Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje



Rody uczone

Braunowie
cz. II: Oczywistoci

W kanonie powinnoci, jaki im zaszczepiono, nie mieci si opuszczenie kraju ojczystego z powodw innych ni historyczna konieczno, porzucenie w ogle nie wchodzi w rachub, a ten kto musia wyemigrowa, suy na obczynie moe nawet gorliwiej ni robiby to na miejscu.
Magdalena Bajer
Kazimierz Braun

W pokoleniu Juliusza Jana Brauna, czonka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, wczeniej jej przewodniczcego, byego posa dwu kadencji Sejmu, rodzestwa byo czworo. Brat i dwie siostry urodzili si przed wojn, on w 1948 roku, w Polsce urzdzanej wbrew spoeczestwu wedle innych regu. Tym bardziej zasadna jest ciekawo domu, w ktrym roli, duchowej i intelektualnej gleby, z ktrej czerpali soki.

Wikszo domw inteligenckich po wojnie stanowia dla dzieci azyl chronicy przed panujcym na zewntrz, take w szkole, faszem i pozorami normalnoci, przed wmwieniem, e takiej rzeczywistoci, gdzie zapoznawano wasn histori, gdzie odmawiano czci bohaterom, a stawiano pomniki zdrajcom, Polacy pragn. W niektrych domach skrywano przed dziemi owo rozdarcie lub tylko pswkami wskazywano, gdzie jest prawda, w obawie o bezpieczestwo rodziny.

U Braunw inaczej. Oczywiste, take dla najmodszego syna, byo to, dlaczego ojca aresztoway komunistyczne wadze (by adwokatem, przed wojn pracowa w Prokuratorii Generalnej, walczy w AK). Dziwio go, e koledzy si w takich sprawach nie orientuj. „Stosunek do nowej rzeczywistoci nie by odrzuceniem”, ale jej ocena zawsze bya jednoznaczna. Ojciec po wyjciu z wizienia uczestniczy w yciu naukowym, zaangaowa si w kiekujc wwczas ekologi, wspiera te inicjatywy spoeczne, ktre uwaa za sensowne i nie fasadowe, ale rzeczywicie suce wsplnemu dobru. - Nigdy nie przyszoby do gowy zapisa si do partii. To byo oczywiste, nie wymagao rozmw, nawet napomknie.

W wywiadzie-rzece, jaki z Kazimierzem Braunem przeprowadzi Stanisaw Bere (dzisiaj profesor Uniwersytetu Wrocawskiego), opublikowanym pod tytuem Rozdarta kurtyna, Braun wyznaje: Oczywicie, e mogem kadego dnia pj i poprosi o przyjcie. Wszyscy bylimy w sytuacji wyboru! Codziennych wyborw! Wszyscy! (...) Trzeba mwi, e te wybory dotyczyy dobra i za. To byy wybory moralne. Bez kategorii dobra i za tego si ani nie zrozumie, ani nie wyjani, ani nie oceni.

Podstawowe oczywistoci utrwaliy si mocno w wiadomoci pniejszego polityka, umoliwiajc politykowanie bez zagroenia utrat tosamoci, tej uksztatowanej przez rodzinn tradycj. Pytaam, czy starsze rodzestwo miao na to wpyw. I znw usyszaam o rzeczach oczywistych. - Jak si ma mwi prawd, to trzeba si liczy z tym, e za kamstwo spotka czowieka kara. Wiedzielimy o tym wszyscy i jasne byo, e ja, o dziesi lat modszy, nie dostan pod tym wzgldem taryfy ulgowej. Sytuacja najmodszego dziecka bya o tyle lepsza, e od starszych mg bra niejako gotowe wzory.

Drogi

Najstarsza z czwrki skoczya histori sztuki, ale w zawodzie wyuczonym nigdy nie pracowaa, stajc si „zawodowym spoecznikiem”, czego wzory w rodzinie miaa liczne. Zajmowaa si pomoc nieletnim przestpcom w zakresie reedukacji, rwnie opiek nad bezdomnymi, angaujc si wszdzie tam, gdzie mio bliniego trzeba powiadczy codziennym trudem. A mioci bliniego uczono ich wszystkich - przykadem. Babcia dziaaa przed wojn w harcerstwie, ojciec w katolickiej organizacji studenckiej Odrodzenie. Kade otrzymao Zoty Krzy Zasugi, ofiarowane pniej jako wota do kocioa parafialnego, z wdzicznoci Bogu za wojenne ocalenie czonkw rodziny.

Druga siostra Juliusza jest profesorem psychologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. To znana z wielu publikacji powiconych problematyce wychowawczej Maria Braun-Gakowska, ktrej niepowtarzaln zasug jest pionierska praca o wpywie telewizji na dzieci. Autorka przeprowadzia badania nad grupami dzieci ogldajcych telewizj i takich, ktre nie oglday. Nie daoby si tego zrobi ju niedugo pniej, co brat, pracujcy w KRRiTV, dobrze rozumie i docenia. Praca nie stracia na znaczeniu, bo wci aktualne s wnioski o oddziaywaniu telewizyjnej rzeczywistoci na ksztatujc si dopiero wraliwo dziecic, cho owa rzeczywisto wielokrotnie „zgstniaa” i tworzona jest dzisiaj rodkami znacznie lepiej imitujcymi rzeczywisto realn.

W domu Braunw nie narzucano dzieciom wyboru studiw. Oczywiste byo, e trzeba je skoczy, eby w yciu lepiej suy temu, co si za cel obierze. Wybr celw ograniczony by jedynie „reguami uczciwoci”, a waciwie, jak po zastanowieniu precyzuje pan Juliusz, przyzwoitoci. Co to znaczy, kady wiedzia wczenie.

Za kurtyn, za biurkiem, za katedr

Kazimierz Braun, ktrego cytowaam, starszy od mego rozmwcy dokadnie o dwanacie lat, ukoczy polonistyk w UAM w Poznaniu, a nastpnie warszawsk Pastwow Wysz Szko Teatraln na wydziale reyserskim. By dyrektorem Teatru imienia Juliusza Osterwy w Lublinie i Teatru Wspczesnego we Wrocawiu. Reyserowa na wielu scenach, midzy innymi: Teatru Wybrzee w Gdasku, Polskiego w Warszawie, Powszechnego w odzi. Take za granic - w Niemczech, Irlandii, Ameryce.

Naley do polskiej humanistyki rozlegym dorobkiem w kilku jej dziedzinach. Jest autorem prac naukowych z zakresu teatrologii, ale rwnie powieci, poezji i esejw. Publikuje na amach czasopism kulturalnych. Szereg rozpraw powici twrczoci Conrada. W roku 1992 otrzyma tytu profesora, wzbogacajc rodzinn tradycj akademick, a ju wczeniej wykada w Uniwersytecie Wrocawskim i w krakowskiej Wyszej Szkole Teatralnej. Zwizany z opozycj demokratyczn, utraci w stanie wojennym moliwo pracy w Polsce i wyjecha do Stanw Zjednoczonych, gdzie wykada i wykada w wielu uniwersytetach, biorc czynny udzia w yciu kulturalnym.

Juliusz upewnia mnie skwapliwie, e Kazimierz nader czsto bywa w Polsce, e, jeli to tylko moliwe, reyseruje tutaj. Tumaczy, i bratu nie byoby atwo wrci po latach na stae do kraju. W kanonie powinnoci, jaki zaszczepiono im obu, nie mieci si opuszczenie kraju ojczystego z powodw innych ni historyczna konieczno, porzucenie w ogle nie wchodzi w rachub, a ten kto musia wyemigrowa, suy na obczynie moe nawet gorliwiej ni robiby to na miejscu, jak stryj Jerzy, ktry do mierci gosi cudzoziemcom wykady o polskiej kulturze oraz historii.

Przywoam jeszcze par zda z Rozdartej kurtyny, gdzie Stanisaw Bere docieka wewntrznych relacji Kazimierza Brauna z rzeczywistoci PRL, ten za powiada: W czasach szkoy istniao potne zobowizanie pamici ojca - wizionego, przeladowanego, cierpicego. Martwiaem z nienawici i obrzydzenia, wystajc godzinami przed wiziennymi bramami w oczekiwaniu na widzenie. Kurczyem si wewntrznie przechodzc kolejne elazne kraty, czapic wiziennymi korytarzami, penymi ech i dudnie, idc do sali widze. Dawiem si widzc wyndznia i zapad twarz ojca, zawsze za podwjn siatk lub metalowym sitem rozmwnicy. Tak samo widywaem twarz stryja. I bya matka: poszarzaa od trosk i pracy ponad siy, ale wierna, niezomna, obraona do gbi sam obecnoci komunistw w Polsce, zawsze rozmodlona. To byy potne siy, ktre trzymay mnie w ogromnym napiciu sprzeciwu. W Padzierniku to wszystko nagle si poluzowao...

