Coś się kończy, coś zaczyna

Kończy się rok akademicki - z jednej strony taki jak poprzednie, ale jednak chyba trochę inny, choćby poprzez intensywną dyskusję i spory w wielu ważnych akademickich sprawach, czy poprzez wątek lustracyjny w uczelniach. Kończy się też kadencja rektorska. W ponad połowie uczelni państwowych zmieniają się władze. Czy były to wybory trafne, dopiero się okaże, ale martwi mnie, że nie wszystkie środowiska stanęły na wysokości zadania.

Kończy się również pierwszy okres transformacji polskiego szkolnictwa wyższego - ten pod działaniem starej ustawy. Niemal pięciokrotnie wzrosła w ciągu ostatnich piętnaście lat liczba studentów, a wskaźnik scholaryzacji wynosi czterdzieści sześć procent. W zestawieniu z danymi, które funkcjonowały przez dziesięciolecia PRL-u o, siedmioprocentowej grupie ludności z wyższym wykształceniem, to sukces ogromny. Ta młodzież dostała życiową szansę i mogła zetknąć się z zupełnie nowymi dla siebie ideami i wzorami. Ale to tylko część prawdy o naszej edukacyjnej rzeczywistości. Druga jest taka, że do edukacji (i tej państwowej, i tej niepaństwowej) weszła komercjalizacja. Jakość dużej części studiów i stawianych studentom wymagań znacząco spadła, a do życia akademickiego wkradło się wiele zjawisk niewłaściwych, często wręcz patologicznych, jak choćby kupowanie prac czy wieloetatowość i profesor (znany z imienia i nazwiska) pracujący na siedemnastu pełnych etatach. Ale mam nadzieję, że to też się kończy.

A kiedy coś się kończy, coś się zaczyna. Od nowego roku akademickiego zacznie obowiązywać nowe prawo o szkolnictwie wyższym. Ma ono zwolenników, ale i wielu przeciwników i krytyków. Mam wrażenie, że ci drudzy w większości wywodzą się z grona osób, którzy w każdej sprawie są w stanie być przeciw, bądź tych, którzy najchętniej utrzymaliby status quo i nic nie zmieniali, bo zmiana narusza ich interesy. Nie oznacza to, że ustawa jest idealna - utrzymuje wiele rozwiązań zastanych, na przykład ścieżkę awansu opartą na profesurze potwierdzanej przez państwo, a nie konkursy wyłaniające najlepszych. Nie wprowadza czynnika zewnętrznego do zarządzania uczelnią, ale z pewnością porządkuje wiele spraw i lepiej odpowiada dzisiejszym wyzwaniom niż ta sprzed lat piętnastu.

A poza tym zaczyna się także czas wakacji. Udanego letniego wypoczynku Państwu i sobie życzę.