Warszawa
21 lutego w Politechnice Warszawskiej po raz ósmy wręczono dyplomy w konkursie FIATA na najlepsze prace magisterskie i doktorskie. Nagrodzono pięć prac magisterskich ( Agata Strutyńska, Piotr Lach i Piotr Różański, Adam Pietrzak i Artur Gołowicz, Kamil Babski, Paweł Boryna i Piotr Mieleń) i dwa doktoraty (Elżbieta Skrzydlewska, Maciej Zasuwa). Tematyka nagrodzonych prac dotyczy m.in. badań materiałów kompozytowych, procesu hamowania, wykorzystania paliwa gazowego w motoryzacji. Wysokość stypendiów to 3,2 tys. zł za pracę magisterską i 4 tys. zł za doktorat.

Warszawa
22 lutego doktorat honorowy Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina otrzymał światowej sławy dyrygent J. Semkow. W czasie swej kariery kierował m.in.: Operą Warszawską i Królewska Operą w Kopenhadze, Orkiestrą Symfoniczną w St. Louis i Filharmonią w Rochester (USA) oraz Orkiestrą włoskiego Radia i Telewizji RAI. Dyrygował Stworzeniem świata J. Haydna podczas specjalnego koncertu dla papieża Jana Pawła II w Watykanie w 1983 r. Jego osiągnięcia utrwaliły największe wytwórnie płytowe. Kilka płyt Semkowa otrzymało międzynarodowe nagrody. Prof. Ryszard Dudek stwierdził w laudacji: „jak Czesław Miłosz na polu literatury, a Witold Lutosławski i Krzysztof Penderecki wśród kompozytorów, to wśród dyrygentów takim symbolem dla przyszłych pokoleń będzie niewątpliwie Jerzy Semkow”.

Kraków
24 lutego godność doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymał prof. Aleksander Koj, jeden z najwybitniejszych polskich biochemików. Uczonego uhonorowano za znaczące osiągnięcia w obszarze nauk biomedycznych, w tym za: pionierskie badania nad regulacją biosyntezy oraz funkcją białek ostrej fazy, badania nad strukturą i biologiczną rolą enzymów proteolitycznych i ich inhibitorów, ogromny wkład w rozwój biochemii i biologii molekularnej w Krakowie. Prof. Koj był rektorem UJ przez trzy kadencje. Był jednym z inicjatorów powołania i pierwszym przewodniczącym KRASP. Jest członkiem PAN i PAU. Doktoraty honorowe nadały mu wcześniej trzy amerykańskie uniwersytety (Cleveland, Hartford, Buffalo). Jest laureatem Nagrody FNP oraz Nagrody Jurzykowskich.

Kraków
W dniach 1-4 marca odbyła się XX jubileuszowa ogólnopolska konferencja „Warsztat pracy projektanta konstrukcji”, która stanowiła zamknięcie czteroletniego cyklu tematycznego warsztatów „Nowe rozwiązania konstrukcyjno-materiałowo-technologiczne”. Tegoroczne warsztaty dotyczyły zagadnień geotechnicznych, m.in. stosowania norm europejskich oraz projektowania posadowień fundamentów bezpośrednich i na palach. Mówiono też o projektowaniu i wykonawstwie specjalnych konstrukcji geotechnicznych, jak: ścianki szczelne i szczelinowe, kotwy gruntowe, konstrukcje z gruntu zbrojonego. Poruszano aktualną ostatnio tematykę zagrożeń wodnych i osuwiskowych.

Siedlce/Grodno
W dniach 2-4 marca delegacja Akademii Podlaskiej wzięła udział w obchodach 65. rocznicy powstania Uniwersytetu Grodzieńskiego im. Janki Kupały. Ważnym punktem uroczystości było otwarcie wystawy malarstwa dr. Mikołaja Bielugi z Katedry Edukacji Artystycznej AP. Wśród wyróżnionych osób, zasłużonych dla rozwoju Uniwersytetu Grodzieńskiego, znalazła się również wykładowczyni siedleckiej uczelni prof. Swietłana Musijenko. AP podpisała umowę o współpracy z Uniwersytetem Grodzieńskim w 2001 roku. W jej ramach dokonywana jest wymiana młodzieży, naukowcy wspólnie uczestniczą w konferencjach oraz prowadzona jest współpraca badawcza. Przekazywane są również publikacje, które ubogacają biblioteki akademickie. Aktualnie w Uniwersytecie Grodzieńskim kształci się 13 tys. studentów z 6 krajów. Zajęcia prowadzi z nimi 1629 pracowników.

Warszawa
4 marca odbyło się w Politechnice Warszawskiej seminarium „Interdyscyplinarne aspekty badań polarnych”, zorganizowane przez Zakład Badań Polarnych i Morskich Instytutu Geofizyki PAN oraz Wydział Geodezji i Kartografii PW. Pracownicy naukowi i studenci PW od dawna uczestniczą w badaniach obszarów polarnych, głównie Spitsbergenu. Na seminarium podawano przykłady wykorzystania różnych technik geodezyjnych do sporządzania map obszarów polarnych, badań geodynamicznych w rejonie fiordu Hornsund, obserwacji ruchów i dynamiki lodowców, monitoringu środowiska - w tym zastosowania metod spektrofotometrycznych do analizy roślinności tundry Arktyki i Antarktyki. Dyskutowano również nad koncepcją stworzenia geograficznego systemu informacji o obszarach objętych badaniami polarnymi.

Poznań
6 marca odbyła się uroczystość nadania doktoratu honorowego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza wybitnemu brytyjskiemu reżyserowi teatralnemu, operowemu i filmowemu Peterowi Brookowi (na fot. w środku). Senat UAM podjął uchwałę o nadaniu najwyższej godności akademickiej, aby w ten sposób uhonorować nie tylko zasługi naukowe i artystyczne, ale również wzorową postawę Mistrza pokoleń młodych adeptów Talii, Melpomeny i Terpsychory. Brook wielokrotnie współpracował z polskimi teatrami i aktorami, wystawiając przedstawienia w naszym kraju. To u Brooka międzynarodową sławę zdobył Andrzej Seweryn.

Lublin
Dr inż. Franciszek Świtała szacuje, że w Polsce jest ok. 2 tys. absolwentów uczelni petersburskich. Wielu z nich pracuje w instytutach badawczych i szkołach wyższych. Mimo upływu lat od zakończenia studiów nad Newą, utrzymują ze sobą koleżeńskie kontakty. W ub. roku zawiązali Stowarzyszenie Absolwentów Uczelni Petersburskich, a F. Świtała z Politechniki Lubelskiej został jego prezesem. SAUP ma na celu utrzymywanie więzi między absolwentami uczelni znad Newy, popularyzację petersburskich ośrodków naukowych i stymulowanie współpracy z polskimi placówkami badawczymi i edukacyjnymi. Powstała strona internetowa SAUP (www.saup.pl), na której m.in. znajdziemy zapowiedź zjazdu absolwentów uczelni petersburskich w czerwcu br.

Bydgoszcz
7 marca odbyło się w Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy pierwsze spotkanie Rady Konsultacyjnej ATR. Zaproszenie do udziału w radzie, potwierdzone obecnością na spotkaniu, przyjęło 21 przedstawicieli władzsamorządowych miasta i regionu, Bydgoskiej Rady Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT, Kujawsko-Pomorskiego Związku Pracodawców i Przedsiębiorców, Kujawsko-Pomorskiej Izby Budownictwa, Ośrodka Badawczo-Rozwojowego w Toruniu, Agencji Nieruchomości Rolnych, Wojewódzkiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie oraz dyrektorzy i prezesi największych firm w regionie, m.in.: Zakładów Chemicznych ZACHEM S.A., Wojskowych Zakładów Lotniczych, Przedsiębiorstwa Budowlano-Usługowego BUDOPOL S.A. Rada jest organem doradczym i opiniującym o charakterze społecznym. Celem jej działania jest kreowanie i wspieranie rozwoju ATR.

Warszawa
Prof. Benoit Mandelbrot z Uniwersytetu Yale w USA, wybitny matematyk polskiego pochodzenia, został uhonorowany Medalem Sierpińskiego. Jest on twórcą teorii fraktali i wykorzystania jej w różnych dziedzinach nauki, m.in. w biologii i medycynie. Medal Sierpińskiego - prestiżowe wyróżnienie za wybitne osiągnięcia w dziedzinie matematyki - przyznawany jest od 1974 r. przez Uniwersytet Warszawski i Polskie Towarzystwo Matematyczne uczonym polskim bądź z Polską związanym. Uhonorowani medalem wygłaszają w UW wykład zwany Wykładem im. W. Sierpińskiego. Dotychczas odznaczenie to otrzymali m.in.: Kazimierz Kuratowski, Stanisław Ulam, Władysław Orlicz, Karol Borsuk, Samuel Eilenberg, Pal Erdos i Andrzej Lasota.

Kraków
Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej brali udział w międzynarodowym konkursie „The Best Diploma in Europe”, organizowanym przez Fundację im. Romualdo Del Bianco we Florencji. Mgr inż. arch. Katarzyna Lipska i mgr inż. arch. Witold Opaliński uzyskali I nagrodę w konkurencji „Środowisko Architektoniczne” za pracę dyplomową Centrum Nauki, Współczesnych Technologii i Innowacji na terenie Doków w Dublinie, wykonaną pod kierunkiem dr. hab. inż. arch. Jacka Gyurkovicha, prof. PK. W konkursie wzięło udział 120 prac dyplomowych z 68 uniwersytetów z 20 krajów Europy, Azji i Ameryki.

Warszawa
Nowy gatunek triasowych gadów sprzed 240 mln lat, podobnych do jaszczurek prokolofonów, odkryła i zrekonstruowała ze skamieniałych szczątków kostnych, znalezionych w kamieniołomie w Czatkowicach pod Krakowem, prof. Magdalena Borsuk-Białynicka z Instytutu Paleobiologii PAN. W brekcji kostnej z Czatkowic, będącej skupiskiem przemieszanych kości wrośniętych w skałę, znaleziono szczątki kilkunastu gatunków różnych zwierząt, m.in. archozaura - przodka późniejszych dinozaurów, a także najstarszych żab. Prokolofony z Czatkowic były to niewielkie roślinożerne gady, przypominające krępe jaszczurki. Wśród tysięcy potrzaskanych kości wypreparowanych ze skały udało się rozpoznać nowy, nieznany dotąd nauce, gatunek tych zwierząt.

Warszawa
Polskie programy popularyzujące naukę: „Festiwal Nauki”, „Piknik Naukowy” oraz „Zielona Akcja”, otrzymały zaproszenie na odbywające się w Brukseli Forum „Science & Society”. O ile dwa pierwsze przedsięwzięcia są dobrze znane, to trzecie, choć opisywane już w „Forum Akademickim”, jest kojarzone przez znacznie mniejszą liczbę osób. „Zielona Akcja” jest wolontariackim programem studenckim, który powstał w Politechnice Warszawskiej z inicjatywy prof. Tadeusza Rzeżuchowskiego. Ma na celu propagowanie osiągnięć nauki i zachęcanie dzieci i młodzież z odległych wiosek i miasteczek do zdobywania wykształcenia. Program rozrósł się w wielką ogólnopolską akcję, coraz więcej studentów-wolontariuszy jeździ w okresie wakacji na głębokie wsie i prowadzi najrozmaitsze - ale zawsze pasjonujące - zajęcia z dziećmi. Polskie prezentacje zostały przez Komisję Europejską uznane za niezwykle interesujące i zyskały ogromny aplauz wśród uczestników spotkania.

Opole
10 marca doktoraty honorowe Uniwersytetu Opolskiego otrzymali profesorowie Hubert Orłowski i Jacek Fisiak, językoznawcy i literaturoznawcy związani z UAM. Prof. Orłowski jest wybitnym germanistą. Badał kulturę okresu Trzeciej Rzeszy, stosunki literackie polsko-niemieckie oraz stereotypy funkcjonujące u obu nacji. Jest autorem ponad 400 publikacji. Laureatem nagrody KLIO i wielu odznaczeń niemieckich. Prof. Fisiak jest wybitnym anglistą. Badał m.in.: zapożyczenia angielskie w języku polskim, język średnioangielski, dialekty staro- i średnioangielskie na podstawie nazw miejscowych. Jest autorem 141 prac naukowych, w tym 34 książek. Wypromował 48 doktorów. Pełnił funkcję ministra edukacji w latach 1988-89.

Warszawa
Polscy astronomowie pracujący w USA, prof. Aleksander Wolszczan (Uniwersytet Stanowy Pensylwanii) i dr Maciej Konacki (California Institute of Technology), odkryli najmniejszą planetę poza Układem Słonecznym. Jest to już czwarta odkryta przez prof. Wolszczana planeta krążąca wokół pulsara PSR B 1257+12 w gwiazdozbiorze Panny, w odległości 1,5 tys. lat świetlnych od Ziemi. Pulsar ze swymi skalnymi planetami przypomina nasz Układ Słoneczny. Odkryta ostatnio planeta, zajmująca skrajną pozycję w tym systemie, może być odpowiednikiem naszego Plutona, choć jest od niego znacznie mniejsza.

Poznań
Ślady tsunami i przyrodnicze skutki tego kataklizmu na wybrzeżu Morza Andamańskiego w Tajlandii badała w lutym wyprawa naukowa Uniwersytetu Adama Mickiewicza, w której uczestniczyli: dr Witold Szczuciński - geolog, dr Grzegorz Rachlewicz - geograf-geomorfolog i Marcin Maziukiewicz - filmowiec. Wyprawa pracowała na wyspach Phuket i Kho Khao oraz na stałym lądzie w rejonie Khao Lak, gdzie zajmowała się kartowaniem zasięgu i wysokości fali tsunami w głębi lądu za pomocą satelitarnego systemu GPS, rejestracją zmian linii brzegowej, procesami erozji wybrzeża oraz badaniem osadu pozostawionego przez fale na zalanych terenach. Stwierdzono m.in. znaczne zasolenie gleb przez fale morskie, co grozi obumieraniem roślin i katastrofą ekologiczną. Na wybrzeżu poszukiwano także śladów występowania na tym obszarze zjawisk tsunami w przeszłości. Ich znalezienie pozwoliłoby na ocenę prawdopodobieństwa występowania takich kataklizmów.

Kraków
11 marca nadano prof. T. Chrzanowskiemu godność doktora honoris causa Politechniki Krakowskiej. Jest on wybitnym historykiem sztuki, konserwatorem zabytków, ale także literatem i publicystą oraz tłumaczem literatury obcej. Jego dorobek zawarty jest w ponad 400 książkach i artykułach. Jego droga naukowa jest nietypowa w naszym kraju: doktorat w UJ, habilitacja w Instytucie Sztuki PAN, a profesura w KUL. Równocześnie z pracą naukową prowadził aktywną działalność na polu konserwacji zabytków. W 1991 stanął na czele Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Uczony jest członkiem wielu prestiżowych organizacji, m.in.: Związku Literatów Polskich (później Stowarzyszenia Pisarzy Polskich), Stowarzyszenia Historyków Sztuki, PEN-Clubu, ICOMOS-u oraz członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności. Otrzymał wcześniej doktorat honoris causa Akademii Pedagogicznej w Krakowie.

Warszawa
Prof. Tomasz Dietl został jednym z trzech laureatów prestiżowej nagrody „AgilTech Europhysics Prize”, przyznawanej przez Europejskie Towarzystwo Fizyczne. Prof. Dietl, pracujący w Instytucie Fizyki PAN oraz w Instytucie Fizyki Teoretycznej UW, zajmuje się badaniem półprzewodników. Razem z nim wyróżnieni zostali: prof. David Awschalon z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Barbara oraz prof. Hideo Ohno z Uniwersytetu Tohoku w Japonii. Trójka uczonych została nagrodzona za „pionierskie badania dotyczące półprzewodników ferromagnetycznych oraz opracowanie nowych metod kontroli namagnesowania i spójności kwantowej”. Swymi badaniami stworzyli podstawy nowej dziedziny nauki i technologii - spinotroniki półprzewodnikowej.

Gdańsk
Instytut Biologii Wydziału Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego uzyskał uprawnienia do nadawania stopnia doktora i doktora habilitowanego w dziedzinie nauk biologicznych w zakresie biologii. Do tej pory uprawnienia te miał wyłącznie wydział, teraz Instytut będzie mógł samodzielnie przeprowadzać procedurę nadawania obu stopni naukowych. Jak podkreśla prof. Grzegorz Węgrzyn, dziekan WBGiO, oznacza to dużą samodzielność dla Instytutu, uproszczenie procedur nadawania stopni naukowych oraz wzmocnienie merytorycznej i naukowej pozycji Instytutu. IB powstał w maju 2004 r. Tworzy go 10 katedr oraz Stacja Badania Wędrówek Ptaków w Przebendowie i Stacja Biologiczna w Górkach Wschodnich.

Toruń
W dniach 8-9 marca w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika odbyły się XII Targi Ofert Edukacji Akademickiej „Promocja Edukacyjna” 2005 - najstarsza tego typu impreza w Polsce, organizowana corocznie przez UMK. W tym roku zaprezentowało się 16 uczelni, w tym 6 uniwersytetów. Nowością był udział 2 uniwersytetów zagranicznych, z Wolverhampton (Wielka Brytania) i z Angers (Francja), których stoiska cieszyły się dużym zainteresowaniem. Targi odwiedziło ok. 18 tys. osób z Polski północnej.

Warszawa
95 wystawców z kraju i zagranicy uczestniczyło w VII Międzynarodowych Targach Analityki i Technik Pomiarowych EuroLab 2005 w dniach 9-11 marca w Warszawie. Honorowy patronat nad targami objął prof. Michał Kleiber, minister nauki i informatyzacji, zaś patronat merytoryczny sprawował prof. Andrzej Legocki, prezes PAN. Ekspozycjom towarzyszyły wykłady i seminaria, m.in. „Nowoczesne polskie laboratorium w Europie XXI wieku” czy „Standardy a dobra praktyka laboratoryjna w ochronie wód i powierzchni Ziemi”. Współorganizatorami EuroLab 2005 były: Wydział Chemii UW, Komitet Chemii Analitycznej PAN, Centrum Badań Ekologicznych PAN, Państwowy Instytut Geologiczny, Główny Urząd Miar, Polskie Centrum Akredytacji, Polski Komitet Normalizacyjny, Wojskowy Nadzór Metrologiczny MON.

Poznań
Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej otrzymali ostatnio szereg cennych nagród i wyróżnień. Paweł Zych otrzymał Grand Prix dla najlepszego rysownika na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu w Łodzi. Zwycięski komiks nosi tytuł Życie to nie bajka. Bohaterem jest kurczak-człowiek, umieszczony w ciasnej betonowej klatce postgierkowskiego mieszkania. Krystiana Mazurkiewicza wyróżniono w organizowanym przez poznański oddział Urbanistów Polskich konkursie „Moja Wielkopolska”. Temat wyróżnionej pracy brzmi: „Projekt zagospodarowania przestrzennego miasta Wronki - wybrany obszar strategiczny - Park Technologiczny Wronki”. Promotorem pracy jest dr hab. inż. arch. Ewa Cichy-Pazder, dyrektor Instytutu Architektury i Planowania Przestrzennego PP.

Warszawa
Zarząd NORD/LB Bank Polska Norddeutsche Landesbank S.A. przekazał darowiznę w wysokości 15 tys. zł na zakup książek dla Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. To pierwsza tak duża darowizna przekazana w ramach wspólnej akcji Biblioteki i Klubu Absolwentów UW „Książka z rekomendacją”. Celem trwającej od roku akcji jest wzbogacenie zbiorów BUW. Zakup książek, czasopism i innych publikacji w formie papierowej lub elektronicznej ma umożliwić studentom UW i wszystkim czytelnikom BUW zapoznanie się z najnowszymi i najbardziej wartościowymi osiągnięciami myśli polskiej i światowej. Zgodnie z życzeniem Jarosława Dąbrowskiego, prezesa Zarządu Banku, wśród woluminów sfinansowanych dzięki darowiźnie NORD/LB znajdą się pozycje poświęcone polskiemu i niemieckiemu sektorowi bankowemu.

Kraków
W 2001 roku IBM zainicjował konkurs Linux Scholars Challenge, aby zachęcić studentów zainteresowanych systemem Linux oraz działaniami społeczności open source do badań nad Linuksem. Do tegorocznej, trzeciej edycji konkursu zgłosiło się 2923 studentów z 897 uniwersytetów z 76 krajów. Wśród 20 laureatów znajdowali się reprezentanci: Bułgarii, Rumunii, Ukrainy, Polski, Stanów Zjednoczonych, Indii, Australii, Chin, Singapuru oraz Filipin. Jednym z laureatów konkursu został Jan Wróbel, student trzeciego roku Wydziału Informatyki Akademii Górniczo-Hutniczej. Przedmiotem projektu polskiego laureata Linux Scholars Challenge był „System plików działających poza jądrem Linuksa”.

Warszawa
Ponad 130 liceów i techników, 100 szkół wyższych z Polski i 85 uczelni zagranicznych, w tym z Australii, zaprezentowało swoją ofertę na IV Międzynarodowym Salonie Edukacyjnym „Perspektywy 2005” w dniach 17-19 marca w Warszawie. Uczniowie i przyszli studenci mieli okazję zapoznać się z programami różnych typów szkół i zastanowić się nad wyborem zawodu. Młodzież mogła uzyskać informacje na temat studiów za granicą i pracy w UE. W ramach Salonu odbywały się imprezy naukowe i kulturalne oraz spotkania poświęcone popularyzacji wybranych kierunków studiów, m.in. prof. Jadwiga Staniszkis wprowadzała w tajniki zawodu socjologa, a Jacek Żakowski - dziennikarza.

Gdańsk
Na wniosek Wydziału Filologiczno-Historycznego 21 marca, podczas uroczystości jubileuszu 35-lecia Uniwersytetu Gdańskiego, nadano tytuł doktora honoris causa Andrzejowi Wajdzie. Znakomitego reżysera, laureata najważniejszej nagrody filmowej - Oscara za całokształt twórczości, uniwersytet uhonorował za wybitne osiągnięcia w zakresie sztuki filmowej i teatralnej, pogłębioną refleksję nad historią i człowiekiem oraz za nieustanne „odnawianie znaczeń”. Doktoratowi honorowemu towarzyszyły spotkania z reżyserem, prezentacja jego filmów - zarówno tych najwybitniejszych, jak etiud studenckich - oraz wystawa prezentująca unikalne zdjęcia, dokumenty i eksponaty przybliżające twórczość znakomitego reżysera, silnie związanego z Wybrzeżem, dla którego Gdańsk stał się miejscem symbolicznym, gdzie Polska otwiera się na świat i wolność.

Warszawa
Polskie Towarzystwo Socjologiczne przyznało Nagrodę im. Stanisława Ossowskiego za rok 2004. Otrzymał ją Tomasz Ferenc za książkę Fotografia. Dyletanci, amatorzy i artyści, w której autor odwołuje się bezpośrednio do dzieł S. Ossowskiego (z tomu U podstaw estetyki). Książka przedstawia spory o naturę fotografii jako świadectwa i obrazu rzeczywistości czy medium konstrukcji służących różnym celom ideologicznym, należącym do nauki czy raczej sztuki; zawiera też przegląd teorii i historii fotografii. Szczególnie interesujące są analizy różnicowania się i rozwarstwiania społecznego świata fotografii oraz różnorodności funkcji fotografii. Jury zwróciło uwagę na niską frekwencję w konkursie i zaapelowało do promotorów i opiekunów prac naukowych o większą aktywność w przyszłym roku.

Opracował
Piotr Kieraciński
Współpraca: Bydgoszcz - Elżbieta Rudzińska, Gdańsk - Beata Czechowska-Derkacz, Kraków - Elżbieta Barowa, Poznań - Marzena Barańska, Iwona Kawiak, Siedlce - Adam Bobryk, Toruń - Kinga Nemere-Czachowska, Warszawa - Ewa Chybińska, Anna Korzekwa, Andrzej Markert.

Subsydiowani uczeni

Od roku 1998 Fundacja przyznaje piętnastu uczonym z określonej dziedziny nauki znaczące trzyletnie subsydia finansowe na rozwijanie badań już prowadzonych lub podjęcie nowego kierunku poszukiwań. Odbywa się to drogą dwustopniowego konkursu, do udziału w którym zapraszani są najwybitniejsi uczeni z danej dziedziny. Program adresowany jest do naukowców, którzy nie przekroczyli 60. roku życia, nie pełnią funkcji rektorów, prorektorów lub dyrektorów instytutów naukowych (te warunki obowiązują od 2002 r.), prowadzą aktywną działalność badawczą, mają liczący się dorobek oraz potrafią skupić wokół siebie grono młodych współpracowników. Konkurs obejmuje co roku inny obszar nauki.

W latach 1998-2004 odbyło się siedem jego edycji. Bieżąca, w zakresie nauk technicznych, jest w fazie procedury konkursowej. W każdej edycji subsydia otrzymało 15 naukowców - łącznie program objął dotychczas 105 uczonych. Laureaci programu pracują lub pracowali w 13 różnych miastach i reprezentują 25 jednostek - uczelni, instytutów PAN i jednostek badawczo-rozwojowych. Do końca roku 2004 Fundacja w ramach programu subsydiów przyznała 23,4 mln zł. Początkowo każdy laureat otrzymywał 180 tys. zł na 3 lata, a od 2002 r. wysokość jednego subsydium to 240 tys. zł (80 tys. zł rocznie).

Naukowcy mają pełną swobodę w dysponowaniu środkami. Laureaci część środków przeznaczają m.in. na aparaturę, podróże naukowe, konferencje itd. - kwota ta wyniosła 10,6 mln zł, część zaś na stypendia dla swoich młodych współpracowników - było to 6 mln zł. Stypendia otrzymało dotychczas 424 młodych naukowców. Średnio stypendyści dostawali po 800 zł przez 11 miesięcy (dla porównania - stypendia doktoranckie przyznawane w uczelniach wynoszą 800-1200 zł miesięcznie), co daje kwotę ponad 8600 zł na osobę.

W dniach 18-19 marca w Jachrance odbyło się spotkanie podsumowujące laureatów subsydiów profesorskich z zakresu nauk biologicznych. Pokazało ono jak bardzo współczesne badania są specjalistyczne - większość uczestników nie będących specjalistami w danej biologicznej dziedzinie podkreślała, że jedynie starała się rozumieć język i zakres prezentowanych badań - oraz jak dobrym pomysłem jest wspieranie najlepszych.

(as)

Instytut Społeczeństwa Wiedzy

Absolwent wyposażony

Instytut Społeczeństwa Wiedzy, wspólnie z Krajową Izbą Gospodarczą, zorganizował 22 marca w Warszawie seminarium „Oferta szkolnictwa wyższego a wymagania rynku pracy”. Seminarium było kolejną próbą dyskusji pomiędzy przedstawicielami świata akademickiego a pracodawcami na temat dostosowania kształcenia oferowanego przez szkoły wyższe do potrzeb rynku pracy. Uczestniczyli w nim przedstawiciele izb gospodarczych, organizacji pracodawców i urzędów pracy, a z drugiej strony eksperci, zajmujący się zagadnieniami zatrudnienia w wyższych uczelniach i placówkach badawczych, kierownicy biur karier i biur promocji w uczelniach.

Na spotkaniu zaprezentowano raport ze sfinansowanych przez KIG badań dotyczących rynku pracy dla absolwentów wyższych uczelni oraz oczekiwań pracodawców opracowany przez prof. Urszulę Sztandar-Sztanderską z UW, dr Barbarę Minkiewicz z SGH i mgr. Marcina Bąbę z UW.

Wynika z niego, że w ostatnich latach relatywnie osłabła pozycja wyższego wykształcenia na rynku pracy, choć pozycja osób, które je posiadają, jest nadal zdecydowanie wyższa. Badania pokazują m.in., że poza wiedzą kierunkową i specjalistyczną pracodawcy poszukują określonych umiejętności, takich np., jak: praca w grupie, komunikatywność, umiejętność rozwiązywania nowych problemów (czego uczelnie raczej nie uczą) oraz znajomości języków obcych i narzędzi informatycznych. Kształcenie w uczelniach wyższych nie może być zatem tradycyjnie ukierunkowane jedynie na przekazanie określonej wiedzy, ale też na kształtowanie postaw i zachowań, aprobowanych przez pracodawców. Wniosek płynący z opracowania jest także taki, że dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, choć się dokonuje, to następuje dość wolno.

(as)

Inwestycje - Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Nowa Biblioteka Środowiskowa

W listopadzie 2001 r. rozpoczęto w Olsztynie budowę nowej biblioteki uniwersyteckiej. Kamień węgielny wmurowano 1 czerwca 2002. Prace mają być zakończone w 2006 roku. Projekt obiektu powstał na Wydziale Nauk Technicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego pod kierunkiem prof. Waleriana Wierzchowskiego. Przetarg na wykonanie inwestycji wygrało Przedsiębiorstwo Budowlane „Arbet” z Olsztyna.

Budynek nowej Biblioteki Środowiskowej UWM składa się z trzech segmentów. Część dydaktyczną (z głównym wejściem) wieńczy szklany ostrosłup. Na piętrze tej części umieszczone będą biblioteczne katalogi tradycyjne i komputerowe, wypożyczalnia, niewielka księgarnia i bufet. W drugim segmencie będzie zlokalizowany zespół czytelni. Okrągłe atrium zwieńczy stożek. Na drugim piętrze segmentu zaprojektowano 3 sale konferencyjne (jedna na 400 osób, dwie na ok. 80 osób) z zapleczem audiowizualnym i kuchennym. Dla pracowników przeznaczone będzie lewe skrzydło, zwieńczone ogrodem zimowym. Powierzchnia zabudowy to ok. 5705 m2, powierzchnia użytkowa - 13 182 m2, a kubatura - 62 556 m3.

Planowany koszt budowy to 39,2 mln zł, z tego dotacja MEN - 36,1 mln zł; 0,3 mln zł ma dołożyć budżet województwa. Pozostałe koszty zostaną pokryte ze środków własnych UWM. Do końca grudnia 2004 nakłady na budowę biblioteki wyniosły ok. 22 mln zł.

Budowę Biblioteki Środowiskowej UWM w Olsztynie uznano za najbezpieczniejszą w regionie. Konkurs zorganizowała Okręgowa Inspekcja Pracy. Tytuł „Bezpieczna budowa” odebrał wykonawca - PB „Arbet”.

Lech Kryszałowicz

Uniwersytet Gdański

35 lat rozwoju

Uniwersytet Gdański powstał 35 lat temu w wyniku połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Studium Nauczycielskiego w Gdańsku oraz Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie. Obecnie jest największą uczelnią wyższą w regionie pomorskim. Prowadzi kształcenie na 27 kierunkach studiów w zakresie 106 specjalności. Na 9 wydziałach oraz w Kolegium Kształcenia Nauczycieli Języków Obcych studiuje prawie 33 tys. studentów, którymi opiekuje się 1618 pracowników naukowo-dydaktycznych; 329 z nich legitymuje się tytułem naukowym profesora, 46 to doktorzy habilitowani, a 322 - doktorzy. Uczelnia zatrudnia też 81 nauczycieli akademickich z tytułem zawodowym magistra. W zajęciach 12 studiów doktoranckich uczestniczy 716 słuchaczy, a 3 tys. - w zajęciach 70 studiów podyplomowych. W ciągu 35 lat mury uczelni opuściło ponad 100 tys. absolwentów.

Uczelnia dysponuje ponad 100 tys. m2 powierzchni dydaktycznej. W 12 domach akademickich znajdują się 2704 miejsca. Studenci pogłębiają swoje zainteresowania w 80 studenckich kołach naukowych i organizacjach.

Wydawnictwo UG opublikowało dotychczas ponad 2,3 tys. tytułów o łącznej objętości 25 tys. arkuszy wydawniczych i nakładzie bliskim 1 mln egzemplarzy! W roku 2004 nakładem oficyny ukazały się 94 pozycje w nakładzie 41,5 tys. egzemplarzy. Biblioteka Główna UG posiada księgozbiór liczący ponad 1,3 mln woluminów. Nieocenione są zbiory specjalne, obejmujące dzieje i kulturę Pomorza. W skład Biblioteki Głównej UG wchodzi 7 wypożyczalni i 13 czytelni. Rocznie w rękach czytelników znajduje się ponad 900 tys. książek i czasopism.

Morski autorytet uczelni, obok specjalności naukowych związanych z morzem, budują także: Stacja Morska Instytutu Oceanografii w Helu i Stacja Badania Wędrówek Ptaków w Przebendowie.

Strategia rozwoju UG koncentruje się na rozbudowie trzech kampusów: gdańskiego, sopockiego i gdyńskiego. W 2003 roku w kampusie gdańskim rozpoczęła się budowa najnowocześniejszej w regionie pomorskim Biblioteki Głównej UG. W Gdyni do końca 2005 r. zostanie oddany do użytku nowy budynek Instytutu Oceanografii. W kampusie sopockim w najbliższym czasie powstanie nowoczesny ośrodek konferencyjno-szkoleniowy. Powstawać będą kolejne nowe wydziały, m.in.: Wydział Biologii, Geografii i Oceanologii podzieli się na Wydział Biologii oraz Geografii i Oceanologii. W planach rozwoju uczelni na lata 2005-13 jest budowa kampusu bałtyckiego, w którym, obok już funkcjonujących wydziałów: Prawa i Administracji, Matematyki, Fizyki i Informatyki, Filologiczno-Historycznego, swoje miejsce znalazłyby m.in.: Wydział Nauk Społecznych, Wydział Biologii, Wydział Geografii, Wydział Chemii, Wydział Neofilologii, Biblioteka Główna, Centrum Sportu i Rekreacji, Archiwum Uniwersyteckie.

(mit)

Bałtycki Festiwal Nauki

Rok w kawiarni

Formuła kawiarnianych spotkań z nauką staje się coraz powszechniejsza. Przykład działającej od roku Kawiarni Naukowej w Sopocie pokazuje, że ta interesująca forma popularyzacji wiedzy się sprawdza.

Prof. G. Węgrzyn i dr T. Zaleski

„Czy można leczyć choroby genetyczne?” - to tytuł spotkania prof. Grzegorza Węgrzyna, biologa molekularnego i genetyka, z gośćmi Kawiarni Naukowej w Sopocie 24 lutego. Odpowiedź na tytułowe pytanie nie jest jednoznaczna, podobnie jak natura chorób genetycznych, a problem tkwi nie tylko w barierach, na jakie napotyka nauka. Wszystko zaczyna się od defektywnego pojedynczego genu i skutkuje chorobą całości - 1013-1015 komórek organizmu. Obecnie znamy około 4,5 tys. chorób genetycznych. Stanowią one 3/4 rzadkich chorób, z którymi medycyna nie do końca jest w stanie sobie poradzić. Są starsze niż sama genetyka. Pierwsze opisy jednostek chorobowych pochodzą sprzed 100 lat. Przełom w rozumieniu tych schorzeń dokonał się po odkryciu w 1953 r. przez Watsona i Cricka struktury DNA.

Do niedawna wydawało się, że choroby genetyczne są nieuleczalne. Dziś wiemy, że można leczyć te z nich, które wynikają z mutacji genowych, drobnych zmian w zapisie informacji genetycznej podczas syntezy DNA i w efekcie zmiany nukleotydów przekładających się np. na chorobę Gauche czy mukowiscydozę, i efekty leczenia których wydają się być obiecujące. Terapie, w których, zdaniem prof. Węgrzyna, należy pokładać największe nadzieje w leczeniu chorób genetycznych, to przede wszystkim przeszczepy szpiku bądź samych komórek, enzymatyczna terapia substytucyjna - która okazała się przełomem w leczeniu tzw. chorób spichrzeniowych - zahamowanie syntezy i terapia genowa. Jakkolwiek w leczeniu chorób genetycznych z zastosowaniem tych metod dokonuje się ogromny postęp, występują też pewne bariery, powodujące, że skuteczność czasami okazuje się losową - odrzucenie przeszczepu oznacza śmierć, terapia enzymatyczna sprawdza się w odniesieniu do różnych organów z wyjątkiem dotkniętego chorobą mózgu, terapia genowa, np. wprowadzenie do organizmu zdrowego genu za pośrednictwem wirusów, jest skuteczna, lecz wystarcza na kilka miesięcy, najwyżej rok. Niemniej wszystkie te poszukiwania wydają się mieć właściwy kierunek, a pokonanie trudności, przed którymi dziś stoi nauka, jest kwestią czasu.

Kawiarnia naukowa, funkcjonująca w ramach Bałtyckiego Festiwalu Nauki, rozpoczęła działalność w marcu ub.r. Dotąd odbyło się 7 interesujących wykładów. - Inaugurując przed rokiem pierwsze ze spotkań, nie miałem pewności, czy inicjatywa ta zostanie zaakceptowana - powiedział dr Tadeusz Zaleski, pełnomocnik Rady Rektorów Województwa Pomorskiego ds. festiwalu nauki. - Zainteresowanie przerosło moje oczekiwania. Na spotkania przychodzi około 40 osób. Zdarzało się, że spóźnialscy musieli stać, gdyż brakowało wolnych miejsc. Tematyka spotkań jest bardzo rozległa: od problemu poszukiwania nowych leków (prof. R. Kaliszan), przez sztuczną inteligencję (Z. Kowalczuk), wpływ stresu na choroby nowotworowe (M. Żylicz), wpływ globalnego ocieplenia na oceany (J.M. Węsławski), aż po fizjologiczne mechanizmy powstawania miłości (J.L. Wiśniewski) oraz teorię i praktykę wielkich finansów (D. Filar).

Elżbieta Rudzińska

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Rosja jak na dłoni

Międzywydziałowe Studia Rosjoznawcze to nowa propozycja UMCS dla absolwentów szkół średnich. Studenci przyswoją wiedzę o współczesnej Rosji, jej historii, kulturze, literaturze, języku, filozofii, polityce, socjologii, geografii i gospodarce. Opanują ponadto podstawy rosyjskiego systemu prawnego, teorii kultury, logiki, a nawet technologii informacyjnych. Udoskonalą znajomość języka rosyjskiego, wybranego języka zachodnioeuropejskiego (angielskiego, niemieckiego, hiszpańskiego lub francuskiego), a także drugiego języka wschodniosłowiańskiego (białoruskiego lub ukraińskiego).

Obok bloku kształcenia ogólnego realizowany będzie cykl zajęć o problematyce zgodnej z wybranym przez studenta profilem: filologicznym, kulturoznawczym, socjologicznym bądź politologicznym. Studenci, którzy zdecydują się na wybór profilu innego niż filologiczny, zostaną włączeni do procesu dydaktycznego w Instytucie Kulturoznawstwa, Instytucie Socjologii oraz na Wydziale Politologii UMCS. Oznacza to, że studenci rosjoznawstwa wybrane zajęcia będą odbywać razem ze studentami politologii, socjologii lub kulturoznawstwa.

Obok bloku zajęć obowiązkowych student może wybrać jeden z proponowanych w ramach programu studiów przedmiotów dodatkowych z zakresu podstaw socjolingwistyki lub etnolingwistyki (profil filologiczny), idei rosyjskiej lub duchowości prawosławnej (profil kulturoznawczy), psychologii lub etyki społecznej (profil socjologiczny), psychologii społecznej lub polityki społecznej i gospodarczej RP (profil politologiczny).

Studia rosjoznawcze mają zwiększyć szanse absolwentów na rynku pracy. Pomysłodawcy nowej specjalności wierzą, że rozszerzenie - w porównaniu z filologią rosyjską - profilu kształcenia umożliwi młodym ludziom uzyskanie nowych kwalifikacji i kompetencji, dzięki którym absolwent rosjoznawstwa będzie świetnie przygotowany zarówno do pracy w charakterze nauczyciela i tłumacza, jak i komentatora sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej Rosji, publicysty i eksperta w środkach masowego przekazu, a także specjalisty z zakresu polsko-rosyjskich kontaktów biznesowych.

Agnieszka Borowiec

Uniwersytet Rzeszowski

Biblioteka

Początkiem zbiorów Biblioteki Uniwersytetu Rzeszowskiego były depozyty przekazane w 1963 r. Studium Terenowemu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie z siedzibą w Rzeszowie, z innych bibliotek Rzeszowa, głównie z Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej oraz księgozbiory przedwojennych bibliotek nauczycielskich. W 1965 r. utworzona została Wyższa Szkoła Pedagogiczna, a w 2001 - Uniwersytet Rzeszowski. Wraz z rozwojem uczelni powiększał się księgozbiór i zmieniała się struktura organizacyjna biblioteki. W 2004 r. oddano do użytku nowy gmach Biblioteki Głównej URz. Przestronne pomieszczenia i nowoczesna technologia biblioteczna stwarzają doskonałe warunki do pracy z książką.

Powierzchnia BUR liczy ogółem 14 588,99 m2, w tym: magazyny 6799,53 m2, czytelnie 1380,81 m2 (350 miejsc), wypożyczalnia 101 m2, informacja naukowa 432,21 m2, katalog główny 275,52 m2. W gmachu biblioteki mieszczą się ponadto: Akademia Europejska, sala konferencyjna, księgarnia i bufet.

Obecnie Biblioteka Główna, Biblioteka Wydziału Prawa, Wydziału Ekonomii oraz biblioteki instytutowe stanowią sieć biblioteczno-informacyjną Uniwersytetu Rzeszowskiego. Zbiory biblioteczne URz. liczą 650 tys. woluminów, 95 tys. czasopism, 900 tytułów czasopism bieżących, 100 tys. jednostek zbiorów specjalnych. Biblioteka dysponuje dostępem do różnych elektronicznych baz danych.

W wolnym dostępie w dziale informacji naukowej i trzech czytelniach (Czytelnia Nauk Podstawowych, Czytelnia Humanistyczna i Czytelnia Czasopism) znalazło miejsce ok. 100 tys. woluminów, a automatyczny transport książek znajdujących się w magazynach pomnaża ofertę literatury do korzystania na miejscu.

Wśród zbiorów BUR na uwagę zasługuje cenny dla historyków oświaty zbiór sprawozdań szkół galicyjskich. W BUR znajduje się również wykorzystywany do badań naukowych księgozbiór prof. Stanisława Pigonia, liczący ok. 10 tys. pozycji.

W wypożyczalni zarejestrowanych jest 13 400 czytelników. W 2004 r. odwiedziło ją 53 tys. czytelników, którzy wypożyczyli 55 tys. woluminów. Łącznie czytelnie odwiedziło 200 tys. osób. Nie są to dane charakterystyczne dla tej biblioteki, ponieważ rok 2004 był czasem przeprowadzki do nowego lokalu, a przerwy w działalności poszczególnych agend odbiły się na statystyce.

BUR wydaje bibliografię prac naukowych pracowników URz., a obecnie przygotowuje do druku „Zeszyt Naukowy” z zakresu bibliotekoznawstwa.

Biblioteka służy głównie pracownikom i studentom uniwersytetu. Zorganizowano jednak Czytelnię Prasy Bieżącej na 30 miejsc, z 60 tytułami gazet i czasopism, otwartą dla wszystkich chętnych.

Ewa Bieniasz

Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

Internet bez kabla

31 marca otwarto w UMK ogólnouczelnianą sieć bezprzewodową. Jest to pierwsza w Polsce sieć włączona w ogólnoeuropejski system EduRoam, zapewniający bezprzewodowy dostęp do Internetu na terenie wielu instytucji naukowych na świecie. Z sieci mogą korzystać pracownicy i studenci UMK (posiadający konto na jednym z serwerów UMK) oraz goście z instytucji partycypujących w projekcie EduRoam. Do sieci można się podłączyć przy pomocy karty bezprzewodowej albo poprzez gniazdko sieciowe oznakowane logo EduRoam. Instalacja sieci w toruńskiej uczelni będzie przebiegać w trzech etapach. Od 31 marca funkcjonują nadajniki na terenie Biblioteki Uniwersyteckiej oraz na wydziałach: Prawa i Administracji oraz Nauk Ekonomicznych i Zarządzania. W drugim etapie, którego zakończenie przewidziane jest na koniec maja, sieć bezprzewodowa zostanie udostępniona w przestrzeni pomiędzy Biblioteką Uniwersytecką a Rektoratem oraz w pozostałych budynkach na Bielanach - na Wydziale Chemii i na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi. Drugi etap prac będzie obejmować ponadto budynki usytuowane w innych niż Bielany częściach miasta: w Instytucie Fizyki, Instytucie Pedagogiki, Instytucie Politologii, Instytucie Stosunków Międzynarodowych oraz w budynkach wydziałów: Humanistycznego, Filologicznego, Nauk Historycznych. Budynek Wydziału Sztuk Pięknych oraz Instytut Archeologii zostaną włączone do sieci w trzecim etapie prac, którego zakończenie przewidziane jest na koniec czerwca.

Ponieważ system EduRoam jest tworzony w całej Europie (a ostatnio również w Australii), to bez żadnej dodatkowej konfiguracji i bez kontaktu z administratorami będzie można uzyskać dostęp do sieci w wielu instytucjach naukowych. Koordynatorem projektu EduRoam w Polsce jest Uczelniane Centrum Informatyczne UMK.

Podczas spotkania inauguracyjnego o najnowszych trendach w sieciach bezprzewodowych opowiadali m.in. przedstawiciele firmy 3com, producenta urządzeń zamontowanych w sieci UMK. Projekt powstał jako fragment realizacji prac w ramach dofinansowania LAN 2004 Kujawsko-Pomorska Sieć Informacyjna.

(knc)

Akademia Techniczno-Rolnicza w statystyce

Wydział Rolniczy

Wydział Rolniczy powstał 7 października 1969 r, jako filia AR w Poznaniu. W 1974 został włączony w struktury utworzonej wówczas Akademii Techniczno-Rolniczej.

Kształcenie systemem dziennym odbywa się na kierunkach: rolnictwo, biotechnologia oraz zarządzanie i marketing. Studia zaoczne prowadzone są na kierunkach: rolnictwo, zarządzanie i marketing. Na wydziale studiuje ok. 1,2 tys. osób na studiach dziennych i ponad 500 na studiach zaocznych, 74 na studiach doktoranckich oraz 110 na zaocznych studiach podyplomowych. Wydział wykształcił 5933 absolwentów.

Wydział Rolniczy ATR ma prawa nadawania stopnia doktora nauk rolniczych (od 1975), stopnia doktora habilitowanego nauk rolniczych w dyscyplinie agronomia (od 1984). Do dzisiaj stopnie naukowe nadano 161 doktorom nauk rolniczych i 30 doktorom habilitowanym. Przeprowadzono 27 postępowań zakończonych nadaniem tytułu profesora nauk rolniczych i 2 postępowania o nadanie tytułu doktora honoris causa (Stanisław Grabarczyk i Andrzej Dubas). W listopadzie 2004 wydział uzyskał uprawnienie do nadawania stopnia doktora nauk rolniczych w dyscyplinie kształtowanie środowiska.

Na wydziale zatrudnione są 204 osoby, w tym 140 nauczycieli akademickich, 57 pracowników technicznych oraz 7 pracowników administracji. Profesorowie tytularni to 14 nauczycieli (w tym 6 na stanowisku profesora zwyczajnego), 18 - doktorzy habilitowani (w tym 12 na stanowisku profesora nadzwyczajnego ATR), 68 - adiunkci ze stopniem naukowym doktora, 6 - starsi wykładowcy ze stopniem doktora, 34 to asystenci.

Strukturę wydziału tworzy 18 katedr i 1 samodzielny zakład. Jednostki organizacyjne zlokalizowane są w czterech obiektach na terenie Bydgoszczy. W strukturze organizacyjnej WR znajduje się także Stacja Badawcza w Mochełku, która posiada 100-letnią tradycję (od 1905) prowadzenia eksperymentalnych badań rolniczych.

Pracownicy wydziału w ciągu ostatnich 3 lat realizowali 58 tematów badawczych, w tym 17 grantów KBN oraz interdyscyplinarny projekt badawczo-wdrożeniowy finansowany przez WFOŚiGW oraz ANR „Środowiskowe uwarunkowania zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w regionie kujawsko-pomorskim”. W latach 2001-03 pracownicy WR ATR opublikowali 526 prac naukowych, w tym 23 w wydawnictwach z listy filadelfijskiej.

(rat)

Politechnika Rzeszowska

Pracownia sieciowa Alcatela

16 marca w Zakładzie Systemów Rozproszonych Wydziału Elektrotechniki i Informatyki Politechniki Rzeszowskiej otwarto nowoczesną pracownię, wyposażoną w sprzęt sieciowy Alcatela, która będzie służyła do prowadzenia zajęć dydaktycznych dla studentów z zakresu architektury i zasad działania sieci LAN. Program szkolenia posiada autoryzację centrum szkoleniowego Alcatel. Studenci, po pomyślnym zaliczeniu obowiązkowych zajęć, otrzymają możliwość bezpłatnego przystąpienia do dodatkowego egzaminu, którego zaliczenie uprawni ich do otrzymania honorowanego na całym świecie certyfikatu inżyniera systemów sieciowych Alcatela (ACSP Alcatel Certified Switch Professional).

Wybór sprzętu Alcatela przez rzeszowską uczelnię był podyktowany m.in. faktem, że wykorzystuje on standardy telekomunikacyjne, a nie specyficzne dla danego producenta rozwiązania. Ma to ogromne znaczenie dla zapewnienia jego współdziałania z innymi urządzeniami, ale również daje doskonałą sposobność do zapoznania przyszłych inżynierów z zasadami działania nowoczesnych sieci i dobrze przygotowuje do ich konfigurowania, obsługi i zarządzania w bardzo zróżnicowanych środowiskach.

Kadra dydaktyczna prowadząca zajęcia w pracowni przeszła specjalistyczne szkolenie w ośrodku Alcatel University w Stanach Zjednoczonych. Podczas dwutygodniowego pobytu w Calabasas pracownicy PRz. zdali dwa egzaminy na certyfikaty ACSP i ACSE oraz uzyskali uprawnienia do prowadzenia zajęć w ramach Akademii Alcatela. Dodatkowo Alcatel zapewnia uczelni wszelką niezbędną pomoc merytoryczną, jak również opiekę techniczną.

Koszty wyposażenia pracowni pokryła firma Alcatel.

Anna Worosz

Politechnika Gdańska

Wahadło Foucaulta

Na południowym dziedzińcu Politechniki Gdańskiej pojawiło się wahadło Foucaulta. Jest ono prawdziwą atrakcją przyrodniczo-techniczną unaoczniającą obrotowy ruch Ziemi. Urządzenie to składa się ze stalowej liny o długości 26 metrów, zakończonej mosiężnym dyskiem o masie 56 kilogramów.

Dr Bogusław Kusz z Katedry Fizyki Ciała Stałego PG, konstruktor wahadła, nadał dyskowi taki kształt, aby stawiał on jak najmniejszy opór powietrzu. Okrągły stół, umieszczony pod wahadłem, zaprojektowany przez architektów Wiesława Czabańskiego i Barbarę Kusz, umożliwia obserwację zmiany pozycji wahadła w ciągu dnia. - Gdyby Ziemia nie obracała się wokół własnej osi, wahadło huśtałoby się cały czas w tej samej płaszczyźnie - tłumaczy dr Kusz. Nasza planeta obraca się wokół własnej osi, a kierunek poruszania się wahadła jest stały. Ruch ten mógłby trwać w nieskończoność, gdyby nie siły oporu powietrza oraz tarcia w miejscu umocowania liny, powodujące, że trzeba zastosować mechanizm rozruchowy. W tym wypadku mechanizmem rozruchowym są elektromagnesy, wytwarzające pole magnetyczne, które odpychają stalową linę, zapobiegając w ten sposób ustaniu ruchu oraz utrzymując stale wychylenia wahadła. Sprawia to, iż wahadło Foucaulta przypomina pewnego rodzaju perpetuum mobile. Działa tu zasada identyczna, jaką stosowano w mechanicznych zegarkach, polegająca na zrównoważeniu energii traconej pod wpływem tarcia. Wtedy jednak słabe impulsy dostarczane były w sposób mechaniczny. W przypadku wahadła Foucaulta, wykonanego w PG, impulsy są elektromagnetyczne. Ruch wykonywany przez wahadło fizycy określają jako oscylacyjne lub jako drgania harmoniczne słabo tłumione.

Wynalazcą wahadła jest XIX-wieczny francuski fizyk Jean Bertrand Leon Foucault, który również zaprojektował żyroskop i jako pierwszy dokonał pomiaru prędkości światła.

Wahadło Foucaulta w PG będzie cenną pomocą dydaktyczną, z której skorzystają również uczniowie szkół pomorskiego regionu. Politechniczne wahadło jest trzecie pod względem wielkości w kraju. Największe wisi na wieży Radziejowskiego we Fromborku.

hb

Plebiscyt „Przeglądu Technicznego”

Złoci inżynierowie 2004

Prof. Adam Mazurkiewicz z Instytutu Technologii Eksploatacji w Radomiu otrzymał tytuł „Złoty inżynier roku 2004” w dziedzinie nauki. O przyznaniu nagrody zdecydowali czytelnicy ogólnopolskiego dwutygodnika „Przegląd Techniczny”. Prof. Ryszard Tadeusiewicz, rektor Akademii Górniczo-Hutniczej z Krakowa otrzymał tytuł „Złoty inżynier 5-lecia 2000-2004”.

W XI edycji plebiscytu przyznano nagrody w 5 dziedzinach: high-tech (laureatem został inż. chemik Zdzisław Arlet, dyr. Zakładu Karoserii w Tychach, członek Zarządu Fiat Auto Poland S.A.), ekologia (dr inż. Janusz Dawidziuk, dyr. generalny Lasów Państwowych, Warszawa), jakość (dr inż. Wojciech Henrykowski - prezes Zarządu, dyr. generalny Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji S.A., Warszawa), menedżer (inż. metalurg Aleksander Jonek - wiceprezes Zarządu Polimex-Mostostal „Siedlce” S.A., Warszawa) i nauka (prof. A. Mazurkiewicz). Czytelnicy „PT” zdecydowali również o przyznaniu tytułu „Złoty inżynier 5-lecia 2000-2004”, który otrzymał prof. R. Tadeusiewicz. Przyznano także tytuły „Srebrny inżynier” oraz szereg wyróżnień.

- Ideą plebiscytu, któremu patronuje Ministerstwo Nauki i Informatyzacji oraz Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT jest nagradzanie za wieloletnią twórczość, a nie tylko za najlepsze rozwiązanie techniczne, wynalazek czy wdrożenie roku - poinformował Marek Jachlewski, sekretarz redakcji „Przeglądu Technicznego”. Podkreślił, że redakcja chce promować ludzi techniki, którzy nie załamują rąk i działają na rzecz godnego miejsca Polski w UE.

Dorobek naukowy prof. Mazurkiewicza obejmuje ponad 150 publikacji krajowych i zagranicznych, głównie z obszaru budowy i eksploatacji maszyn, inżynierii materiałowej, metodologii badań naukowych oraz metod transformacji wiedzy do zastosowań gospodarczych. Uczony jest członkiem Sekcji Podstaw Eksploatacji PAN, Sekcji Inżynierii Powierzchni Komitetu Nauki o Materiałach PAN i Międzysekcyjnego Zespołu Inżynierii Powierzchni KBM PAN. Od 1999 r. w Komitecie Budowy Maszyn PAN, obecnie pełni funkcję sekretarza. Jest ekspertem 6. Programu Ramowego UE, powołanym na kadencję 2002-06 przez komisarza UE ds. nauki i rozwoju. Jest członkiem European Materials Research Society (Francja).

Prof. Ryszard Tadeusiewicz zajmuje się biocybernetyką, automatyką i informatyką. Jest autorem ok. 500 prac naukowych, wielu artykułów popularnonaukowych i publicystycznych. Wypromował 43 doktorów. Jest członkiem korespondentem PAU i PAN oraz członkiem zagranicznym Rosyjskiej Akademii Nauk Przyrodniczych. Jest członkiem Europejskiej Akademii Nauki, Sztuki i Literatury. Otrzymał godność doktora honoris causa politechnik: Częstochowskiej, Wrocławskiej i Łódzkiej oraz Uniwersytetu Technicznego w Iwano-Frankowsku (Ukraina), Uniwersytetu ANSTED oraz tytuł profesora honorowego Instytutu Górniczego Ukrainy w Dniepropietrowsku. Był członkiem KBN. Jest członkiem kilku komitetów i komisji PAN.

ITeE

Prof. Adam Mazurkiewicz jest współtwórcą i od 18 lat dyrektorem Instytutu Technologii Eksploatacji w Radomiu. W tym czasie instytut stał się jednym z najważniejszych tego typu ośrodków w Polsce. ITeE jest jedną z trzech placówek naukowych posiadających status Państwowego Instytutu Badawczego. Ma to związek z koordynowanym przez ITeE rządowym programem wdrażania innowacyjnych technologii na rzecz poprawy konkurencyjności narodowej gospodarki. - Ta nagroda jest wyrazem pozytywnej oceny dotychczasowej działalności instytutu, gdyż na wyróżnienia przyznawane pojedynczym osobom pracują całe zespoły. Bez integracji różnorodnych przedsięwzięć naukowych i technicznych trudno myśleć o sukcesie - skomentował przyznanie mu tytułu „Złotego inżyniera” prof. Mazurkiewicz.

ITeE realizuje prace naukowo-badawcze, rozwojowe i wdrożeniowe w zakresie nowych technologii z obszaru budowy i eksploatacji maszyn, na rzecz przedsiębiorstw wszystkich gałęzi przemysłu i innych resortów gospodarczych. Instytut specjalizuje się w plazmowej inżynierii powierzchni, tribologii, racjonalizacji zużycia materiałów i energii, a także ekologii i w aparaturze do badań materiałowych. - Za sukces uważam między innymi wdrożenie koncepcji Centrum Technologii Plazmowych. Jest to dobry przykład dostosowywania struktur organizacyjnych nauki do bieżących potrzeb gospodarki. Umożliwia optymalny transfer wiedzy - powiedział dyrektor ITeE. Prof. Mazurkiewicz podkreśla, że w instytucie zadania naukowe i wdrożeniowe realizowane są w pełnym zakresie - od sprecyzowania problemu aż do wdrożenia produktu finalnego do produkcji.

W ITeE zrealizowano ponad 30 projektów międzynarodowych. Badania prowadzone są także w ramach umów bilateralnych - w tym z partnerami z Ukrainy i Chin. We współpracy z PAN i wieloma towarzystwami naukowymi wydawnictwo ITeE wydaje 13 tytułów czasopism naukowych oraz serie monograficzne.

Mirosław Wąsik

Akademia Ekonomiczna w Katowicach

UNIQUE

Katowicka AE (Biuro Programów i Współpracy Międzynarodowej INTRREL) otrzymała z programu Leonardo da Vinci 106 tys. euro (całkowity koszt to 144 tys. euro) na realizację dwuletniego projektu językowego, poświęconego nauczaniu mniej popularnych języków europejskich (UNIQUE). W projekcie weźmie udział czterech partnerów zagranicznych: University of Economics in Bratislava ze Słowacji, Haute École Paul-Henri Spaak z Brukseli w Belgii, Technological Educational Institution of Kavala z Grecji oraz Telemark University College z Norwegii.

Projekt ma doprowadzić do opracowania standardowego i ujednoliconego programu nauczania mniej popularnych języków europejskich, ze szczególnym uwzględnieniem intensywnych kursów językowych oraz modułów wprowadzających. Program przeznaczony ma być dla młodych pracowników, stażystów oraz studentów uczestniczących w wymianach międzynarodowych, którzy przyjeżdżają do kraju docelowego bez znajomości jego języka.

Program nauczania zostanie przygotowany przez ekspertów z dziedziny glottodydaktyki (edukacji językowej). Będzie on uwzględniał metodologię nauczania podstawowych elementów praktycznej gramatyki języka, słownictwa na poziomie komunikacji językowej w miejscu pracy oraz innych sytuacjach życia codziennego, a także elementy nauczania słownictwa specjalistycznego, które będzie mogło być wykorzystywane przez słuchaczy w miejscu pracy. Kurs będzie liczył 60-80 godzin dydaktycznych.

Metodologia, a następnie prototyp programu nauczania zostaną opracowane wspólnie przez 2 polskich ekspertów, a następnie przetestowane przez grupy docelowe w trakcie trwania wybranej jednostki lekcyjnej podczas intensywnego kursu językowego. Polscy specjaliści przeanalizują potrzeby potencjalnych klientów (tj. obcokrajowców, którzy przyjechali do Polski), przeanalizują informacje uzyskane od nauczycieli języka polskiego, jako obcego, a następnie skonstruują modelowy program nauki języka. Podobnie zachowają się ich zagraniczni partnerzy. Przygotowane przez wszystkich uczestników programy zostaną porównane i przedyskutowane. Na ich podstawie powstanie jeden, uniwersalny program szybkiej nauki języków obcych. Zostanie on opublikowany w formie drukowanej oraz elektronicznej (CD ROM jako suplement do wersji drukowanej), w pięciu wersjach językowych (polskiej, słowackiej, norweskiej, flamandzkiej oraz greckiej), a następnie przetłumaczony na język angielski - w ten sposób będzie mógł być upowszechniany wśród osób zainteresowanych z innych krajów europejskich.

Dodatkowym elementem projektu będzie testowanie metodologii i programu nauczania przez niezależnego eksperta - glottodydaktyka zajmującego się nauczaniem obcokrajowców. Informacja o projekcie trafi też do kilkudziesięciu firm, które zatrudniają obcokrajowców, aby o ofercie projektu mogli poinformować swoich pracowników i stażystów chętnych do nauki języka obcego. Program będzie miał otwarty i podmiotowy charakter, co znaczy, że glottodydaktycy mogą modyfikować jego zawartość w zależności od potrzeb danej grupy docelowej i charakteru kursu.

Opracowany w ramach projektu UNIQUE program szybkiej nauki języków ma również na celu podniesienie statusu mniej popularnych języków europejskich.

Katarzyna Haśnik

Uniwersytet Jagielloński

Ingarden bez róż

Zazdrość, miłość i wierność towarzyszyły inauguracji Centrum Badań Filozoficznych im. Romana Ingardena w Krakowie. Uczniowie i miłośnicy mistrza fenomenologii chcą kontynuować dziedzictwo współpracownika Edmunda Husserla i stworzyć ośrodek dokumentacji jego myśli. Pierwszym impulsem do działania stał się 23 lutego odczyt prof. Andrzeja Półtawskiego Świat a ontologia Ingardena. Krytyczny odczyt jednego z dwóch żyjących uczniów Ingardena wzbudził wśród licznie przybyłych gości dość duże zamieszanie.

- Wierzę, że można połączyć u Ingardena perspektywę przyrodoznawczą, fenomenologiczną i ontologiczną i chciałbym bronić jego koncepcji metafizyki jako poznanie konkretu - mówił dr hab. Jan Hartman z UJ. Ale pragnienia filozofa, który napisał o Ingardenie pracę magisterską, nie zyskały przychylności prelegenta.

- Mówi pan o wierze, ale jak to połączyć z merytoryczną obroną? - pytał uśmiechnięty Półtawski, który po chwili zadumy dodał: - Moja krytyka Ingardena jest hołdem dla jego filozofii.

Duch estymy dla krakowskiego filozofa unosił się między rzędami krzeseł i bukietem czerwonych róż. Portret Ingardena wędrował z tablicy na stół, by w końcu znaleźć przyjazne miejsce tuż obok pustego dzbanka na kwiaty.

- Z zazdrością patrzyłem na Poznań i jego Centrum Badań Filozoficznych E. Stein - wyznał prof. Władysław Stróżewski, inicjator powstania Centrum Badań Filozoficznych im. R. Ingardena oraz wybrany przez aklamację kierownik placówki. Jego słowa, pełne pozytywnych emocji do Ingardena i fenomenologii, wzbudzały niepokój u niektórych młodszych pracowników nauki, którym nie spodobała się deklaracja, że „Kwartalnik Filozoficzny” ma stać się organem prasowym fenomenologii w Polsce.

Zapewnienia o wsparciu wszelkich działań Centrum wygłosiła również prof. Maria Nowakowska, prorektor UJ. Istnienie Centrum w ramach struktur organizacyjnych UJ było możliwe dzięki zarządzeniu rektora z kwietnia ubiegłego roku. - Praca jest bezpłatna, ale jakże ciekawa - powiedział Marcin Waligóra, sekretarz Centrum, który pisze pracę doktorską na temat fenomenologii polskiej.

Jola Workowska

Seminarium Fundacji „Dynamis”

Miłość na końcu języka

Co łączy Petrarkę ze Sławomirem Shutym? Czy słowa o miłości wiecznej są wieczne? Dlaczego młodzi nie umieją ani mówić, ani pisać o miłości - zastanawiali się filozof, literat i tłumacz. Nad jasnością myśli czuwał wielki renesansowy świecznik zawieszony w sali Fundacji „Dynamis”, która w ostatnim tygodniu stycznia zorganizowała seminarium „Miłość w literaturze: od Petrarki do Shutego”. Pretekstem do spotkania były „walentynki” oraz nowe tłumaczenie poezji Petrarki autorstwa Moniki Woźniak.

Miłość jest tajemnicą, a Petrarka znalazł klucz. Jego wiersze żyją i świetnie się sprzedają - przekonywała tłumaczka. Idea uniwersalnej idei miłości nie wzbudziła entuzjazmu u zebranych i wprowadziła nieład wśród panelistów.

Kocha się przez cudze języki! Nikt teraz nie kocha samodzielnie - mówił Dariusz Nowacki, adiunkt w Zakładzie Krytyki Literackiej Uniwersytetu Śląskiego. Fenomen popularności Petrarki wśród młodych tłumaczy brakiem własnego kodu językowego i brakiem własnego doświadczenia. Miłość w literaturze współczesnej nie istnieje. Jest to temat upośledzony, który jeżeli pojawia się na kartach książek, to tylko jako pretekst - dodaje tonem zdecydowanym, lecz nie na tyle mocnym, by zakończyć dyskusję o powodach braku lirycznych uniesień w literaturze polskiej.

A może nie mają władzy w piórach, jakby powiedział Kundera? - zastanawiała się Agnieszka Kosińska prowadząca dyskusję. Jej dywagację uciął głos z sali: Sokrates mawiał, że miłości i mądrości nie da się przelać.

Język miłości czy mądrości musi rezonować w człowieku. Nie da się niczego przelać na drugiego człowieka - twierdzi Adam Workowski, adiunkt w Papieskiej Akademii Teologicznej, który o dyskursie miłości mówi jak o poszukiwaniach geologicznych. Słowa, których używa się mówiąc o miłości, seksie, przyjemności świadczą o „jakości” człowieka i jego życia. Miłość nie jest prywatną ideą pana Kowalskiego i gdy rozmawiamy o miłości, mówimy o związkach międzyludzkich - wyjaśnia.

O tym, że sama idea miłości była dla Petrarki bardzo ważna, świadczą nie tylko jego wiersze, ale i cała historia miłosnych spotkań z Laurą. Historycy literatury do dziś zastanawiają się, czy spotkania te miały naprawdę miejsce, czy są jedynie wytworem poetyckiej wyobraźni. Pisząc o miłości Petrarka analizował swoje odczucia, odruchy, reakcje. Uczucia Laury nie interesowały go. Ona była muzą.

Dziś miejsce muz zajęły „różowe landrynki”, bo teraz - jak stwierdziła w kuluarach prof. Marta Wyka - łatwiej pokazać gołe ciało niż poharataną duszę.

Jola Workowska

Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej

10 lat w Zagłębiu

Wyższa Szkoła Biznesu w Dąbrowie Górniczej, pierwsza uczelnia w Zagłębiu Dąbrowskim, powstała w 1995 i została wpisana do rejestru MENiS pod numerem 65. WSB oferuje kształcenie na studiach licencjackich i inżynierskich na czterech kierunkach: stosunki międzynarodowe, ekonomia, socjologia i informatyka oraz studia magisterskie na zarządzaniu i marketingu. Ten ostatni kierunek uzyskał akredytację PKA. Uczelnia nie ma tradycyjnej struktury wydziałowej. Kadra zatrudniona jest w katedrach: Zarządzania, Stosunków Międzynarodowych, Nauk Humanistycznych, Socjologii, Metod Ilościowych, Ekonomii i Finansów, Rachunkowości, Marketingu, Prawa i Administracji, Informatyki. Obecnie w uczelni pracuje 325 nauczycieli akademickich. Na etatach zatrudniono 50 samodzielnych pracowników naukowych, w tym 22 profesorów tytularnych i 60 doktorów.

Dotychczas uczelnia wykształciła 5 tys. absolwentów. Obecnie studiuje w niej 4,5 tys. osób, w tym 1,5 tys. na studiach dziennych. Uczelnia wspomaga studentów różnymi formami stypendiów, m.in. za wyniki w nauce, socjalnymi i sportowymi. Rocznie korzysta z nich ok. 170 osób.

Uczelnia posiada własne budynki. W 2000 r. stary obiekt został wyremontowany i rozbudowany. Obecnie WSB dysponuje 8 tys. m2 powierzchni dydaktycznej. Mieści się w nich m.in.: 13 laboratoriów naukowo-dydaktycznych, wyposażonych w 120 komputerów, oraz biblioteka. Zbiory biblioteczne liczą 24 tys. woluminów wydawnictw zwartych i 90 tytułów czasopism. Placówka oferuje dostęp do 1,4 tys. czasopism obcojęzycznych z zakresu ekonomii oraz biznesu i finansów. Wydawnictwo uczelniane opublikowało 27 książek i publikuje 2 tytuły wydawnictw ciągłych (11 i 14 tomów) w łącznym nakładzie 25 tys. egzemplarzy.

(pik)

Uchwała prezydium krun

W dniu 21 marca 2005 r. została podjęta Uchwała Prezydium Konferencji Rektorów Uczelni Niepaństwowych i Przewodniczących Środowiskowych Kolegiów Rektorów Uczelni Niepaństwowych w Polsce, wyrażająca stanowisko w sprawie sporządzonego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów „Raportu z kontroli wzorców umownych stosowanych przez wyższe szkoły niepaństwowe”. Treść Uchwały jest następująca:

Konferencja Rektorów Uczelni Niepaństwowych wyraża swój protest wobec naruszenia przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Konstytucji RP z 1997 r., swoją jednostronnie skierowaną przeciw uczelniom niepaństwowym akcją kontroli wzorców umownych stosowanych przez wyższe szkoły niepaństwowe. Urząd ten błędnie przyjął założenie, że stosunki prawne zachodzące pomiędzy płacącymi za studia studentami a uczelniami państwowymi nie podlegają żadnej kontroli, a identyczne stosunki prawne zachodzące pomiędzy płacącymi za studia studentami a uczelniami niepaństwowymi podlegają kontroli Urzędu. Naruszona w ten sposób została konstytucyjna zasada równego traktowania podmiotów znajdujących się w takich samych lub podobnych sytuacjach.

W szczególności wyłączenie spod kontroli uczelni państwowych, które nader często posiadają pozycję monopolisty w zakresie kształcenia na wielu kierunkach bądź poziomach kształcenia i nadużywają tej pozycji monopolisty, budzić musi zdecydowany sprzeciw. Taka działalność Urzędu jest oznaką dyskryminowania uczelni niepaństwowych, co uznać należy za niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawnym.

Polska Akademia Umiejętności

Flirt nauki z codziennością

Setka uczonych słucha wykładu o patriotyzmie. Zaproszeni goście dyskutują z teologami, politykami i bankowcami o państwie, narodzie, globalizacji. Gdy duch nauki słabnie, kawa i gabinetowe rozmowy z prelegentem trwają do późnego wieczoru. Gmach Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie tętni życiem. W co drugi poniedziałek miesiąca odbywają się seminaria dla członków PAU, a raz w miesiącu - spotkania krakowian z uczonymi. Różnica między seminariami a tzw. kawiarniami naukowymi polega jedynie na sposobie dotarcia do uczestnika: uczeni są zapraszani, mieszkańcy - informowani. Skrócone wersje wykładów publikuje lokalny dziennik.

- Udało nam się wygrać konkurencję z telewizją - cieszy się prof. Andrzej Białas, prezes PAU, który razem z „Dziennikiem Polskim” ponad rok temu zainicjował flirt nauki z codziennością. Pesymistów takiego przedsięwzięcia nie brakowało, ale - jak podkreśla prof. Białas - krakowianie są bardzo głodni wiedzy i dlatego co miesiąc Duża Sala Akademii wypełniona jest po brzegi.

„Czy wiedza o złu też daje szczęście? Dlaczego szczęście jest takie ulotne? Co miał na myśli Epikur, gdy mówił o przyjemności życia?” - pytali słuchacze prof. Władysława Stróżewskiego, który podczas ostatniego spotkania w kawiarni naukowej mówił o różnych koncepcjach szczęścia. Rozgrzaną publiczność starał się uspokoić kardynał Franciszek Macharski, który kaznodziejskim tonem nauczał: - Szczęście to spokój duszy, uśmiech dziecka. Ale młodzież obecna na wykładzie z niepokojem pytała: „Dlaczego pełnię szczęścia mam doświadczyć po śmierci?” Niestety, siła ich sprzeciwu była zbyt mała, by przebić się przez ukontentowane głosy tłumnie przybyłych seniorów. Podobnie, jak przy kawie, żadnemu młodemu nie udało się zbliżyć do mentora polskiej filozofii.

- Ludzie muszą mieć odwagę głośno pytać - dodaje prof. Białas i niczym Alicja z Krainy Czarów serwuje przykłady determinacji u swych starszych kolegów.

Gdy seminarium o patriotyzmie i nacjonalizmie prowadził Jan Nowak Jeziorański, dyskusjom nie było końca. Każdy walczył o możliwość zabrania głosu. Dyskusję zakończył sam Kurier, gdy powiedział: - Wiem, że mam dopiero 90 lat, ale naprawdę jestem już zmęczony - wspomina prezes PAU.

Naukowe spotkania w pięknym gmachu PAU są doskonałą okazją, by pokazać, że droga do mądrości nie może być wybrukowana dobrymi chęciami. Miłośnicy Ateny muszą nauczyć się walczyć. Polska Akademia Umiejętności daje im narzędzia.

Jola Workowska

EXPO 2005

Polski pawilon

Białowieski żubr, kopalnia soli w Wieliczce, szklany fortepian Chopina - to główne akcenty polskiego pawilonu na Światowej Wystawie Aichi EXPO-2005 w Japonii.

Wystawa otwarta 25 marca zajmuje 173 ha w bliźniaczych miastach Nagakute i Seke. Uczestniczy w niej 120 państw oraz kilkadziesiąt organizacji międzynarodowych i pozarządowych. Wystawa pod hasłem „Mądrość natury” ma na celu pokazanie związków między człowiekiem a naturą oraz wpływ ludzkich działań na środowisko naturalne. Głównym tematem są tam - obok takich wynalazków, jak superroboty naśladujące człowieka czy kolej o napędzie magnetycznym - problemy ekologiczne: nowe materiały i technologie nieszkodliwe dla środowiska. Jest to również prezentacja piękna natury i walorów turystycznych poszczególnych krajów.

Polską atrakcją jest fragment komory kopalni w Wieliczce, zbudowany z prawdziwych bloków soli. Wieliczka to najstarszy na świecie obiekt przemysłowy, pracujący nieprzerwanie od XIII wieku, wpisany na światową listę zabytków UNESCO. Nasz pawilon ma zachęcić Japończyków do odwiedzania Polski - nawiązywania kontaktów gospodarczych, kulturalnych i naukowych. Niestety, nie prezentują się na naszej ekspozycji żadne instytuty badawcze.

(ert)

Nominacje profesorskie

22 marca Prezydent RP wręczył akty nadania tytułu naukowego profesora 76 nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki.

nauki biologiczne: Janina Borysiak (UAM), Krzysztof Jan Janeczko (UJ), Wirginia Janiszowska (UW), Marek Konarzewski (UwB), Elżbieta Wyroba (Instytut Biologii Doświadczalnej PAN, Warszawa).

nauki chemiczne: Małgorzata Anna Zagórska (PW).

nauki ekonomiczne: Wacław Stefan Adamczyk (AE, Kraków), Krystyna Maria Gutkowska (SGGW), Kornelia Marta Karcz (AE, Katowice), Wiesław Kowalczewski (PB), Franciszek Krawiec (SGH), Eugeniusz Krzemień (PR), Wojciech Paprocki (SGH), Jan Turyna (UW).

nauki farmaceutyczne: Marek Mirowski (UMed., Łódź).

nauki fizyczne: Marek Artur Abramowicz (Uniwersytet w Göteborgu, Szwecja), Ryszard Horodecki (UG), Grzegorz Karwasz (PAP, Słupsk), Tadeusz Krzysztof Kopeć (Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, Wrocław).

nauki humanistyczne: Marian Bugajski (UZ), Irena Urszula Kadulska (UG), Edmund Kizik (UG), Wiesława Janina Korzeniowska (UŚ - Filia w Cieszynie), Elżbieta Felicja Laskowska (AB), Urszula Małgorzata Mazurczak (KUL), Grażyna Maria Pasztor (UMK), Halina Robótka (UMK), Agnieszka Salska (UŁ), Jan Kazimierz Szymczak (UŁ), Krzysztof Tarka (UO), Elżbieta Maria Wesołowska (UAM).

nauki matematyczne: Alexander Bendikov (UWr.), Waldemar Hebisch (UWr.), Grzegorz Leszek Łukaszewicz (UW), Olga Macedońska--Nosalska (PŚ), Dov Bronisław Wajnryb (Israel Institute of Technology w Hajfie, Izrael).

nauki medyczne: Andrzej Drop (AM, Lublin), Jan Grzegorz Gmiński (ŚAM), Stanisława Zyta Grabowska (AM, Białystok), Ewa Krystyna Grzybowska (Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa, Oddział w Gliwicach), Zdzisław Stanisław Jarząbek (PZH, Warszawa), Małgorzata Kłys (UJ), Tomasz Jan Kostka (Umed., Łódź), Barbara Krystyna Łukomska (Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Warszawa), Małgorzata Ewa Muc-Wierzgoń (ŚAM), Tomasz Janusz Pasierski (Międzyleski Szpital Specjalistyczny, Warszawa), Beata Śpiewankiewicz (AM, Warszawa), Maria Renata Wąsik (AM, Warszawa), Janusz Andrzej Wendorff (Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki, Łódź), Barbara Maria Zubelewicz-Szkodzińska (ŚAM, Katowice).

nauki o Ziemi: Grażyna Maria Ceglarska-Stefańska (AGH).

Nauki prawne: Zbigniew Witkowski (UMK).

nauki rolnicze: Edmund Grzegorz Dulcet (ATR), Marek Andrzej Madeyski (AR, Kraków), Stanisław Tadeusz Podsiadłowski (AR, Poznań), Ewa Magdalena Zimnoch- -Guzowska (Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w Radzikowie).

nauki techniczne: Janusz Badur (Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk), Andrzej Jan Cholewicki (Instytut Techniki Budowlanej, Warszawa), Wojciech Jan Dąbrowski (PK), Marian Antoni Kamiński (PG), Marian Antoni Partyka (PO), Romuald Jerzy Rządkowski (Instytut Maszyn Przepływowych PAN, Gdańsk), Krzysztof Janusz Zdunek (PW), Henryk Ludwik Zobel (PW).

nauki weterynaryjne: Zbigniew Janusz Grądzki (AR, Lublin).

sztuki muzyczne: Antoni Gref (AMuz., Poznań), Ryszard Jerzy Minkiewicz (AMuz., Gdańsk), Jerzy Hubert Salwarowski (AMuz., Poznań) ks. Andrzej Stanisław Zając (PAT).

sztuki plastyczne: Grzegorz Klaman (ASP, Gdańsk), Wojciech Błażej Kujawski (ASP, Poznań), Jacek Józef Ojrzanowski (ASP, Łódź), Małgorzata Olkuska (AP, Kraków), Krystyna Anna Zachwatowicz-Wajda (ASP, Kraków).

sztuki teatralne: Krzysztof Globisz (PWST, Kraków), Agnieszka Maria Mandat (PWST, Kraków).