Juliusz: - Dzieci, dowiadujc si, co kto w ich rodzinie robi, robi, wyrabiaj sobie opini, jak naley postpowa i to staje si oczywiste.

Autoportret z gazet

W zbiorze rodzinnych pamitek jest zdjcie braci - Juliusz ma na nim kilka lat i czyta, a w kadym razie trzyma przed oczami gazet. Dzisiaj mwi artem, e polityk interesowa si od dziecka. Dziaa zacz „jak si pokazaa moliwo” (raczej potrzeba - M.B.), to jest w roku 1968, kiedy organizowa komitety studenckie. Byo to pierwsze dowiadczenie opozycyjne.

Studiowa wtedy geologi, uwaajc ten kierunek za swego rodzaju „wysze studia oglnoksztacce w zakresie nauk przyrodniczych, jako e ucz tam i matematyki, i fizyki, i chemii, i paleontologii, i planowania przestrzennego”. W tamtym czasie z geologii droga wioda czsto ku zagadnieniom ochrony rodowiska i Juliusz Braun t drog poszed, tropem swego ojca, ktry nalea do pionierw ekologii w Polsce. Z domowych rozmw i ojcowskich opowieci wzi „troch mylenia prawniczego”, co bardzo si przydao w pniejszej dziaalnoci poselskiej. Podczas pracy nad ustaw o dziaalnoci kulturalnej, w odpowiedniej komisji sejmu kontraktowego, brano go za dyplomowanego prawnika.

Mia krtki epizod naukowy, mianowicie ptoraroczn prac w Instytucie Geologicznym, ktr porzuci dla dziennikarstwa w kieleckiej gazecie, cho pamita dobrze nie tak dawne dowiadczenie prawdziwoci hasa: „Prasa kamie!”. Mona byo nie kama piszc o kulturze i o rodowisku naturalnym, jakkolwiek i tu wolno sowa bya limitowana.

Zaangaowanie w Sierpie byo oczywiste. Natychmiast zaoy „Solidarno” w kieleckim oddziale partyjnego koncernu RSW Prasa. Kiedy Juliusza internowano w grudniu 1981, rodzice mwili znajomym spokojnie, e przecie w kadym pokoleniu Polakw tak musi by. Dwanacie lat rnicy midzy nim a bratem Kazimierzem za spraw historii uroso do granicy dzielcej pokolenia. Pierwszy z nich przey odrzucenie wszelkich skamanych form ycia zbiorowego, jakie proponowa albo narzuca modym system komunistyczny. Drugiemu dane byo zazna autentycznego masowego zrywu spoecznej aktywnoci. By do takiego dowiadczenia wewntrznie przygotowany przez atmosfer domu, przez te wszystkie oczywistoci, o ktrych wiedzia dawno.

Z dziennika przeniesiono go szybko do popoudniwki, co szef tumaczy prostodusznie: - Jest pan z „takiej” rodziny, chodzi pan do kocioa. Pana ojciec, cho profesor, jest le notowany...

Pniej go wyrzucono, co kwituje stwierdzeniem, e znw nie mia sposobnoci do dramatycznego wyboru - stao si to, co byo oczywiste. W dalszej politycznej drodze oczywiste byway zawsze granice kompromisw, jakie trzeba zawiera, kiedy si odpowiada za wicej ni samego siebie. Tak jest nadal.

Barbara i Juliusz Jan Braunowie maj picioro dzieci. I take midzy najstarszym i najmodszym synem jest rnica kilkunastu lat. Najstarszy jest matematykiem - uczy w szkole, teraz pisze podrczniki i wydaje pismo dla nauczycieli. Dziedzicznie obciony spoecznikostwem dziaa na rzecz doskonalenia dydaktyki. Drugi dorosy syn specjalizuje si w chirurgii, a pasjonuje jazd konn. Trjka modszych jeszcze si uczy. Mona ufa, e kady z wtkw rodzinnej tradycji znajdzie kontynuacj i e kolejne pokolenia nie bd miay wtpliwoci, za czym si naley, oczywicie, opowiedzie, a czemu, oczywicie, przeciwstawi.

Tekst powsta na podstawie audycji Rody uczone, nadanej w Programie BIS Polskiego Radia S.A. w czerwcu 2003 r.

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje