Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje



Kartki z dziejw nauki w Polsce (67)

Veto Szafera

Piotr Hbner

Wzr osobowy uznany przez dawne rodowisko akademickie zawiera take uzasadniony dobrem nauki egoizm, a nawet egotyzm. Skupienie si na samym sobie, swoich sprawach, nie byo celem, lecz rodkiem do celu, jakim bya twrcza praca naukowa i dydaktyczna. W konsekwencji zrozumiaa bya dbao o warunki uprawiania bada, o warsztat. Antoni Bolesaw Dobrowolski nie bez racji projektowa: „trzeba mie w gmachu nauki swj kt, swj wasny punkt oparcia (...) Doczeka si katedry - oto zadanie”. Z tym uzasadnionym egoizmem czya si postawa godnociowa i pogarda wobec yciowego materializmu.

Opresyjne konsekwencje II wojny wiatowej i okupacji wzmogy egzystencjalne obawy uczonych. Do tego doczyy si nastpstwa powojennych reform ustrojowych. jerzy Marowski, ministerialny biurokrata, doradza kierownictwu PPR (1946): „kady profesor jest do kupienia przez trosk o potrzeby materialne jego zakadu naukowego, bo kady niemal ma bzika na punkcie swojej nauki”. Mona byo ten profesorski swoisty materializm - a waciwie idealizm - wyzyska do niecnych celw polityki...

Z portretu nakrelonego przez Antonin Lekow w pracy Profesor Wadysaw Szafer. Anegdoty, fakty, wspomnienia - i nie tylko z tego rda - wynika, i jej mistrz odpowiada powyszym charakterystykom. ycie przynosio - take Szaferowi - sytuacje, ktre weryfikoway wyznawane wartoci i goszone pogldy. Tak bya w szczeglnoci prba odbudowy Polskiej Akademii Umiejtnoci, uprzednio zniszczonej przez wadze komunistyczne. W klimacie popadziernikowym, w 1957 roku, starania uczonych ze rodowiska krakowskiego blokoway nie tylko czynniki partyjno-rzdowe, ale i nieliczni uczeni.

Jednym z nich by - ku zaskoczeniu rodowiska - wpywowy niegdy i utytuowany czonek PAU Wadysaw Szafer. Optowa, take na amach prasy, nie za odbudow PAU, lecz za powoaniem tylko oddziau PAN w Krakowie. Argumentowa nastpujco, w rozmowie z Kazimierzem Wyk, co przytacza Lekowa: „Jestem za PAN, poniewa nigdy dotd takich rodkw na badania naukowe i tylu etatw nie otrzymaem”. W odpowiedzi na protest przebywajcego na emigracji Stanisawa Kota, Szafer dopenia: „Na terenie Ak. Umiej. nauki przyrodnicze nie miay nigdy pomylnych warunkw rozwoju, miay je tylko nauki humanistyczne (...) Zo w nauce naszej naley zwalcza na pozycjach jego siy, to zn. w samej PAN”.

Pogld Szafera - a waciwie koncepcje wadz reprezentowane przez Henryka Jaboskiego - miay wsparcie instytucjonalne i systemowe. wczenie PAU nie odrodzia si. Nie od razu powoano te oddzia PAN w Krakowie. Postulaty Szafera przedstawione w artykule O niektrych nie spenionych zadaniach Polskiej Akademii Nauk na amach „Kultury i Spoeczestwa” (nr 1/1957) byy latami ignorowane.

U schyku swych dni, po napisaniu Wspomnie przyrodnika (autor pomija tu wiadomie problemy polityki naukowej), Szafer zweryfikowa pogld na tzw. polityk ratowania substancji. W licie do Jana Gwiazdomorskiego - wic nie publicznie - pisa (18 stycznia 1969 roku): „Poniewa nasz .spr o Akademi. dawno si ju przestarza (...) prosz Ci o puszczenie w niepami tego, co midzy nami zaszo i wybaczenie mi urazy, jak susznie do mnie czu moesz”. Szafer zmar w niecae dwa lata pniej, rozgrzeszenia temu wielkiemu uczonemu udzieli na ou mierci kardyna Karol Wojtya.

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

Forum Akademickie Page Not Found - Forum Akademickie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje