prawo o szkolnictwie wy¿szym oraz kwestiê utrzymania podatku VAT w odniesieniu do inwestycji szkó³ wy¿szych. Prezydium KRASP podpisa³o deklaracjê w sprawie rozszerzenia wspó³pracy akademickiej z przedstawicielami Zwi±zku Rektorów Rosyjskich. Zaplanowano na jesieñ br. w SGGW wspóln± konferencjê z rektorami z Rosji, Bia³orusi i Ukrainy.
(as)
Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych
Gospodarzem sesji KRPUT, która odby³a siê w dniach 3-5 czerwca w Bydgoszczy, by³a Akademia Techniczno--Rolnicza. ATR kszta³ci obecnie blisko 11 tys. studentów na 14 kierunkach i, jak powiedzia³ jej rektor, prof. Zbigniew Skinder, chcia³aby w przysz³o¶ci staæ siê uniwersytetem technologicznym, ³±cz±cym kierunki techniczne i rolnicze.
G³ównym tematem obrad KRPUT by³y sprawy zwi±zane z kwesti± kierunków studiów i standardów nauczania. Prof. Jerzy B³a¿ejowski, przewodnicz±cy Rady G³ównej, przedstawi³ stan prac Rady, która opracowuje standardy dla poszczególnych kierunków. W ci±gu najbli¿szego roku zostan± opracowane standardy dla kierunków, które ich nie mia³y, i zweryfikowane istniej±ce obecnie. Koñczy siê w³a¶nie dyskusja nad wspólnymi zasadami ich tworzenia. Przyjêto, ¿e standardy nie powinny byæ programami studiów i bêd± wype³niaæ ok. 40 proc. siatki godzin.
Gor±ca dyskusja toczy³a siê wokó³ tworzenia nowych kierunków. Wiêkszo¶æ zgromadzonych uwa¿a³a, ¿e PKA powinna byæ bardziej elastyczna przy tworzeniu takich kierunków, takich np. identycznych do tych, jakie istniej± ju¿ za granic±. Prof. Andrzej Jamio³kowski, przewodnicz±cy Komisji wyja¶nia³, ¿e PKA jest sk³onna tworzyæ nowe kierunki w uzasadnionych przypadkach, ale obecnie na zaopiniowanie czeka a¿ 30 wniosków i tylko czê¶æ z nich ma szanse na zatwierdzenie.
Podczas konferencji dyskutowano tak¿e nad kwestiami etyki dziennikarskiej w przypadku prezentowania przez media spraw zwi±zanych z nieuczciwo¶ci± naukow±. Dotyczy³o to tak¿e „Forum Akademickiego” w zwi±zku z publikowanym przez nas cyklem Z archiwum nieuczciwo¶ci naukowej. Przewa¿y³ pogl±d, i¿ publiczna dyskusja jest potrzebna. To w³a¶nie media przyczyniaj± siê do ujawniania wielu spraw i nie pozwalaj± chowaæ ich pod kole¿eñskim korcem. Choæ to bolesne dla ¶rodowiska akademickiego, tak¿e w tej dziedzinie powinni¶my stosowaæ ¶wiatowe standardy, a takim standardem jest upublicznienie sprawy i ukaranie winnego. Dziennikarze musz± natomiast w takich przypadkach zachowaæ szczególn± staranno¶æ i rzetelno¶æ przy zbieraniu informacji. Czê¶æ rektorów uwa¿a³a, ¿e nie powinno siê opisywaæ spraw nie zakoñczonych, np. takich, w których nie zapad³a jeszcze decyzja Centralnej Komisji.
(as)
Konferencja Rektorów Uczelni Niepañstwowych
KRUN zorganizowa³a w dniach 23-25 czerwca w Wy¿szej Szkole Finansów i Zarz±dzania w Bia³ymstoku konferencjê „Jako¶æ i konsolidacja w strategiach niepañstwowych szkó³ wy¿szych”. Wziê³o w niej udzia³ blisko 60 przedstawicieli uczelni niepañstwowych, a tak¿e przedstawiciele uczelni bia³oruskich. O ró¿nych aspektach zapewniania jako¶ci mówili m.in.: dr Józef Lepiech, wicedyrektor Departamentu Szkolnictwa Wy¿szego MENiS, prof. Jerzy B³a¿ejowski, przewodnicz±cy Rady G³ównej, prof. Kazimierz Przybysz, sekretarz PKA, prof. Osman Achmatowicz, sekretarz CK.
Ciekawie zabrzmia³ g³os prof. Bronis³awa Misztala z WSFiZ w Bia³ymstoku i Uniwersytetu w Waszyngtonie, który przedstawi³ zasady funkcjonowania amerykañskiego systemu szkolnictwa wy¿szego. Choæ w USA nie ma habilitacji i tytu³y profesorskie uzyskuj± osoby ze stopniem doktora (a nawet bez, choæ s± to sytuacje wyj±tkowe, dotycz±ce osób wybitnych - jest to u³amek procentu profesury), to - jak mówi³ prof. Misztal - polska habilitacja jest niczym wobec wymogów i konkurencji w ubieganiu siê o profesurê amerykañsk±. W Stanach tytu³ profesora jest tytu³em danej uczelni i przys³uguje wy³±cznie w okresie zatrudnienia na tej uczelni, a nie, jak u nas, do¿ywotnio.
Artyku³ prof. Misztala o amerykañskim systemie szkolnictwa wy¿szego opublikujemy w jednym z najbli¿szych numerów „Forum”.
(as)
Komitet Badañ Naukowych
Pod koniec maja ukonstytuowa³ siê Komitet Badañ Naukowych pi±tej, i jednocze¶nie prawdopodobnie ostatniej, kadencji. Przewodnicz±cymi Zespo³ów KBN zostali: Zespó³ Nauk Humanistycznych H-1 - prof. Tomasz Jasiñski, Zespó³ Nauk Spo³ecznych, Ekonomicznych i Prawnych H-2 - prof. Zofia Julia Kêdzior, Zespó³ Nauk Matematycznych, Fizycznych i Astronomii P-3 - prof. Micha³ Karoñski, Zespó³ Nauk Biologicznych, Nauk o Ziemi i Ochrony ¦rodowiska P-4 - prof. January Weiner, Zespó³ Nauk Medycznych P-5 - prof. Maciej Zabel, Zespó³ Nauk Rolniczych i Le¶nych P-6 - prof. Stefan Malepszy, Zespó³ Mechaniki, Budownictwa i Architektury T-7 - prof. Les³aw Antoni Brunarski, Zespó³ In¿ynierii Materia³owej i Technologii Materia³owych T-8 - prof. Krzysztof Jan Kurzyd³owski, Zespó³ Chemii, Technologii Chemicznej oraz In¿ynierii Procesowej i Ochrony ¦rodowiska T-9 - prof. Henryk Jan Górecki, Zespó³ Elektrotechniki, Energetyki I Metrologii T-10 - prof. Maciej Pawlik, Zespó³ Elektroniki, Automatyki i Robotyki, Informatyki i Telekomunikacji T-11 - prof. Jan Wêglarz, Zespó³ Górnictwa, Geodezji i Transportu T-12 - prof. Andrzej Szczepañski. Zastêpcami przewodnicz±cego KBN zostali: prof. T. Jasiñski (H-1) oraz prof. K.J. Kurzyd³owski (T-8). Zgodnie z projektem ustawy o finansowaniu nauki (o ile zostanie uchwalona), Komitet Badañ Naukowych V kadencji zostanie przekszta³cony w Radê ds. Nauki przy ministrze nauki i informatyzacji.
Historia KBN rozpoczê³a siê w 1991 r. wraz z przemianami ustrojowymi w kraju po upadku komunizmu. Pierwszym przewodnicz±cym KBN by³ prof. Witold Karczewski, jeden z pomys³odawców i twórców komitetu, który pe³ni³ tê funkcjê przez dwie kadencje. W kolejnych kadencjach przewodnicz±cymi KBN byli: prof. Aleksander £uczak i prof. Andrzej Wiszniewski, który jako pierwszy obok tytu³u przewodnicz±cego nosi³ miano ministra nauki. Przewodnicz±cym KBN pi±tej kadencji jest prof. Micha³ Kleiber, minister nauki i informatyzacji.
(mat)

26 czerwca subsydia profesorskie FNP odebrali laureaci 7. edycji konkursu. Jego realizacjê fundacja rozpoczê³a w 1998 r. Dotychczas po dwa razy rozstrzygniêto konkursy w dziedzinie nauk humanistycznych (w 1998 i 2002), nauk ¶cis³ych (w 1999 i 2003) oraz nauk przyrodniczych i medycznych (w 2000 i 2004). Konkurs w dziedzinie nauk technicznych odby³ siê raz - w 2001.
Grono laureatów dotychczasowych edycji konkursu liczy 105 osób. Wysoko¶æ trzyletniego subsydium wzros³a ze 180 tys. z³ w pierwszej edycji do 240 tys. z³ obecnie. Od 1998 fundacja przeznaczy³a na realizacjê projektu Subsydia profesorskie 1 560 tys. z³.
Laureatami tegorocznej edycji konkursu w dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych zostali: prof. Ryszard Adamiak z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu, prof. Jan Albrecht z Instytutu Medycyny Do¶wiadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie, prof. Stanis³aw Cebrat z Wydzia³u Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Wroc³awskiego, dr hab. Stefan Ch³opicki z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielloñskiego, prof. Czes³aw Cierniewski z Uniwersytetu Medycznego w £odzi, prof. Bo¿ena Kamiñska-Kczmarek z Instytutu Biologii Do¶wiadczalnej PAN w Warszawie, prof. Pawe³ Kisielow z Instytutu Immunologii i Terapii Do¶wiadczalnej PAN we Wroc³awiu, dr hab. Igor Konieczny, prof. UG z Miêdzyuczelnianego Wydzia³u Biotechnologii Uniwersytetu Gdañskiego i Akademii Medycznej w Gdañsku, prof. Jan Koz³owski z Instytutu Nauk o ¦rodowisku Uniwersytetu Jagielloñskiego, prof. Jacek Ku¼nicki z Miêdzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej PAN w Warszawie, prof. Jan Lubiñski z Pomorskiej Akademii Medycznej, prof. Ryszard Oliñski z Akademii Medycznej w Bydgoszczy, prof. Jerzy Ostrowski z Centrum Medycznego Kszta³cenia Podyplomowego, prof. Jan Potempa z Wydzia³u Biotechnologii UJ, prof. Adam Torbicki z Instytutu Gru¼licy i Chorób P³uc w Warszawie.
(mit)
PAT i KUL
W nieco innym terminie ni¿ w wiêkszo¶ci uczelni pañstwowych odbywaj± siê wybory rektorskie w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. W maju senaty obu uczelni wybra³y nowych rektorów elektów.
Od 1 wrze¶nia br. rektorem KUL bêdzie ks. prof. Stanis³aw Wilk, salezjanin, dotychczasowy prorektor ds. dydaktyki i wychowania. Nowy rektor KUL jest historykiem, interesuje siê dziejami zakonów w czasach nowo¿ytnych i Ko¶cio³a w II Rzeczypospolitej. Ks. prof. St. Wilk kieruje Katedr± Historii Zakonów. Funkcje prorektorów KUL w nowej kadencji bêd± pe³niæ: zosta³ dr hab. Roman Doktór, prof. KUL, ds. administracji i finansów, dr hab. Józef Franciszek Fert, prof. KUL, ds. dydaktyki i nauczania, ks. dr hab. Miros³aw Kalinowski, prof. KUL, ds. nauki, wspó³pracy z zagranic± i promocji.
Rektorem elektem PAT zosta³ ks. prof. Jan Maciej Dyduch, prawnik, kanclerz Kurii Metropolitalnej w Krakowie, dyr. Instytutu Prawa Kanonicznego PAT i kierownik Katedry Ustroju i Prawa Osobowego Ko¶cio³a, kurator Katedry Historii Prawa Kanonicznego. Rektor elekt PAT zajmuje siê prawn± pozycj± wiernych ¶wieckich, prawodawstwem Kardyna³a Karola Wojty³y, polskim prawodawstwem partykularnym.
(mit)
6. Program Ramowy UE
PROFIT to akronim projektu badawczego „Policy Responses Overcoming Factors in Intergenerational Transmission of Inequalities”, finansowanego przez Komisjê Europejsk± w ramach 6. Programu Ramowego, w priorytecie 7. Akronim nie jest przypadkowy i ma sugerowaæ, ¿e z rezultatów badañ wyniknie korzy¶æ dla tych, którzy s± zagro¿eni miêdzygeneracyjn± transmisj± nierówno¶ci. Badania bêd± prowadzone w 8 celowo dobranych krajach. Poniewa¿ maj± one g³ównie charakter aplikacyjny, a celem ich jest wspieranie polityki w dzia³aniach na rzecz integracji i spójno¶ci spo³ecznej, istotnym kryterium stosowanym w wyborze krajów by³ realizowany w nich model polityki spo³ecznej. Spo¶ród krajów zachodnich wybrano Finlandiê, Niemcy, W³ochy i Wielk± Brytaniê, reprezentuj±ce cztery g³ówne modele polityki spo³ecznej wystêpuj±ce w zachodniej czê¶ci Europy. Cztery pozosta³e kraje: Bu³garia, Estonia, Litwa i Polska, maj± wspólne dziedzictwo instytucjonalne, wynikaj±ce z przynale¿no¶ci do „bloku wschodniego”, ale ró¿ni± siê przyjmowanymi obecnie rozwi±zaniami w sferze socjalnej.
W odró¿nieniu od innych badañ miêdzynarodowych, koncentruj±cych siê na porównaniach miêdzykrajowych, w PROFIT-cie porównaniu podlegaæ bêd± przede wszystkim lokalne programy i rozwi±zania stosowane w walce o przeciwdzia³anie miêdzygeneracyjnej transmisji nierówno¶ci. Dla zapewnienia interdyscyplinarno¶ci badañ w sk³ad zespo³u badawczego wchodz± reprezentanci ró¿nych dyscyplin naukowych: socjologii, polityki spo³ecznej, psychologii spo³ecznej, ekonomii politycznej, nauk o polityce, demografii, pedagogiki.
Na realizacjê 3-letniego projektu Komisja Europejska przeznaczy³a 925 tys. euro, z tego prawie 360 tys. dla instytucji koordynuj±cej projekt, czyli Uniwersytetu £ódzkiego. Zasadniczy trzon ³ódzkiego zespo³u badawczego, pracuj±cego pod kierownictwem prof. Wielis³awy Warzywody-Kruszyñskiej, pe³ni±cej funkcjê koordynatora, tworz±: dr hab. Ewa Rokicka, prof. U£ (zastêpca koordynatora), dr Piotr Szukalski, dr hab. Jolanta Grotowska-Leder, dr Jerzy Krzyszkowski, dr hab. Anna Matuchniak-Krasuska, prof. U£, dr hab. Pawe³ Starosta, prof. U£.
Sukces ³ódzkich socjologów jest ogromny, poniewa¿ Komisja zaakceptowa³a do finansowania zaledwie 15 proc. projektów zg³oszonych w tym konkursie, a tym wiêkszy, ¿e jest to jedyny projekt, którego koordynacjê powierzono zespo³owi i uczelni z kraju bêd±cego nowym cz³onkiem UE.
Wielis³awa Warzywoda-Kruszyñska
85 lat UAM
Idea zorganizowania w Poznaniu wy¿szej uczelni ma bez ma³a 500-letni± tradycjê. Jedn± z pierwszych inicjatyw by³o utworzenie 29 lipca 1519 roku, na mocy przywileju królewskiego, uzyskanego przez ówczesnego biskupa Jana Lubrañskiego, uczelni, zwanej od imienia jej za³o¿yciela Akademi± Lubrañskiego. 28 pa¼dziernika 1611, na mocy przywileju królewskiego, podniesiono Collegium Societatis Jesu do rangi uniwersytetu. Wprawdzie ¿adna z wymienionych szkó³ wy¿szych nie przetrwa³a do dnia dzisiejszego, ale my¶l o powo³aniu uniwersytetu w Poznaniu przetrwa³a przez kolejne stulecia.
W okresie dwudziestolecia miêdzywojennego, jesieni± 1918, powo³ano Zwi±zek Akademików Polskich, a 5 grudnia 1918, w czasie obrad Polskiego Sejmu Dzielnicowego, jego cz³onkowie wyst±pili z formalnym wnioskiem o powo³anie uniwersytetu, odwo³uj±c siê do tradycji Lubranscianum. 30 stycznia 1919, na mocy dekretu wydanego przez komisariat Naczelnej Rady Ludowej, powo³ano Wydzia³ Filologiczny, „jako zacz±tek uniwersytetu polskiego w Poznaniu”.
7 maja 1919 zainaugurowano rok akademicki we Wszechnicy Piastowskiej. Immatrykulacji studentów interdyscyplinarnego Wydzia³u Filozoficznego i Wydzia³u Prawno-Ekonomicznego dokona³ prof. Heliodor ¦wiêcicki, który zosta³ rektorem wszechnicy. 24 czerwca 1920 przyjêto oficjaln± nazwê nowej uczelni - Uniwersytet Poznañski, za¶ 11 lutego 1956 odby³y siê uroczysto¶ci zwi±zane z nadaniem uniwersytetowi imienia Adama Mickiewicza.
Marzena Barañska
Aktualnie strukturê UAM tworzy 13 wydzia³ów: Biologii, Chemii, Filologii Polskiej i Klasycznej, Fizyki, Nauk Geograficznych i Geologicznych, Historyczny, Matematyki i Informatyki, Nauk Spo³ecznych, Studiów Edukacyjnych, Neofilologii, Prawa i Administracji, Teologiczny, Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu. Uczelnia prowadzi kszta³cenie w Poznaniu i 10 o¶rodkach zamiejscowych, m.in. Collegium Polonicum w S³ubicach i Collegium Europaeum w Gnie¼nie, a badania tak¿e w stacjach terenowych, m.in. Stacji Ekologicznej w Jeziorach. Biblioteka Uniwersytecka dysponuje powierzchni± ponad 59 tys. m2, a jej zbiory licz± 2,7 mln woluminów. Wydawnictwo Naukowe UAM publikuje co roku ok. 90-100 pozycji o ³±cznej objêto¶ci ok. 1,1-1,3 tys. arkuszy. Uczelnia zarz±dza wspania³ym ogrodem botanicznym, którego pracownicy prowadz± cenne badania florystyczne.
W UAM studiuje ok. 50 tys. studentów, w tym 26,5 tys. na studiach dziennych, 21 tys. na zaocznych, 1,2 tys. na wieczorowych i eksternistycznych. Oferta dydaktyczna UAM obejmuje ponad 200 kierunków i specjalno¶ci.
Uniwersytet zatrudnia 4661 pracowników, w tym 2621 nauczycieli akademickich; 238 z nich to profesorowie zwyczajni, 435 profesorowie nadzwyczajni, 1 docent, 1144 adiunktów, 58 asystentów i 745 innych nauczycieli akademickich. W ci±gu ostatnich 10 lat liczba nauczycieli akademickich wzros³a o ponad 400. Przyby³o profesorów zwyczajnych i adiunktów. Znacz±co zmniejszy³a siê liczba asystentów.
Siedziba rektoratu UAM mie¶ci siê w centrum Poznania w zabytkowym Collegium Minus. Uczelnia posiada tak¿e inne zabytkowe obiekty w centrum miasta. Od roku 1974 powstaje nowoczesny kampus na Morasku (na fot.). Jego dynamiczny rozwój mia³ miejsce w drugiej po³owie lat 90. XX w. W pierwszym etapie wybudowano obiekty Wydzia³u Fizyki i Instytutu Geologii oraz Matematyki i Informatyki. Oddano te¿ do u¿ytku kryt± p³ywalniê. Zaawansowana jest budowa obiektów Wydzia³ów Biologii oraz Nauk Geograficznych i Geologicznych. W najbli¿szej przysz³o¶ci powstan± obiekty Wydzia³u Chemii, Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa oraz Biblioteki Filologicznej. W tym samym okresie wybudowano Collegium Polonicum w S³ubicach i Collegium Europaeum w Gnie¼nie. Plany rozwoju uczelni przewiduj± wybudowanie kolejnych obiektów sportowych oraz domów akademickich na Morasku. Obecnie uczelnia dysponuje powierzchni± 180 tys. m2 oraz wynajmuje od innych podmiotów na cele dydaktyczne 11 tys. m2.
(pik, maba)
Nagroda Gospodarcza Prezydenta RP 2004
14 czerwca, podczas uroczystego koncertu z okazji „Dnia Polskiego” na 76. Targach Technologii Przemys³owych i Dóbr Inwestycyjnych, prezydent Aleksander Kwa¶niewski wrêczy³ Nagrody Gospodarcze Prezydenta RP.
W kategorii „Najlepszy wynalazek w dziedzinie produktu lub technologii” laureatem zosta³ zespó³ Teresy Ko³odziejczyk z Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Katowicach za Standaryzowane krwinki wzorcowe SKW LISS-VERA.
Celem nowatorskiego opracowania by³o wyprodukowanie preparatu krwinek wzorcowych zawieszonych w roztworze LISS o wystandaryzowanym 4-proc. stê¿eniu, przydatnym do badañ przez kilka tygodni. Preparat SKW LISS-VERA reaguje swoi¶cie (brak niepo¿±danych reakcji), jest aktywny przez okres 5 tygodni, mo¿e byæ u¿yty do badañ bez ¿adnych przygotowañ, bezpo¶rednio z ampu³ki. Zastosowanie preparatu ma wp³yw na bezpieczniejsze leczenie krwi± poprzez ujednolicenie techniki badañ i obiektywizacje oceny wyników oraz skrócenie czasu oczekiwania chorego na przetoczenie krwi (minuty czasem decyduj± o ¿yciu chorego). Zwiêksza bezpieczeñstwo personelu medycznego (mniej manipulacji - mniej zaka¿eñ), jest tañszy, dziêki oko³o 10-krotnie mniejszemu zu¿yciu wyselekcjonowanej ludzkiej krwi. Preparat SKW LISS-VERA, jedyny tego typu produkowany w Polsce, zosta³ wdro¿ony do produkcji w 2001 r. Obecnie stosowany jest w ok. 200 laboratoriach na terenie Polski. W skali ¶wiatowej, wpisuj±c siê w elementy Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP), znajduje miejsce w¶ród ¶wiatowych standardów.
Szczegó³owe informacje na temat Nagrody Gospodarczej Prezydenta RP dostêpne s± na stronach internetowych: Prezydenta RP - www.prezydent.pl (pod has³em „Nagrody”) oraz Miêdzynarodowych Targów Poznañskich - www.mtp.pl.
(mer)
Uniwersytet Jagielloñski
26 maja Senat UJ podj±³ decyzjê o utworzeniu funduszu stypendialnego dla laureatów trzech pierwszych miejsc na eliminacjach centralnych wszystkich olimpiad przedmiotowych. Fundusz ten bêdzie dzia³a³ w ramach Rektorskiego Funduszu Stypendialnego. Pocz±wszy od pa¼dziernika br. zwyciêzcy olimpiad bêd± otrzymywaæ stypendium w wysoko¶ci 600 z³ miesiêcznie przez 10 miesiêcy na pierwszym roku studiów. Je¶li potwierdz± swojej predyspozycje podczas pierwszego roku studiów na kolejnych latach bêd± korzystaæ ze stypendium naukowego. W ubieg³ym roku studia na UJ podjê³o 70 laureatów olimpiad przedmiotowych i ró¿nego typu konkursów. Olimpiad przedmiotowych jest ok. 20 zatem uprawnionych do korzystania z nowej oferty stypendialnej bêdzie ok. 60 osób. Prof. Franciszek Ziejka spodziewa siê ¿e fundusz stypendialny dla olimpijczyków zachêci ok. 1/3 spo¶ród nich do podjêcia nauki na UJ.
Rektorski Fundusz Stypendialny powstaje z zysku wypracowanego przez Uniwersytet Jagielloñski. Dzia³a od dwóch lat i przeznaczony by³ pierwotnie dla pracowników naukowych uniwersytetu. W tym roku stypendia z tego funduszu w wys. 1 tys. z³ miesiêcznie przez 10 miesiêcy bêdzie otrzymywaæ stu pracowników UJ.
Senat UJ zatwierdzi³ utworzenie w ramach Funduszu Stypendialnego im. St. Pigonia stypendium im. Wojciecha Borowicza wybitnego uczonego i rektora UJ wieków ¶rednich. Stypendium to jest przeznaczone dla studentów wywodz±cych siê z parafii Cmolas lub terenów do niej przyleg³ych. Parafia Cmolas dostarcza ¶rodki, z których jest ono tworzone. Wysoko¶æ stypendium jest okre¶lana ka¿dorazowo przez rektora w porozumieniu z proboszczem tej parafii.
Leszek ¦liwa
49. Miêdzynarodowe Targi Ksi±¿ki w Warszawie
Pierwsze Miêdzynarodowe Targi Ksi±¿ki po przyst±pieniu Polski do Unii Europejskiej zosta³y zdominowane, przynajmniej pod wzglêdem zajmowanej powierzchni wystawowej, przez go¶cia honorowego - Rosjê. Wydawcy rosyjscy zajêli 40 proc. powierzchni MTK. Rosja jest trzecim w Europie, a pi±tym na ¶wiecie wydawc± ksi±¿ek. Niestety, efektowne stoiska wydawców rosyjskich nie by³y szturmowane ani przez wydawców i agentów literackich, ani przez publiczno¶æ. W¶ród kilkudziesiêciu rosyjskich wydawnictw reprezentacja oficyn akademickich by³a bardzo mizerna. W³asne stoisko mia³y: Wydawnictwo Uniwersytetu im. £omonosowa wraz z Wydawnictwem Wydzia³u Humanistycznego tej uczelni i Wydawnictwem Stowarzyszenia Instytutów Budownictwa. Podczas rozmów -niestety, rosyjscy humani¶ci nie postarali siê, aby ich stoisko by³o obs³ugiwane przez slawistów znaj±cych jêzyk polski - okaza³o siê, ¿e oficyna tak wielkiej i znanej uczelni, jak Uniwersytet £omonosowa, nie odbiega osi±gniêciami i liczb± tytu³ów od przeciêtnego polskiego wydawnictwa uniwersyteckiego. Rocznie publikuje ok. 200 tytu³ów ksi±¿ek. Instytuty budowlane z ca³ej Rosji wydaj± ok. 10 tytu³ów miesiêcznie, natomiast humani¶ci z Uniwersytetu £omonosowa 40 tytu³ów rocznie. Poziom edytorski nie przewy¿sza³ przeciêtnej polskiej, natomiast z pewno¶ci± odbiega³ (w dó³) od tego, który w swoich publikacjach prezentuj± polscy akademiccy „³owcy nagród”, jak np. Wydawnictwo UMCS.
Tak¿e Fundacja Kultury Polskiej zaznaczy³a obecno¶æ Rosji na MTK, przyznaj±c w tym roku nagrody honorowe „Za promocjê polskiej ksi±¿ki w ¶wiecie” Rosjanom: Andriejowi B. Bazilewskiemu i W³adimirowi W. Grigoriewowi.
Wydawcy z polskich szkó³ wy¿szych nie byli zbyt licznie reprezentowani podczas targów. Pokaza³o siê zaledwie kilka oficyn du¿ych uczelni, g³ównie uniwersytetów. Powodem s± wysokie koszty uczestnictwa w imprezie. Widaæ by³o za to sporo wydawców naukowych z Niemiec, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych oraz polskich kolporterów naukowych wydawnictw zagranicznych.
Ogó³em w 49. MTK uczestniczy³o 470 wystawców z 27 krajów. Polskich wydawnictw by³o 190. To tylko niewielka czê¶æ uczestników polskiego rynku ksi±¿ki.
(pik)
Instytut Fizyki J±drowej PAN
Projekt CELLION, koordynowany w ramach 6.PR UE przez IFJ PAN, dotyczy badania odpowiedzi komórek na bombardowanie pojedynczymi jonami. Uczestniczy w nim 10 instytucji z: Wielkiej Brytanii, Francji, Niemiec, Polski, Szwecji oraz W³och. Dotacja na ca³y projekt wynosi 2,75 mln euro. Na IFJ przypada 332 tys. euro. G³ównym koordynatorem projektu jest dr Zbigniew Stachura. Pomaga mu w tym dr Janusz Lekki (obaj z IFJ PAN).
Celem projektu jest badanie reakcji komórek na bombardowanie jednym jonem (lub znan± ich liczb±) w wybrane miejsce komórki. Najwiêksze szkody mo¿e wywo³aæ trafienie w j±dro komórkowe lub mitochondria. Wtedy bowiem dochodzi do uszkodzenia DNA. Reakcja uk³adu komórek na taki bodziec mo¿e byæ ró¿na, np. komórki trafione protonami próbuj± naprawiæ uszkodzenie. Niekiedy jednak obserwuje siê uszkodzenia komórek niena¶wietlonych, poniewa¿ komórki mog± przekazywaæ sobie sygna³y. Mo¿e siê te¿ zdarzyæ, ¿e uszkodzenia wcale nie zostan± zauwa¿one przez mechanizm kontrolny komórki. W rezultacie powstaj± mutacje, a wielokrotne mutacje prowadz± do nowotworu. Badania maj± okre¶liæ ryzyko wywo³ania raka poprzez ma³e dawki promieniowania jonizuj±cego oraz znale¼æ optymalne metody terapii jonowej raka. W zakresie medycyny prace koordynuje prof. Jerzy Stachura z CM UJ.
IFJ, oprócz prowadzenia projektu CELLION, uczestniczy w trzech innych projektach 6.PR. Projekt MAESTRO, kierowany przez doktora Jean-Philippe.a Nicola z CEA (Francja), dotyczy metod i zaawansowanych urz±dzeñ do symulacji i leczenia w onkologii radiacyjnej. Z ramienia IFJ koordynatorem jest dr hab. Pawe³ Olko. W badaniach bierze udzia³ 18 partnerów z 7 krajów. Projekt DYNASYNC, kierowany przez prof. Józefa Koreckiego z Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni PAN, dotyczy badania dynamiki w nanomateria³ach przy u¿yciu promieniowania synchrotronowego. Bierze w nim udzia³ 7 partnerów z 6 krajów. Koordynatorem w IFJ jest prof. Krzysztof Parliñski. Projekt CAMTOPH, koordynowany przez CERN, dotyczy narzêdzi i metod obliczeniowych dla fizyki przy zderzaczu ciê¿kich jonów LHC. W IFJ koordynuje go prof. Stanis³aw Jadach.
Dalsze dwa projekty IFJ uzyska³y ju¿ pozytywne oceny recenzentów i prawdopodobnie te¿ bêd± finansowane z 6.PR. Kilka wniosków oczekuje jeszcze na opinie recenzentów i Komisji Unii Europejskiej.
Podczas konferencji Nauka 2004 IFJ uzyska³ nagrodê Kryszta³owej Brukselki w kategorii jednostek badawczo-rozwojowych (zg³oszony do nagrody zosta³ przed wej¶ciem do struktury Centrum Badawczego PAN) za udzia³ w programach ramowych UE.
Ma³gorzata Nowina-Konopka
Akademia ¦wiêtokrzyska w Kielcach
Od kilku lat w pó³nocnej dzielnicy Kielc budowany jest systematycznie kampus Akademii ¦wiêtokrzyskiej. Wkrótce rozpocznie siê budowa g³ównej czê¶ci kampusu. Na po³o¿onej za Wydzia³em Matematyczno-Przyrodniczym dzia³ce powstanie obiekt G - siedziba instytutów chemii, ochrony ¶rodowiska, informatyki. Bêdzie tutaj tak¿e prawdopodobnie uczelniane Muzeum Ziemi. Rozstrzygniêto ju¿ konkurs architektoniczny na projekt zabudowy. Za najciekawsz± i najbardziej zwart± uznano koncepcjê przedstawion± przez warszawsk± pracowniê projektow± Ewy i Janusza Pachowskich. Nowy budynek ma kosztowaæ ok. 40 mln z³, 75 proc. ¶rodków uczelnia zamierza pozyskaæ z unijnych funduszy strukturalnych, pozosta³± kwotê ze sprzeda¿y obiektu przy ul. Chêciñskiej, w którym mie¶ci siê Instytut Chemii. Budowa ma siê rozpocz±æ jesieni± br., a zakoñczyæ w 2006 r.
Uczelnia u¿ytkuje aktualnie 26 budynków zlokalizowanych w ró¿nych punktach miasta. Ca³kowita powierzchnia u¿ytkowa tych budynków przekracza 70 tys. m2, przy czym obiekty pe³ni±ce funkcje dydaktyczno-naukowe i administracyjne maj± prawie 50 tys. m2. Ponad 400 pomieszczeñ dydaktycznych - sal wyk³adowych, audytoriów i laboratoriów - ma prawie 20 tys. m2. Akademia ¦wiêtokrzyska im. Jana Kochanowskiego na studiach dziennych, zaocznych, wieczorowych i podyplomowych kszta³ci ponad 30 tys. studentów.
Ryszard Biskup
Politechnika Krakowska
W 2004 roku mija 50 lat od chwili, gdy Politechnika Krakowska powo³a³a w strukturze ówczesnego Wydzia³u Budownictwa L±dowego Katedrê Organizacji i Mechanizacji Budowy, która funkcjonowa³a na Wydziale Budownictwa L±dowego do roku 1970. Instytut Zarz±dzania w Budownictwie i Transporcie jest spadkobierc± tej placówki. Dzia³alno¶æ naukowa katedry i instytutu zawsze dotyczy³a problemów ekonomiki, technologii, organizacji i zarz±dzania w budownictwie. Obecnie rozszerzona zosta³a o zagadnienia ekonomiki oraz zarz±dzania i sterowania w transporcie.
Strukturê instytutu tworzy 5 zak³adów. Instytut zatrudnia 47 pracowników, w tym: 1 profesora tytularnego, 3 doktorów habilitowanych, profesorów PK, 1 dr. hab. na stanowisku adiunkta oraz 17 doktorów. Studia prowadzone s± na kierunkach: zarz±dzanie i marketing - 303 osoby na studiach dziennych, transport - 297 osób na studiach dziennych i 191 na zaocznych, budownictwo, specjalno¶æ „technologia i organizacja budownictwa” - 196 osób na studiach dziennych i 245 na zaocznych. W latach 2002-03 pracownicy instytutu opublikowali 62 prace naukowe.
Z okazji jubileuszu instytutu w dniach 13-15 maja odby³a siê konferencja naukowa „Zarz±dzanie procesami inwestycyjnymi w budownictwie” oraz spotkanie wszystkich by³ych i aktualnych pracowników placówki.
(E.B.)
Uniwersytet Zielonogórski
Instytut Astronomii Uniwersytetu Zielonogórskiego wzbogaci³ siê o najnowocze¶niejszy w kraju teleskop wraz z oprzyrz±dowaniem. ¦rednica zwierciad³a teleskopu wynosi 355 mm, a ogniskowa - 3556 mm. ¦wiat³osi³a to f/10, rozdzielczo¶æ - 0,34”, zasiêg wizualny - 15,3 mag, zasiêg fotograficzny - 17,8 mag. W sk³ad zestawu wchodz± te¿: wielowarstwowy system antyodblaskowy EMC, 16-kana³owy odbiornik GPS, wielofunkcyjny panel kontrolny, system umo¿liwiaj±cy rêczny lub elektroniczny powolny ruch na obu osiach, rêczny sterownik z cyfrowym wy¶wietlaczem, ca³kowicie programowalny napêd, system prowadzenia z wysok± precyzj± ponad 145 tys. obiektów w wewnêtrznej bazie danych.
Sprzêt warto¶ci ok. 16 tys. euro ufundowa³a Fundacja Alexandra von Humboldta, a oficjalnie przekaza³ dr Peter Ohr, konsul generalny Niemieckiej Republiki Federalnej w Polsce. Wcze¶niej Instytut Astronomii UZ otrzyma³ od tej samej fundacji sprzêt komputerowy. Teleskop zostanie zainstalowany na Wie¿y Braniborskiej, która jeszcze tego lata bêdzie przykryta otwieran± kopu³±. Po zakoñczeniu remontu studenci astronomii w UZ bêd± dysponowali nowoczesnym, w pe³ni skomputeryzowanym obserwatorium astronomicznym.
Przysz³o¶æ jest jeszcze bardziej optymistyczna. W planach inwestycyjnych uczelni jest utworzenie Centrum Astronomii im. J. Keplera. Do istniej±cego ju¿ obserwatorium zostanie dobudowany budynek dydaktyczny. Uniwersytet przygotowuje siê do z³o¿enia wniosku o ¶rodki europejskie na budowê nowego obiektu Instytutu Astronomii (ma kosztowaæ 5600 tys. z³ - uczelnia liczy na dofinansowanie z programu INTERREG III w wys. 3100 tys. z³). Zakoñczenie inwestycji jest planowane na rok 2006. A w roku 2007 planuje siê rozpoczêcie budowy planetarium cyfrowego (koszt ok. 8600 tys. z³, z czego 3 mln z³ przeka¿e miasto). Najbli¿sze Zielonej Góry tej klasy placówki znajduj± siê: na po³udnie - w Atenach, na wschód - w Tokio, a na zachód - na statku Queen Mary II. Bêdzie to wiêc nie tylko najnowocze¶niejsze miejsce do pracy dla astronomów z UZ, ale te¿ niezwyk³a atrakcja turystyczna. W planetarium znajdzie siê lekko pochylone audytorium na ok. 150 miejsc dla widzów, którzy na sferycznym ekranie bêd± ogl±daæ kosmiczny teatr. Salê bêdzie mo¿na wykorzystywaæ do prezentacji filmowych, a tak¿e do organizacji konferencji naukowych.
Ewa Sapeñko
Pomorska Akademia Medyczna
Biblioteka G³ówna PAM powsta³a w roku za³o¿enia Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie, tj. w roku akademickim 1948/49. Na cele biblioteki przeznaczono kilka pomieszczeñ w gmachu rektoratu, gdzie ju¿ w 1949 uruchomiono wypo¿yczalniê i czytelniê dla studentów, a w roku nastêpnym czytelniê pracowników nauki. Obecnie Biblioteka G³ówna, wraz z dwiema filiami, znajduj±cymi siê na terenie szpitali klinicznych oraz trzema bibliotekami zak³adowymi, tworzy system biblioteczno-informacyjny Pomorskiej Akademii Medycznej. Jest ona tak¿e o¶rodkiem naukowej informacji medycznej dla lekarzy Pomorza Zachodniego. Siedzib± biblioteki wci±¿ jest gmach rektoratu, gdzie zajmuje ona ok. 1000 m2. Planuje siê adaptacjê dla potrzeb placówki specjalnego obiektu o powierzchni 3 tys. m2.
Biblioteka gromadzi literaturê naukow± z zakresu medycyny i nauk pokrewnych. Pierwsze wp³ywy zbiorów bibliotecznych pochodzi³y w znacznej mierze z darów przekazanych przez G³ówn± Bibliotekê Lekarsk± w Warszawie oraz istniej±c± wówczas na terenie miasta „zbiornicê ksiêgozbiorów zabezpieczonych”. Zbiory biblioteki na koniec 2003 r. liczy³y 229 054 woluminy. Bie¿±ca prenumerata obejmuje 127 tytu³ów czasopism zagranicznych i 348 tytu³ów czasopism polskich w wersji drukowanej. U¿ytkownicy pracuj±cy w internetowej sieci akademickiej PAM maj± te¿ dostêp ze strony domowej biblioteki (http:// sci.pam.szczecin.pl/~bgpam) do ponad 5000 czasopism pe³notekstowych w wersji elektronicznej oraz konsorcjów Blackwell Synergy i EIFL Direct. Biblioteka zapewnia równie¿ dostêp do elektronicznych baz bibliograficznych. Pracownicy i studenci PAM mog± z nich korzystaæ tak¿e z komputerów domowych po uprzednim zarejestrowaniu siê w BG. Z tej formy dostêpu korzysta ju¿ 135 autoryzowanych u¿ytkowników.
Od 2000 r. biblioteka pracuje w zintegrowanym systemie bibliotecznym ALEPH, co umo¿liwia kompleksow± obs³ugê czynno¶ci bibliotecznych. Wypo¿yczenia miêdzybiblioteczne realizowane s± drog± elektroniczn±, g³ównie w ramach utworzonego i administrowanego przez Bibliotekê AM w Poznaniu systemu doc@med. Do wypo¿yczeñ zagranicznych wykorzystywany jest niemiecki elektroniczny serwis biblioteczny Subito oraz British Library. Do dyspozycji u¿ytkowników s± 3 pracownie komputerowe z 15 stanowiskami. Dodatkowo dostêpne s± równie¿ urz±dzenia do na¶wietlania slajdów, skaner do filmów i slajdów oraz samoobs³ugowe kserokopiarki.
Biblioteka dokumentuje dzia³alno¶æ naukow± PAM poprzez opracowywanie bibliografii dorobku naukowego pracowników, która od 1994 r. dostêpna jest w Internecie. Biblioteka realizuje te¿ zadania dydaktyczne, prowadz±c ze studentami pierwszego roku zajêcia z przysposobienia bibliotecznego, ze s³uchaczami studium doktoranckiego z naukowej informacji medycznej oraz cykliczne szkolenia u¿ytkowników biblioteki z zakresu metodyki korzystania z komputerowych baz danych.
Biblioteka zatrudnia 30 pracowników, w tym 1 kustosza dyplomowanego, 7 kustoszy, 4 starszych bibliotekarzy, 8 bibliotekarzy, 3 m³odszych bibliotekarzy, 2 magazynierów, 1 pracownika naukowo-technicznego, 1 pracownika administracyjnego, 3 pracowników obs³ugi.
W dni robocze biblioteka czynna jest 11 godzin dziennie, w soboty 4, tygodniowo 59 godzin.
Dagmara Budek
Uniwersytet Jagielloñski
Ponad 100 lat temu Maurycy Straszewski, zwolennik empiryzmu i filozofii naukowej, za³o¿y³ Bibliotekê Filozoficzn± w Uniwersytecie Jagielloñskim. Pierwszy zarejestrowany wolumin, Wspó³czesna psychologia niemiecka T. Ribota, wpisano do ksiêgi inwentarzowej 30 grudnia 1902 r. Dzi¶ ksiêgozbiór liczy ponad 43 tys. woluminów, ale tylko 8 proc. ksi±¿ek jest napisanych w klasycznym jêzyku greckim czy ³aciñskim.
Co roku z zasobów biblioteki korzysta ok. 1000 studentów. Wiek temu, gdy Ministerstwo Wyznañ i O¶wiaty reskryptem z 27 wrze¶nia 1901 roku zatwierdzi³o statut Seminarium Filozoficznego w Krakowie i równocze¶nie zezwoli³o na utworzenie biblioteki, z ksiêgozbioru seminarium korzystaæ mog³o tylko 10 cz³onków zwyczajnych, bior±cych udzia³ w seminarium. Z cz³onków za¶ nadzwyczajnych, podkre¶la „Statut Seminarium Filozoficznego w Krakowie”, tylko ci, których dyrektorzy osobi¶cie znaj±. Ograniczenie dostêpu do ksiêgozbioru zwi±zane by³o z elitarno¶ci± studiów filozoficznych. W statucie czytamy, ¿e do g³ównych zadañ seminarium, jako instytutu nale¿±cego do Wydzia³u Filozoficznego UJ, nale¿y m.in. „pobudzanie i naprowadzanie uczniów do samodzielnego s±du i do samodzielnych, umiejêtnych badañ na polu filozofii”.
Po drugiej wojnie ¶wiatowej seminarium i biblioteka zosta³y zamkniête. Jesieni± 1956 r. powo³ano komisjê ds. wskrzeszenia studiów filozoficznych, a rok pó¼niej szefem Katedry Filozoficznej i biblioteki zosta³ prof. Roman Ingarden. Na jego zlecenie przeprowadzono kontrolê ksiêgozbioru. Inwentaryzacji 6 tys. ksi±¿ek dokonali asystenci, m.in.: mgr W³adys³aw Stró¿ewski, mgr Andrzej Pó³tawski, mgr Janina Makota i dr Maria Go³aszewska. Okres odwil¿y popa¼dziernikowej sprawi³, ¿e „prohibity”, czyli zastrze¿one ksi±¿ki, których nie wolno by³o oficjalnie po¿yczaæ, zajê³y pierwsze rzêdy w bibliotece. Pó¼niej, w czasie stanu wojennego, bibliotekê wspiera³y osoby prywatne i instytucje z Niemiec i Stanów Zjednoczonych. Do dzi¶ zasoby biblioteki wspierane s± darowiznami. W¶ród darczyñców s±: Daniela Gromska, Danuta Gierulanka, W³adys³aw Bednarowski, Karolina Lanckoroñska.
Na pó³kach mo¿na znale¼æ ksi±¿ki z dedykacj± od Witkacego, Przybyszewskiego, Tatarkiewicza, Po¶wiatowskiej. Z ksiêgozbioru biblioteki przy ul. Grodzkiej 54 korzystali m.in.: Kazimierz Wyka, Krzysztof Zanussi, Manuela Gretkowska, Ryszard Sarkowicz.
Jola Workowska
Politechnika Czêstochowska
Ju¿ w latach 60. wytworzono pierwsze amorficzne stopy metali o niewielkich wymiarach geometrycznych. Wieloletnie badania zdolno¶ci formowania szkie³ metalicznych zaowocowa³y odkryciem masywnych stopów amorficznych (bulk amorphous alloys) o znacznych rozmiarach. Maj± one ró¿norodne zastosowanie, m.in. w wytwarzaniu urz±dzeñ sportowych (kije golfowe, rakiety tenisowe) i medycznych (obudowy rozruszników serca, elementy endoprotez kolanowych). Szczególna twardo¶æ szkie³ metalicznych zosta³a wykorzystana do produkcji ostrzy skalpeli, które przewy¿szaj± stalowe ostrza no¿y chirurgicznych trwa³o¶ci± i ostro¶ci±.
Niska cena stopów ¿elaza zachêci³a wielu badaczy do poszukiwañ sk³adów stopów wykazuj±cych podwy¿szone zdolno¶ci formowania szkie³ metalicznych. Szk³a metaliczne na bazie ¿elaza charakteryzuj± siê znacznie wy¿sz± twardo¶ci± mechaniczn± ni¿ ich odpowiedniki krystaliczne i posiadaj± w³a¶ciwo¶ci magnetycznie miêkkie. Niektóre stopy zawieraj±ce pierwiastki ziem rzadkich, po odpowiedniej obróbce cieplnej, wykazuj± w³a¶ciwo¶ci magnetycznie twarde o wy¿szej odporno¶ci korozyjnej ni¿ klasycznie wytwarzane magnesy Nd-Fe-B. Proces wytwarzania masywnych amorficznych stopów ¿elaza stawia jednak wy¿sze wymagania aparaturze.
W Instytucie Fizyki PCz. skonstruowano uk³ad urz±dzeñ s³u¿±cy do wytwarzania masywnych szkie³ metalicznych metod± suction-casting, polegaj±c± na zasysaniu roztopionego ³ukowo stopu do ch³odzonej wod± formy miedzianej. Proces technologiczny wymaga zachowania szczególnej czysto¶ci przygotowania wytopu (pró¿nia rzêdu 10-4 Pa). Przy u¿yciu aparatury wytworzono próbki stopu Fe-Co-Zr-W-B w postaci prêtów o ¶rednicy 1 mm. Badania mikrostruktury potwierdzi³y w pe³ni amorficzn± strukturê tych stopów.
Placówka od wielu lat prowadzi badania w³a¶ciwo¶ci magnetycznych szkie³ metalicznych. Skonstruowana aparatura pozwoli na samodzielne wytwarzanie stopów o nowych sk³adach oraz prowadzenie badañ ich w³asno¶ci mechanicznych i magnetycznych, nakierowanych na zastosowania tych materia³ów, m.in. w medycynie.
W Instytucie realizowany jest grant KBN, dotycz±cy w³a¶ciwo¶ci magnetycznych masywnych szkie³ amorficznych na bazie ¿elaza. Z³o¿ono dwa nastêpne wnioski badawcze. Podjêto te¿ starania o uczestnictwo w programie „Research Training Network”, w ramach 6.PR UE.
Piotr Pawlik
Akademia Rolnicza we Wroc³awiu
Podczas 32. Miêdzynarodowej Wystawy Wynalazczo¶ci Nowoczesnej Techniki i Wyrobów w Genewie wyró¿niono prof. Bo¿enê Patkowsk±-Soko³ê i dr. in¿. Roberta Bodkowskiego z Instytutu Hodowli Zwierz±t Akademii Rolniczej we Wroc³awiu wraz z zespo³em badawczym z Instytutu Chemii Przemys³owej im. Ignacego Mo¶cickiego w Warszawie i Zak³adem Nowotworów Instytutu Immunologii i Terapii Do¶wiadczalnej PAN we Wroc³awiu. To ju¿ trzecia z kolei nagroda dla zespo³u. Wcze¶niejsze to: z³oty medal w Brukseli na ¦wiatowej Wystawie Innowacji, Badañ i Nowoczesnej Techniki EUREKA 2002 oraz srebrny medal na Miêdzynarodowej Wystawie Wynalazczo¶ci, Innowacji, Wzornictwa Przemys³owego i Technologii I-TECH 2003 w Malezji.
Najnowsze wyró¿nienie, podobnie jak poprzednie, przyznano za kontynuacjê niezwykle obiecuj±cych badañ, których pomys³odawc± i koordynatorem jest prof. B. Patkowska-Soko³a. Dotycz± one wykorzystania t³uszczu mleka owczego w profilaktyce chorób nowotworowych. Organizmy prze¿uwaczy, a zw³aszcza owiec, wytwarzaj± mieszaninê izomerów kwasu linolowego CLA (conjugated linoleic acids). Dotychczas CLA wyodrêbniany by³ sztucznie i stanowi³ sk³adnik ¶rodka na odchudzanie sprzedawanego w aptekach. Dopiero naukowcom z Instytutu Chemii Przemys³owej w Warszawie uda³o siê uzyskaæ CLA z próbek mleka dostarczonych przez prof. Patkowsk±-Soko³ê, bez u¿ywania chemicznych odczynników.
Przydatno¶æ preparatu pod k±tem leczenia nowotworów najpierw zbadano metod± in vitro, dodaj±c go do komórek rakowych umieszczonych w specjalnym pojemniku. Po³owa z nich, ku zdziwieniu naukowców z Laboratorium Immunologii Nowotworów Instytutu Immunologii i Terapii Do¶wiadczalnej PAN we Wroc³awiu, zosta³a zniszczona.
Nastêpnie przyst±piono do badañ na zwierzêtach, u¿ywaj±c do tego celu myszy uprzednio zaka¿onych mysi± bia³aczk±. Osobniki, które by³y leczone CLA, ¿y³y o 30-40 proc. d³u¿ej od osobników, którym podawano placebo.
Optymizm uczonych studzi jednak problem kosztów badañ, które wynios³y, na samym tylko etapie wstêpnym w Instytucie Immunologii i Terapii Do¶wiadczalnej, 200 tys. z³. Na kolejne etapy badañ potrzeba ok. 2 mln z³. Naukowcy szacuj± tak¿e, ¿e do¶wiadczenia potrwaj± nawet 4-5 lat, zw³aszcza ¿e ewentualny lek przeciw nowotworom nale¿a³oby ostatecznie przetestowaæ na ludziach.
Nowatorskim odkryciem ju¿ zainteresowane s± firmy farmaceutyczne, które w produkcji nowego leku upatruj± du¿e zyski.
Zuzanna Nowak
Polskie Towarzystwo Badañ Kanadyjskich, UJ, PAU
W dniach 30 kwietnia - 3 maja odby³a siê w Krakowie III Miêdzynarodowa Konferencja Polskiego Towarzystwa Badañ Kanadyjskich, która równocze¶nie by³a III Miêdzynarodowym Kongresem Kanadianistów Europy Centralnej. Konferencja nosi³a tytu³ „Place and Memory in Canada: Global Perspectives/Lieu et m?moire au Canada: perspectives globales”, a jej organizatorami by³y: Zak³ad Kanady Instytutu Studiów Regionalnych Uniwersytetu Jagielloñskiego w Krakowie, Polskie Towarzystwo Badañ Kanadyjskich i Polska Akademia Umiejêtno¶ci.
Autorzy referatów ró¿norodnie interpretowali tytu³owe zagadnienie - pamiêæ i miejsce w Kanadzie - odnosz±c je do wielu sfer kanadyjskiej rzeczywisto¶ci. Wiêkszo¶æ odczytów skupia³a siê na kanadyjskiej literaturze, nie tylko anglo- i francuskojêzycznej, ale tak¿e tzw. literaturze etnicznej, ukazuj±c wielokulturowy charakter spo³eczeñstwa kanadyjskiego i podkre¶laj±c ogromn± rolê literatury jako czynnika, który z jednej strony przyczynia siê do tworzenia wspólnego dziedzictwa kulturowego wszystkich Kanadyjczyków, z drugiej za¶ strony pomaga zachowaæ odmienno¶æ kulturow± poszczególnych grup etnicznych. Du¿a czê¶æ referatów porusza³a wspó³czesne problemy spo³eczne Kanady: sytuacjê mniejszo¶ci etnicznych, stosunek imigrantów do pañstwa i spo³eczeñstwa kanadyjskiego, postrzeganie poszczególnych mniejszo¶ci etnicznych przez Kanadyjczyków. Kilka odczytów dotyczy³o sytuacji Polonii kanadyjskiej, g³ównie powodów s³abej integracji Kanadyjczyków polskiego pochodzenia z reszt± spo³eczeñstwa. Du¿a czê¶æ referatów dotyczy³a zagadnieñ politycznych i ustrojowych: miejsca Kanady na arenie miêdzynarodowej, kierunków kanadyjskiej polityki zagranicznej i wewnêtrznej. Podkre¶lano ró¿nice miêdzy kanadyjskim a amerykañskim sposobem uprawiania polityki, ukazywano i podwa¿ano stereotypy, przez pryzmat których spogl±da siê dzi¶ na aktywno¶æ Kanady w polityce ¶wiatowej.
Oddzielna sesja prekonferencyjna po¶wiêcona zosta³a wspó³pracy pomiêdzy o¶rodkami akademickimi w Europie ¦rodkowej, w których prowadzone s± studia i kursy obejmuj±ce tematykê kanadyjsk±. Dyskutowano m.in. sposoby omijania trudno¶ci, które stoj± na drodze ¶ci¶lejszej wspó³pracy oraz zwrócono uwagê na nowe mo¿liwo¶ci kooperacji, które otwieraj± siê po wst±pieniu czê¶ci krajów Europy ¦rodkowej do UE.
Tomasz Soroka
Wy¿sza Szko³a Pedagogiczna w Czêstochowie
W dniach 15-17 czerwca odby³o siê w Czêstochowie 2 seminarium „Modelowanie molekularne - zastosowania i rozwój” zorganizowane przez Instytut Chemii i Ochrony ¦rodowiska WSP w Czêstochowie przy wspó³pracy z Instytutem Przemys³u Organicznego w Warszawie.
Celem seminarium by³a interdyscyplinarna promocja wspó³czesnych metod badawczych chemii teoretycznej w¶ród spo³eczno¶ci chemików, fizyków, biologów, farmakologów, a nawet lekarzy. Dziêki dostêpno¶ci przyjaznych pakietów oprogramowania komputerowego rozwój chemii teoretycznej pozwala na wprowadzanie metod obliczeniowych, okre¶lanych tu jako „modelowanie molekularne” do rozwi±zywania wielu problemów laboratoryjnych czy przemys³owych przez osoby nie bêd±ce specjalistami w chemii teoretycznej.
W pierwszym wyk³adzie plenarnym prof. H. Dodziuk z Instytutu Chemii Fizycznej PAN w Warszawie omówi³a mo¿liwo¶ci zastosowañ mechaniki i dynamiki molekularnej do okre¶lenia mechanizmu tworzenia kompleksów inkluzyjnych oraz rozpoznawania molekularnego i chiralnego przez cyklodekstryny. Prof. V.A. Kuzmitsky z Instytutu Fizyki Atomowej i Cz±steczkowej Bia³oruskiej Akademii Nauk w Miñsku przedstawi³ badania struktur pochodnych porfiryn metodami semi-empirycznymi. Wspó³czesne metody predykcji w³asno¶ci cz±steczek z zastosowaniem ilo¶ciowych zale¿no¶ci pomiêdzy struktur± i w³asno¶ciami, metody badania oddzia³ywañ miêdzy lekiem a receptorem biologicznym oraz zastosowania sieci neuronowych w celu zrozumienia i wizualizacji i interpretacji danych zosta³y zaprezentowane przez prof. J. Polañskiego z Uniwersytetu ¦l±skiego. Z kolei dr hab. Andrzej Sikorski z Uniwersytetu Warszawskiego opisa³ zastosowanie dynamicznej symulacji struktur modeli ³añcuchów proteinowych, stosuj±c symulacjê Monte Carlo oraz procedury wymiany replik. W pracach prowadzonych pod kierunkiem prof. W. Kowalskiego z WSP w Czêstochowie zastosowano metody mechaniki i dynamiki molekularnej do predykcji rozdzia³ów chiralnych w technikach chromatograficznych, elektrochromatograficznych i elektroforetycznych oraz metody semi-empiryczne do modelowania mechanizmów enancjoseparacji. Dr T. Pluta z U¦ dokona³ prezentacji nieliniowych w³a¶ciwo¶ci optycznych cz±steczek organicznych metodami ab-initio, a prof. A. Tsvirko (WSP, Czêstochowa) przedstawi³ prosty model oddzia³ywañ promieniowania cia³a doskonale czarnego z cz±steczkami.
Tematyka komunikatów i posterów obejmowa³a zastosowania metod mechaniki molekularnej, ab-initio i semi-empirycznych do opisu struktur i w³asno¶ci zwi±zków organicznych, chelatów metali, kompleksów substancji wysokocz±steczkowych z metalami, monowarstw kompleksów ftalocyjanin oraz nanorurek wêglowych. Integraln± czê¶æ seminarium stanowi³y zajêcia praktyczne prowadzone na najnowszych wersjach oprogramowania. Na tegorocznym seminarium przedstawiono pakiety firmy Fujitsu, dystrybuowane przez firmê FQS Poland z Krakowa.
W.J. Kowalski, K. Dro¿d¿ewska
Politechnika Krakowska
Jubileuszowa 25. konferencja Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Uniwersytetów Technicznych (IATUL) odby³a siê w Krakowie w dniach 30 maja - 3 czerwca, pierwszy raz w Polsce i w tej czê¶ci Europy. Organizatorem spotkania by³a Biblioteka G³ówna Politechniki Krakowskiej. Na obrady przybyli bibliotekarze z 32 krajów, 5 kontynentów. Swoj± wiedz± i do¶wiadczeniem w zakresie zarz±dzania wspó³czesn± bibliotek± wymienia³o siê 171 przedstawicieli ¶rodowiska bibliotekarskiego, którzy na konferencji wyg³osili 45 referatów oraz przedstawili 8 posterów.
Podczas obrad zaznaczono kilka problemów absorbuj±cych bibliotekarzy niezale¿nie od wielko¶ci biblioteki czy strony ¶wiata. W¶ród nich wyró¿niæ nale¿y: problem ryzyka towarzysz±cego zmianom wprowadzanym w bibliotekach - m.in. ryzyko zwi±zane z wyborem strategii, metod i technik zarz±dzania; finansowego zaplecza towarzysz±cego reorganizacji bibliotek i ich zbiorów, wspó³pracy i akceptacji zmian zachodz±cych w bibliotekach w¶ród spo³eczno¶ci akademickich, wspó³pracy liderów i adeptów zarz±dzania w ¶rodowisku lokalnym i regionalnym oraz akceptacji zmian przez ¶rodowisko bibliotekarskie i jego szkolenie w tym zakresie. W rezultacie wys³uchanych wyst±pieñ uczestnicy konferencji wy³onili zagadnienia, którym trzeba po¶wiêciæ czas w najbli¿szej przysz³o¶ci. Nale¿± do nich: u¶wiadomienie sobie konieczno¶ci radykalnych zmian w funkcjonowaniu bibliotek, konieczno¶æ integracji ze ¶rodowiskiem akademickim i lokalnym, nabywanie przez bibliotekarzy nowej to¿samo¶ci i umiejêtno¶ci oraz ekonomiczna ocena w³asnych dzia³añ. Adaptacja biblioteki akademickiej, jej kadry zarz±dzaj±cej i pracowniczej, zasobów i sposobu udostêpniania informacji do wspó³czesnej rzeczywisto¶ci staje siê wyzwaniem dla bibliotekarzy z ca³ego ¶wiata.
Krakowska konferencja IATUL umo¿liwi³a bibliotekarzom komunikowanie siê w ramach stowarzyszenia, przekraczanie granic, dzielenie siê do¶wiadczeniem i wiedz± na forum miêdzynarodowym, zarówno w czasie obrad, jak i bezpo¶rednich kontaktów kuluarowych podczas imprez towarzysz±cych konferencji, na których uczestnicy mieli dodatkowo mo¿liwo¶æ zapoznania siê z kultur± Krakowa i Polski.
Dorota Buzdygan
Krakowska Szko³a Wy¿sza im. A. Modrzewskiego
Poniedzia³ek - „ja”, wtorek - „moje”, ¶roda - luz, czwartek - blues, w pi±tek - nuda, w sobotê - bunt, a w niedzielê - bezsens. Spo³eczeñstwo w XXI wieku jest rozkwitem narcystycznego „ja” i upadkiem wszelkich warto¶ci metafizycznych - uwa¿aj± uczestnicy IV Miêdzynarodowej Konferencji Naukowej „Pañstwo i spo³eczeñstwo w XXI wieku”, którzy przyjechali do Krakowa na zaproszenie Krakowskiej Szko³y Wy¿szej im. A. Modrzewskiego.
W ci±gu trzech dni, od 30 maja do 1 czerwca, wyg³oszono blisko 100 referatów w siedmiu sekcjach. Linia demarkacyjna miêdzy sekcj± np. amerykanistyki i handlu zagranicznego a prawem i administracj± by³a widoczna tylko dla uczestników. Wszyscy prelegenci - z Austrii, Szwecji, Wêgier, Polski - mówili o zamieszaniu strukturalno-lingwistycznym i o braku mo¿liwo¶ci wzajemnego porozumiewania siê. Ich teoretyczne spostrze¿enia znajdowa³y natychmiastowy odd¼wiêk w rzeczywisto¶ci - zorganizowany na dziedziñcu Wawelu bankiet integracyjny okaza³ siê spotkaniem monad. Przedstawiciele ¶wiata nauki nie byli zainteresowani zg³êbianiem tajemnic z nie swojej specjalizacji. Zanik ludyczno¶ci zadziwi³ nawet dr Magdalenê Miko³ajczyk, która w kilka godzin po zakoñczeniu bankietu, prowadz±c obrady sekcji politologii i komunikacji spo³ecznej, powiedzia³a: - Ludzie nie byli sob± zainteresowani. Ka¿dy zamkn±³ siê w swojej skorupie.
Sekcyjno¶æ i atomizacja ¿ycia staje siê faktem. - Grozi nam powrót do ¶wiadomo¶ci plemiennej i walki wszystkich przeciw wszystkim - uwa¿a dr hab. Andrzej Bryk, profesor KSW, który przewiduje kryzys liberalnego konstytucjonalizmu i stopniow± refeudalizacjê spo³eczeñstwa podzielonego na odrêbne postmodernistyczne „stany ¶wiadomo¶ci” grupuj±ce siê dla wyszarpania przywilejów.
O gro¼bie partykularyzmu mówili prawie wszyscy uczestnicy konferencji. Nikt nie zaryzykowa³ wizji optymistycznej. W referacie Polska w czasie prze³omu dr L. Zgoda z UJ powiedzia³ jedynie, ¿e je¿eli natychmiast nie rozpocznie siê wychowania do wolno¶ci, grozi nam totalna swawola.
Jola Workowska
Szko³a Zarz±dzania Uniwersytetu ¦l±skiego
W dniach 27-28 maja Szko³a Zarz±dzania Uniwersytetu ¦l±skiego w Chorzowie zorganizowa³a konferencjê „Dylematy zarz±dzania kapita³em ludzkim wobec wej¶cia Polski do Unii Europejskiej”. Program obejmowa³ trzy bloki tematyczne: „Problemy kulturowe w zarz±dzaniu lud¼mi”, „Twórczy rozwój - kompetencje, zdolno¶ci i motywacje kapita³u ludzkiego” oraz „Nowe narzêdzia, techniki i struktury w obszarze zarz±dzania kapita³em ludzkim”. Uda³o siê stworzyæ forum dla prezentacji ró¿nych punktów widzenia, próbuj±c odnie¶æ siê zarówno do tych koncepcji, które spostrzegaj± zarz±dzanie lud¼mi jako swojego rodzaju rzemios³o, jak i do tych, które twierdz±, ¿e zarz±dzanie lud¼mi jest szczególn± sztuk±.
Nowe doniesienia na temat profili kultury organizacji w kontek¶cie wyzwañ XXI wieku przedstawi³a prof. L. Zbiegieñ-Maci±g z AGH. O nowym spojrzeniu na pracê socjaln± mówi³a prof. K. Wódz z U¦. Jak kszta³tuje siê my¶lenie mened¿erów w epoce globalizacji przekonywa³ zebranych prof. Cz. Nosal z PWr. Miejsca zarz±dzania w ¶wiecie narastaj±cych zagro¿eñ poszukiwa³a prof. Z. Ratajczak z U¦. Prof. G. Bartkowiak z poznañskiej AE zwróci³a uwagê na dynamikê procesów postrzegania strategii personalnej przez kadrê pracownicz± i kierowników, a prof. S. Witkowski z UWr. zastanawia³ siê, czy metoda Assessment Center nie stanowi kolejnego rozczarowania. Z taktykami wp³ywu i jego os³abiania u mened¿erów zaznajamia³a uczestników konferencji prof. B. Ko¿usznik, dyrektor Szko³y Zarz±dzania U¦. Interesuj±ce spojrzenie na kompetencje ludzkie przedstawi³ dr M. Adamiec, a o problemie bezpieczeñstwa zatrudnienia w kontek¶cie outsourcingu mówi³ dr J. Foltys, obaj z U¦.
Ciekawe uwagi przekazali przedstawiciele biznesu, którzy w praktyce borykaj± siê z problemami zarz±dzania kadrami, m.in.: pracodawca roku 2003 - E.M. Komorowska, dyrektor departamentu ZZL PSE S.A. w Warszawie, i U. Ko³tko, kierownik Dzia³u Personalnego „Laboratorium Kosmetyczne Dr Irena Eris” w Piasecznie.
Wskazywano, ¿e du¿a liczba dyplomów i za¶wiadczeñ posiadanych przez pracownika nie jest równoznaczna z wysokim poziomem wiedzy i umiejêtno¶ci pracownika, a po¶wiêcanie pracodawcy coraz wiêkszej ilo¶ci czasu kosztem rodziny, zdrowia, w efekcie nie wychodzi na dobre ani pracownikowi, ani pracodawcy, ani wykonywanym obowi±zkom.
Zastanawiano siê, jakie skutki mo¿e rodziæ ¶wiadoma rezygnacja z posiadania szeroko pojêtej w³adzy przez prze³o¿onych - mened¿erów. Nie rozstrzygniêto, czy dla przedsiêbiorstwa, z punktu widzenia efektywno¶ci jego funkcjonowania, lepsze jest autokratyczne podej¶cie do pracownika, eksploatowanie go do granic mo¿liwo¶ci, czy mo¿e doskonalenie kultury opartej na pielêgnowaniu w¶ród pracowników kontaktów nieformalnych.
Dr Anna Wzi±tek-Sta¶ko,
adiunkt U¦, sekretarz naukowy
konferencji; tel: 0606589373.
Program Korelacji Geologicznej
Komitet Naukowy Miêdzynarodowego Programu Korelacji Geologicznej - IGCP, dzia³aj±cego pod patronatem UNESCO, zwróci³ siê z apelem do 117 krajów cz³onkowskich, w tym Polski, o rozwiniêcie szerokiej aktywno¶ci naukowej i popularyzatorskiej w zwi±zku z obchodami w 2006 Miêdzynarodowego Roku Planety Ziemia. Oficjalne og³oszenie Roku Planety Ziemia nast±pi na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ jesieni± 2004.
Utworzony w pocz±tku lat 60. ubieg³ego wieku IGCP, bêd±cy jednym z najwiêkszych przedsiêwziêæ ¶wiatowej geologii, liczy ju¿ prawie 500 szczegó³owych projektów badawczych zakoñczonych b±d¼ realizowanych. Od pocz±tku IGCP aktywnie uczestnicz± w nich polscy uczeni, m.in. w badaniach z zakresu paleohydrologii i ewolucji rzek oraz w rozpoznawaniu przebiegaj±cej przez Polskê krawêdzi platformy wschodnioeuropejskiej. Obecnie 20 polskich geologów pracuje przy realizacji 12 projektów IGCP.
Miêdzynarodowy Rok Planety Ziemia bêdzie podsumowaniem dotychczasowego dorobku w geologicznym rozpoznaniu naszej planety i zarazem wskazaniem nowych priorytetów badawczych. G³ównym celem obchodów bêdzie pokazanie wzajemnych relacji pomiêdzy rozwojem cz³owieka a Ziemi± oraz przypomnienie, ¿e ¶wiat musi coraz lepiej rozumieæ wspó³zale¿no¶æ miêdzy aktywno¶ci± cz³owieka a ¶rodowiskiem naturalnym.
W ramach Miêdzynarodowego Roku Planety Ziemia wyznaczono 8 grup tematycznych: wody gruntowe, zagro¿enia, Ziemia i zdrowie ludzko¶ci, klimat, surowce naturalne, megamiasta i ich wp³yw na ¶rodowisko, wnêtrze Ziemi, oceany. Wszystkie te tematy znajduj± siê w strefie zainteresowañ nauki polskiej. Rozwijamy badania zwi±zane z ochron± litosfery i ¶rodowiska geologicznego. Prowadzone s± - przy miêdzynarodowej wspó³pracy - badania zagro¿eñ naturalnych, w tym osuwisk górskich oraz powodzi.
ERT

21 czerwca Prezydent RP wrêczy³ akty nadania tytu³u naukowego profesora 68 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.
Nauki biologiczne: El¿bieta Katarzyna Jagusztyn-Krynicka (UW), Pawe³ Tomasz Maækowiak (AR, Poznañ), Konrad Marceli Wo³owski (Instytut Botaniki PAN, Kraków), Jolanta Zagrodzka-Szmagalska (Instytut Biologii Do¶wiadczalnej PAN, Warszawa), Krystyna ¯ó³towska (UWM).
Nauki chemiczne: Ewa Joanna Bulska (UW), Maria Teresa Cie¶lak-Golonka (PWr.), Maria Danuta Gdaniec (UAM), Ryszard Kocjan (AM, Lublin), Bogdan Kazimierz Nowak (Instytut Niskich Temperatur i Badañ Strukturalnych PAN, Wroc³aw), Stanis³aw Franciszek Wo³owiec (PRz.).
Nauki ekonomiczne: Jan Daniel Antoszkiewicz (SGH), Józef Oleñski (UW), Ryszard Piasecki (U£), W³odzimierz Józef Szkutnik (AE Katowice), Jacek Szlachta (SGH), Jaros³aw Witkowski (AE, Wroc³aw).
Nauki fizyczne: Irina Dymnikowa (UWM), Andrzej Antoni Kowalczyk (UMK), W³odzimierz W³adys³aw Kucharczyk (P£), Adam Jerzy Makowski (UMK), Robert Olkiewicz (UWr.), Krzysztof Witold Wojciechowski (Instytut Fizyki Molekularnej PAN, Poznañ).
Nauki humanistyczne: Jan Dziêgielewski (UW), Leszek Kolankiewicz (UW), Kazimierz Józef £astawski (WSP TWP, Warszawa), Barbara Stêpniewska-Holzer (UW), Maria Ma³gorzata Szpakowska (UW).
Nauki le¶ne: Wojciech Weso³y (AR, Poznañ).
Nauki matematyczne: Grzegorz ¦wi±tek (Pennsylvania State University, USA).
Nauki medyczne: Bogdan Miko³aj Ciszek (AM, Warszawa), Wojciech Jerzy Golusiñski (AM, Poznañ), Ireneusz Wojciech Krasnodêbski (AM, Warszawa), Jerzy Janusz Landowski (AM, Gdañsk), Andrzej Kazimierz Marchel (AM, Warszawa), Jerzy Zbigniew Mitu¶ (Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Sk³odowskiej-Curie w Warszawie, Oddzia³ w Krakowie).
Nauki o Ziemi: Leonard Maria Mastella (UW).
Nauki prawne: Andrzej Drwi³³o (UG).
Nauki rolnicze: Zbigniew Marian Czarnecki (AR, Poznañ), Anita Dobek (AR, Poznañ), Stanis³aw Wac³aw Mleko (AR, Lublin), Maria Piskornik (AR, Kraków), S³awomir Zbigniew Podlaski (SGGW).
Nauki techniczne: Franciszek Józef Binczyk (P¦), Stanis³aw Borkowski (PCz.), Jan Tadeusz Duda (AGH), Janusz Fleszyñski (PWr.), Edward Bronis³aw Layer (PK), Teresa Or³owska-Kowalska (PWr.), Remigiusz Jan Rak (PW), Jacek Roñda (AGH), Jaros³aw Stanis³aw Rutkowski (WAT), Franciszek Edward Rybicki (P£), Andrzej Seweryn (PB), Lech Edward Solarz (WAT), Andrzej Stateczny (Akademia Morska, Szczecin), Jan Sykulski (University of Southampton School, Wlk. Brytania), Andrzej Roman Teodorczyk (PW), Eugeniusz Toczy³owski (PW).
Nauki weterynaryjne: El¿bieta Barbara Malicka (SGGW).
Sztuki muzyczne: Piotr £ykowski (AMuz., Wroc³aw).
Sztuki plastyczne: Ireneusz Domaga³a (ASP, Poznañ), Stefan Ficner (ASP, Poznañ), El¿bieta Iwonna Kêdzia (ASP, £ód¼), Andrzej Kazimierz Syska (ASP, Poznañ), W³odzimierz Stanis³aw W³oszkiewicz (PP), Jadwiga Wyszyñska (ASP, Kraków), Marek Wojciech Zaborowski (ASP, Poznañ).