Jednolity system

Zaniepokojenie wieloma wolnymi miejscami na pierwszym roku studiów we wszystkich niemal uczelniach tłumimy nowymi nadziejami i wiarą w europejską przyszłość. Uroczyście rozpoczynamy nowy rok akademicki w ponad 400 uczelniach wyższych, oferując po raz pierwszy polskiej młodzieży nadmiar miejsc na studiach i szeroki wybór uczelni, kierunków oraz specjalności studiów, zapewniając przyszłym wszystkich rodzajów studiów możliwość przyznania socjalnych i naukowych stypendiów ze środków budżetu państwa.

Zmiany, które dokonały się w szkolnictwie wyższym w ciągu minionych 15 lat, są tak ogromne, że wprost nie chce się w nie wierzyć. Tak niedawno jeszcze studia wyższe w Polsce miały charakter elitarny, ze specjalnymi preferencjami dla dzieci działaczy partyjnych, robotników i chłopów. Uczelnie oferowały miejsca na studiach dla kilku procent maturzystów, a większość polskiej młodzieży zmuszona była zakończyć naukę na poziomie szkoły średniej.

Przeobrażenie szkolnictwa wyższego w system zapewniający wykształcenie wyższe całej polskiej młodzieży dokonało się dzięki wierze, woli i wytężonej pracy istniejących wcześniej środowisk akademickich uczelni państwowych oraz dzięki powstaniu nowych środowisk w kilkuset niepaństwowych uczelniach wyższych, utworzonych z prywatnych środków założycieli uczelni - osób fizycznych, prawnych, instytucji i organizacji społecznych, kościołów i stowarzyszeń - podejmujących najtrudniejsze wyzwanie budowania nowego polskiego obywatelskiego społeczeństwa. Nigdy jeszcze w historii Polski tak szybko nie nastąpił tak ogromny rozwój szkolnictwa wyższego. Nigdy jeszcze w naszej historii wyższe wykształcenie nie było oferowane wszystkim młodym Polakom. Mamy swój historyczny wkład w rozwój naszego państwa i społeczeństwa, mamy powód do wielkiej satysfakcji, dumy i radości.

Witając nową ustawę „Prawo o szkolnictwie wyższym”, żegnamy starą z 12 września 1990 r. Rewolucyjne postanowienia ustawy o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 r. umożliwiły ten niezwykle dynamiczny rozwój szkolnictwa wyższego. Autorzy jej zapisów o możliwości tworzenia uczelni niepaństwowych z pewnością nie spodziewali się, że w Polsce powstanie blisko 300 uczelni utworzonych z obywatelskiej inicjatywy i prywatnych środków finansowych. Konkurencja niepaństwowego szkolnictwa wyższego wyzwoliła motywacje i mechanizmy rozwojowe w uczelniach państwowych.

Rozwój szkolnictwa wyższego dokonywał się w odpowiedzi na zapotrzebowanie społeczeństwa, które uwierzyło w wolność gospodarczą, wolną konkurencję i niezwykłą wartość wyższego wykształcenia w nowoczesnym obywatelskim społeczeństwie. Dokonał się po raz pierwszy w historii Polski cud edukacyjny, który, moim zdaniem, nigdy już się nie powtórzy. W ciągu 15 lat nastąpił niezwykły, skokowy wzrost poziomu kulturowego społeczeństwa. Ustawa o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 wypełniła znakomicie swoją rolę. Jej autorzy są współtwórcami tego cudu. Chwała im za to.

1 października br. zamykamy niezwykły, wspaniały okres rozwoju szkolnictwa wyższego i otwieramy nowy, w którym polskie uczelnie uczestniczyć będą w budowaniu europejskiej przestrzeni edukacyjnej. Nie ilość miejsc w uczelniach, ale jakość kształcenia i nowoczesność procesu edukacyjnego, aktywność naukowo-badawcza i związki uczelni z praktyką gospodarczą i społeczną decydować będą o naszym dalszym wzroście i rozwoju. Nowa ustawa jest głęboko przemyślanym i starannie opracowanym aktem prawnym, uwzględniającym naszą aktualną rzeczywistość i dającą się przewidzieć perspektywę przyszłości.

Jestem przekonany, że obowiązujące od 1 września 2005 nowe „Prawo o szkolnictwie wyższym” przetrwa kilkanaście lat, a gdy zastępowane będzie nową ustawą, to formułowane wówczas oceny i opinie o jego znaczeniu dla rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce w przyszłym, a wówczas minionym okresie, będą równie przychylne, jak te, które formułujemy dziś o ustawie z 1990 r.

Proces powstawania ustawy trwał bardzo długo. Licząc wszystkie inicjatywy - blisko 10 lat. Uczestniczyło w nim wiele środowisk i wielu wybitnych specjalistów. Nowe prawo tworzy jednolity system szkolnictwa wyższego w Polsce. Nie dzieli uczelni na państwowe i niepaństwowe, na te, które mogą rozwinąć się do poziomu akademickiego, i te, które muszą pozostać uczelniami zawodowymi. Akceptuje różne misje uczelni i nadaje im równe prawa i obowiązki. Pozostawia duży obszar autonomii, w budowaniu struktur i stosowaniu rozwiązań organizacyjnych, zapisanej w statutach uczelni. W pracach nad ustawą przedyskutowano wszystkie opinie i pomysły, omówiono wszystkie zastrzeżenia i uwagi. Osiągnięto ostateczny kompromis, w którym nie wszystkie zapisy i regulacje spełniają oczekiwania wszystkich członków społeczności akademickiej.

Wierzę jednak, że ostatecznie przyjęta i obowiązująca już ustawa „Prawo o szkolnictwie wyższym” jest najlepszym aktem prawnym, na jaki nas było stać i będzie nam dobrze służyła.

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną