PARTIOTYZM

Przyznam, że naprawdę nie wiem, co robić w obecnej sytuacji, która się coraz bardziej komplikuje politycznie i tym samym naukowo. Spośród kandydatów dotąd zgłaszających chęć objęcia stanowiska prezydenta RP tylko jeden, Religa, cokolwiek się na temat sytuacji nauki zająknął, ale on, jak mi się wydaje, specjalnych szans nie ma. Więcej - programy, a w każdym razie hasła programowe, pozostałych naszych milusińskich raczej mówią coś o &8222;moralnej odnowie&8221; polityki niż o czymkolwiek innym. Rozumiem, że w nauce dla polityków najważniejszym problemem stała się lustracja rektorów i dziekanów, w końcu nie będą młodzieży uczyli ci, którzy donosy składali lub w śledztwie pękali. (Nawiasem, w śledztwie pękł niejaki Mickiewicz Adam, ale to dawna historia, a wykładał na uczelni francuskiej, nie polskiej - skądinąd wiadomo, że wielu pisarzy francuskich tamtego czasu trudniło się donosami na policję i nikt im z tego wyrzutów dziś nie czyni.)

Ale zostawmy krotochwile, choć rzecz skądinąd pociągająca. Myślę, że można by okres kampanii wyborczej - choć czas to wyjątkowo niedogodny: wakacje - wykorzystać do uświadomienia klasy politycznej w kwestii potrzeb nauki polskiej i doniosłości łożenia na jej rozwój dla przyszłości kraju. Powoli - po piętnastu latach niepodległości i wywaleniu mnóstwa pieniędzy na utrzymywanie fikcji - do świadomości owej klasy dociera koncepcja przekształcenia polskiej armii z poborowej w zawodową. Nie byłoby jednak dobrze, gdybyśmy następne piętnaście lat musieli czekać na uświadomienie polityków o wadze inwestowania w badania naukowe. Może więc zanim pójdziemy do urn wyborczych spróbować dotrzeć z tą problematyką do gremiów układających programy partyjne.

Nie ma na to dobrego pomysłu. Nauka, niestety, rzadko bywa medialna, a polityków w sytuacji kampanii wyborczej przede wszystkim medialność interesuje. Muszą się sprzedać, a stając się towarem, muszą być dla wyborcy atrakcyjni. Nauka, oczywiście, bywa atrakcyjna, ale nie w tych kręgach, do których chcą ze swą ofertą dotrzeć partie polityczne. Nakłady na naukę to nie kiełbasa wyborcza, co najwyżej wyborczy ochłap, a to publiczności nie bierze. O tyle to interesujące, że, jak wykazują badania socjologiczne, prestiż ludzi nauki jest w Polsce stosunkowo wysoki. Kwestią podstawową zatem wydaje się &8222;przełożenie&8221; owego prestiżu na język społecznych i państwowych racji. Musi to być w dodatku przekład dla statystycznego odbiorcy zrozumiały - odbiorca ten winien mianowicie uznać, że inwestowanie w naukę jest w jego własnym, dobrze pojmowanym interesie. Dopiero wtedy obietnica zwiększenia dotacji na badania stanie się dobrym argumentem w politycznej rozgrywce.

Ale nie tylko o to chodzi. Chodzi bowiem również o fakt, iż środowisko naukowe politycznie jest - jak na kraj demokratyczny przystało - rozproszone. Trudno tu o wypracowanie wspólnego i jednolitego w miarę stanowiska. I zastanawiam się, czy możliwe jest w ogóle zharmonizowanie interesów zawodowych z wyborami politycznymi. Czy możliwe jest &8222;okrągłostołowe&8221; ustalenie priorytetów łączących w jedno ponadpartyjne interesy i przedstawienie ich jako - niezależnie od wyznawanych opcji politycznych - racji stanu państwa, nie dającej się ideologicznie zredukować, a przeciwnie - stanowiącej także wyraz ogólnospołecznego interesu, przekładającego się - w jakiejś przyszłości nie mierzonej rytmem kolejnych wyborów parlamentarnych czy prezydenckich - na umocnienie pozycji kraju na arenie międzynarodowej.

Na to, że sprawa jest istotna, wskazuje wzrastająca liczba uczącej się młodzieży. Świadczy ona doskonale o zachodzących w społeczeństwie przemianach: wiedza zaczęła być wartością przez owo społeczeństwo dostrzeganą i cenioną. &8222;Uczy się i pracuje 24 proc. młodzieży - to ogromny, bo dwukrotny wzrost w porównaniu z 2002 r.&8221; - czytam w komentarzu Anny Borowiec na łamach &8222;Wyborczej&8221;. I dalej: &8222;Młodzi chwytają się wielu zajęć, doszkalają, częściej studiują - wszystko, by zwiększyć swoje szanse na rynku pracy. Są także cierpliwsi niż ich rówieśnicy trzy czy pięć lat temu. Wzorzec szybkich karier z lat 90. jest im obcy, oni wierzą w ciężką pracę i konsekwentne dążenie do celu. (...) Coraz więcej młodych zdobywa wykształcenie - i nie chodzi tylko o dyplomy, ale o wiedzę. Młodzież chętniej studiuje na kilku fakultetach, częściej wie dokładnie, czego chce się nauczyć, dzięki temu wzrasta jakość ich wiedzy&8221;. To opinia profesor Krystyny Szafraniec przytoczona w cytowanym artykule nie bez powodu chyba opublikowanym na czołówce gazety. A jeżeli tak jest - co zdają się potwierdzać także moje własne obserwacje - to wzrost nakładów na naukę wydaje się rozwiązaniem logicznym i niezbędnym.

Ta młodzież wyrasta w kraju, w którym na dobrą sprawę nikt nigdy nie zatroszczył się o ustalenie rozwojowych priorytetów, w szczególności w kwestiach wewnętrznych. Politycy zamiast przedstawienia czytelnych programów, których wizje wykraczałyby poza horyzont najbliższych wyborów, poruszają się w przestrzeni doraźności, reagują na wyzwania chwili, często bez przewidywania długofalowych skutków swych poczynań. Tymczasem właśnie jednym z tych priorytetów jest rozwój nauki, co wydaje się nikogo - poza wspomnianym Religą - nie interesować. Zresztą i to, co Religa dotychczas na ten temat powiedział, nie wykracza poza ogólniki. Nie dziwi to choćby z tego względu, iż na korzyści, jakie powinno - a przecież wcale nie musi, tu chodzi jedynie o stworzenie możliwości - przynieść inwestowanie w tej dziedzinie, czekać trzeba dużo dłużej niż jedna sejmowa kadencja. Przy tym stopniu upartyjnienia polskiego życia przyjęcie sensownej strategii rozwojowej może okazać się dla danej partii szkodliwe. Z owoców skorzystać bowiem może partia konkurencyjna, a do tego przecież nikt przy zdrowych zmysłach dopuścić nie może.

Chyba, iżby przypadkiem znalazł się ktoś o zdrowym umyśle, ktoś zatem, komu patriotyzm przestaje się mylić z &8222;partiotyzmem&8221;.

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną