KOSZALIN
W czerwcu prof. Pierre Joseph Marché, kieruj±cy w latach
1998−2004 École Nationale Supérieure d’Ingénieurs de Bourges, otrzyma³ godno¶æ doktora honoris causa Politechniki Koszaliñskiej. Prof. Marché, podczas badañ emisji atmosferycznych oraz poch³aniania promieniowania s³onecznego przez cz±stki atmosfery, jako pierwszy w ¶wiecie zaobserwowa³ cz±steczkê formaldehydu w widmie podczerwieni, oszacowa³ jego ilo¶æ w atmosferze i opracowa³ zale¿no¶æ koncentracji formaldehydu w funkcji wysoko¶ci w atmosferze. Jest to bardzo istotne zagadnienie, zwi±zane z wystêpowaniem tzw. dziury ozonowej. Jego prace dotycz±ce robotyki z wizyjnym rozpoznawaniem otoczenia zakoñczy³y siê wieloma udanymi zastosowaniami, np. budow± robota Stéréotaxie, umo¿liwiaj±cego akwizycjê obrazów scanningowych ko¶ci w przekrojach osiowych, rysowanie geometrii czaszki oraz wykrywanie zapalenia opon mózgowych i guzów nowotworowych.
WROC£AW W dniach 29 czerwca – 1 lipca Instytut Telekomunikacji, Teleinformatyki i Akustyki PWr., Urz±d Regulacji Telekomunikacji i Poczty (URTiP) oraz Fundacja Rozwoju PWr. zorganizowa³y V Krajowe Warsztaty Kompatybilno¶ci Elektromagnetycznej. Mówiono o kompatybilno¶ci elektromagnetycznej systemów oraz urz±dzeñ elektrycznych i elektronicznych. Wiele uwagi po¶wiêcono konsekwencjom wprowadzenia Dyrektywy EMC 2004/108/EC. Omawiano tak¿e problemy gospodarki widmem elektromagnetycznym, w tym tak¿e wspó³pracy na tym polu z instytucjami miêdzynarodowymi oraz przygotowania polskiej administracji do Regionalnej i ¦wiatowej Konferencji Radiokomunikacyjnej RRC−06 i WRC−07. Przy okazji warsztatów EMC odby³y siê w PWr. posiedzenia Sekcji Kompatybilno¶ci Elektromagnetycznej Komitetu Elektroniki i Telekomunikacji PAN oraz komitetu steruj±cego naukowej sieci tematycznej „Kompatybilno¶æ elektromagnetyczna podzespo³ów, urz±dzeñ, systemów i instalacji na potrzeby spo³eczeñstwa informacyjnego EMC−net”.
WROC£AW
8 lipca wmurowano akt erekcyjny pod budowê Zintegrowanego Centrum Studenckiego Politechniki Wroc³awskiej – najwiêksz± obecnie inwestycjê uczelni, o warto¶ci ok. 50 mln z³, realizowan± dziêki znacz±cej pomocy finansowej (50 proc. kosztów) Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Pozosta³e ¶rodki pochodz± z dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu i ze ¶rodków w³asnych uczelni. Oddanie budynku do u¿ytku planowane jest za 2 lata. Centrum – 5−kondygnacyjny budynek o powierzchni 15,5 tys. m2 – bêdzie s³u¿y³o wy³±cznie nauczaniu studentów pierwszych lat. W czê¶ci dydaktycznej obiektu znajdzie siê m.in. aula z 300 miejscami, 15 sal laboratoryjnych, 14 sal æwiczeniowo−seminaryjnych, 5 laboratoriów komputerowych oraz czytelnia dla 50 osób.
BIA£YSTOK W lipcu, pod has³em „Europa Obywateli – Europa Ojczyzn”, odby³y siê II Miêdzynarodowe Spotkania Studentów, zorganizowane przez Fundacjê Uniwersytetu w Bia³ymstoku. Spotkanie przyci±gnê³o m³odych ludzi z Bia³orusi, Danii, Litwy, Rumunii, S³owacji i Turcji. Mieli oni mo¿liwo¶æ spotkania m.in. z prof. Marcinem Królem, Edwinem Bendykiem, dr. Alanem Flowersem z Anglii, uczestnictwa w warsztatach po¶wiêconych miêdzynarodowej wspó³pracy studentów i ich roli w budowaniu kultury dialogu i obywatelskiej aktywno¶ci, wymiany do¶wiadczeñ i kontaktów. – Piêæ lat temu, gdy mia³o miejsce pierwsze spotkanie z cyklu EUROPA, to my chcieli¶my korzystaæ z do¶wiadczeñ naszych zachodnich kolegów. Dzi¶ te do¶wiadczenia chcemy przekazaæ dalej – mówi Marcin ¯ukowski, prezes Fundacji UwB.
LUBLIN/PARY¯
Podczas XI Kongresu Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Germanistów (JVG), który odbywa³ siê w dniach 26 sierpnia – 3 wrze¶nia w Pary¿u, dwaj polscy uczeni zostali wybrani w sk³ad zarz±du stowarzyszenia. Prof. Franciszek Grucza, kierownik Katedry Teorii Jêzyków i Akwizycji Jêzykowej Wydzia³u Lingwistyki Stosowanej i Filologii Wschodnios³owiañskich Uniwersytetu Warszawskiego, zosta³ przewodnicz±cym JVG. Prof. Janusz Golec, dyrektor Instytutu Germanistyki Uniwersytetu Marii Curie−Sk³odowskiej, zosta³ cz³onkiem zarz±du JVG. Tematem paryskiej konferencji by³a „Germanistyka w konflikcie kultur”. Przedmiotem obrad, oprócz jêzyka niemieckiego, by³y tak¿e jêzyki skandynawskie (islandzki, duñski, norweski i szwedzki), niderlandzki, afrikaans i jidisz, rozwa¿ane w aspektach jêzykoznawczym, medioznawczym i kulturoznawczym. Kolejny kongres JVG odbêdzie siê w Warszawie, a polscy cz³onkowie zarz±du organizacji bêd± odpowiedzialni za jego organizacjê.
WARSZAWA
22 lipca minister kultury W. D±browski nominowa³ prof. Ryszarda Zimaka, by³ego rektora Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina, na stanowisko dyrektora Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. 2 wrze¶nia wrêczono nowemu dyrektorowi akt nominacji. Podczas uroczysto¶ci minister D±browski stwierdzi³, ¿e kierowanie instytutem to najwa¿niejsze zadanie kulturalne w Polsce w ci±gu najbli¿szych lat, do roku obchodów 200−lecia urodzin Chopina w 2010 r. Od czerwca Towarzystwo im. F. Chopina i NIFC zawar³o porozumienie dotycz±ce ochrony dziedzictwa wielkiego kompozytora i pianisty. Byæ mo¿e zakoñczy ono spory miêdzy obiema organizacjami.
POZNAÑ
30 sierpnia mgr Stanis³aw Wachowiak, kanclerz UAM, otrzyma³ medal Homo Mensura, wrêczany przez wojewodê wielkopolskiego zas³u¿onym pracownikom administracji publicznej. S. Wachowiak pe³ni funkcjê dyrektora administracyjnego (obecnie kanclerza) UAM od 1987 r. Gdy obejmowa³ stanowisko, w uczelni studiowa³o 14 tys. osób, a zajêcia prowadzono w kilku budynkach. Dziêki zaanga¿owaniu w³adz uczelni kilku ostatnich kadencji (rektorów: J. Fedorowskiego, S. Jurgi, S. Lorenca) i profesjonalizmowi kanclerza Wachowiaka, w przestronnych i doskonale wyposa¿onych salach dydaktycznych dzi¶ studiuje w UAM ponad 50 tys. osób. Kanclerz ma znacz±cy udzia³ w tym, ¿e uniwersytet mo¿e szczyciæ siê wspania³ym kampusem Morasko, nowoczesn± Bibliotek± Collegium Novum, Collegium Polonicum w S³ubicach.
LUBLIN W dniach 11 lipca – 5 wrze¶nia siedmioosobowy zespó³ z Instytutu Nauk o Ziemi UMCS, kierowany przez dr. hab. Stefana Bartoszewskiego przebywa³ w stacji badawczej na Spitsbergenie. Badano tam funkcjonowanie geosystemów polarnych w warunkach lokalnych i globalnych zmian klimatu oraz antropopresji. Prace by³y czê¶ci± realizacji projektu zamawianego KBN „Struktura, ewolucja i dynamika litosfery, kriosfery i biosfery w europejskim sektorze Arktyki oraz w Antarktyce”. Baza UMCS mie¶ci siê w dawnej osadzie górniczej Calypsobyen. Uczestnicy ekspedycji przeprowadzili te¿ remont bazy oraz domków traperskich przy Klokkefjellet i w dolinie Dynder.
GDAÑSK W dniach 3−5 wrze¶nia odby³a siê 11. Miêdzynarodowa konferencja AUTOMATA 2005, zorganizowana przez Wydzia³ Matematyki, Fizyki i Informatyki Uniwersytetu Gdañskiego. Uczestnicy konferencji, naukowcy z ca³ego ¶wiata pracuj±cy w ramach grupy WG 1.5 – Cellular Automata and Machines, nale¿±cej do federacji International Federation for Information Processing, organizacji utworzonej pod auspicjami UNESCO – zajmuj± siê m.in. po³±czeniem techniki automatów komórkowych i dyskretnych uk³adów dynamicznych. Automaty komórkowe to baza dla projektowania obliczeñ i/lub komputerów równoleg³ych, a wiec technik pozwalaj±cych na jednoczesne (równoleg³e) przetwarzanie informacji. Ponadto automaty komórkowe s± technik± s³u¿±c± do badañ nad uk³adami z³o¿onymi: organizmy ¿ywe i ich czê¶ci – np. mózg, serce, uk³ad immunologiczny, ekosystemy – np. zjawiska atmosferyczne, geologiczne, uk³ady relacji spo³ecznych – np. modele wyborów, m.in.: politycznych czy mody, rozprzestrzeniania siê epidemii czy w koñcu modele rynków finansowych. Konferencje AUTOMATA organizowane s± od 1995 r. w ró¿nych krajach ¶wiata.
OPOLE/TURAWA
W czasach kolejnego kryzysu energetycznego, gdy ceny ropy naftowej osi±gaj± coraz to wy¿sze warto¶ci, jednym z najwa¿niejszych problemów wspó³czesnej fizyki i technologii jest opanowanie kontrolowanej reakcji fuzji termoj±drowej. By³o to przedmiotem obrad „International Conference Plasma 2005 on Research and Applications of Plasmas combined with 3rd German−Polish Conference on Plasma Diagnostics for Fusion and Applications and 5th French−Polish Seminar on Thermal Plasmas in Space and Laboratory”. Konferencjê, która odbywa³a siê w Turawie w dniach 6−9 wrze¶nia, zorganizowali opolscy fizycy przy wspó³pracy Instytutu Problemów J±drowych im. Andrzeja So³tana w ¦wierku oraz Max−Planck−Institut für Plasmaphysik w Greifswald (Niemcy). Wziê³o w niej udzia³ 130 naukowców z Polski, Niemiec, Francji, Szwecji, Hiszpanii, Czech, Wêgier, Rosji, Ukrainy, Bia³orusi, Rumunii, Iranu i Japonii.
WROC£AW
Artur Kozio³, Mariusz Le¶niewski i Pawe³ Mase³ko, studenci V roku Wydzia³u Mechanicznego Politechniki Wroc³awskiej na kierunku mechanika i budowa maszyn, cz³onkowie studenckiego ko³a naukowego P−13, wygrali konkurs na najbardziej innowacyjn± kosiarkê do trawy, og³oszony przez amerykañsk± firmê Briggs&Stratton. Jury, w sk³ad którego wchodzili m.in. profesorowie 4 polskich uczelni technicznych i przedstawiciel Briggs&Stratton na Europê, zachwyci³o siê ich pomys³em po³±czenia tradycyjnej kosiarki z... poziomym rowerem. Do udzia³u w konkursie zg³osi³y siê tak¿e zespo³y z Politechniki Gdañskiej, Politechniki Krakowskiej i Akademii Górniczo−Hutniczej. Ka¿da z trzyosobowych ekip otrzyma³a do dyspozycji po 3 silniki B&S oraz po 2 tys. z³ na zakup niezbêdnych czê¶ci. Wszystkie startuj±ce w konkursie zespo³y otrzyma³y od Briggs&Stratton po 2 tys. euro na dzia³alno¶æ ko³a naukowego, a zwyciêski zespó³ skrzyniê narzêdziow± wraz z wyposa¿eniem i po komputerze dla ka¿dego cz³onka dru¿yny. Zwyciêzcy polec± w pa¼dzierniku na tydzieñ do Milwaukee w USA, gdzie mie¶ci siê siedziba Briggs&Stratton.
TORUÑ
12 wrze¶nia nagrodê specjaln± Polskiego Towarzystwa Fizycznego, przyznan± z okazji ¦wiatowego Roku Fizyki, otrzyma³ dr Konrad Banaszek z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Miko³aja Kopernika, autor ponad 40 prac dotycz±cych najbardziej aktualnych tematów wspó³czesnej optyki kwantowej, opublikowanych w presti¿owych czasopismach miêdzynarodowych. Dr Banaszek jest adiunktem w Zak³adzie Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej Instytutu Fizyki UMK, dok±d przeniós³ siê z St. John’s College w Uniwersytecie Oksfordzkim. Prowadzi³ badania w amerykañskim Uniwersytecie w Rochester, Clarendon Laboratory w Oksfordzie, a tak¿e w Krajowym Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej w Toruniu. W 2001 zosta³ laureatem Nagrody Fresnela, przyznawanej przez Europejskie Towarzystwo Fizyczne m³odym (do 35 lat) naukowcom za wk³ad w badania z zakresu optyki i optyki kwantowej.
WARSZAWA W sk³ad rady powstaj±cego w stolicy Muzeum Sztuki Nowoczesnej minister kultury Waldemar D±browski powo³a³ 6 profesorów: Magdalenê Abakanowicz, Mariê Porzêck±, Adama Myjaka, Andrzeja Rottermunda, Krzysztofa Ob³oja i Krzysztofa Michalskiego. W sk³ad rady weszli te¿: Danuta Wawrzynkiewicz, skarbnik Warszawy i Micha³ Borowski, naczelny architekt miasta. Na pierwszym posiedzeniu rada zaakceptowa³a zaproponowany przez dyr. Tadeusza Zieleniewicza program dzia³ania i koncepcjê muzeum zaproponowan± przez Andê Rottenberg. Przyjêto harmonogram konkursu na projekt architektoniczny muzeum.
KRAKÓW Powo³ana przez Uniwersytet Jagielloñski spó³ka Jagielloñskie Centrum Innowacji uzyska³a 40 mln z³ z funduszy strukturalnych (SPO−WKP) na realizacjê I etapu projektu utworzenia Parku i Inkubatora Technologii. Uczelnia dofinansuje przedsiêwziêcie 10 mln z³. Dziêki temu na terenie specjalnej strefy ekonomicznej w Krakowie w okolicy Pychowic powstanie infrastruktura zwi±zana z badaniami w dziedzinie Life−Science. Przewiduje siê budowê dwóch obiektów o powierzchni 5 tys. m2, w tym 2,2 tys. m2 laboratoriów klasy II/B. Pozwoli to na funkcjonowanie 17−25 firm lub projektów badawczych, w których zatrudnienie znajdzie ok. 150 naukowców. Jest to pierwsze tego typu przedsiêwziêcie w Europie ¦rodkowej. Otwarcie preinkubatora – w postaci zaplecza biurowego oraz wyposa¿enia niezbêdnego do rozpoczêcia dzia³alno¶ci nowych firm zak³adanych przez pracowników i studentów UJ – przewiduje siê na pocz±tek 2006 r.
£ÓDZ/BUENOS AIRES Podczas kongresu International Fiscal Association (Miêdzynarodowe Stowarzyszenie Podatkowe), który odby³ siê w dniach 11−16 wrze¶nia, prof. W³odzimierz Nykiel z Wydzia³u Prawa i Administracji Uniwersytetu £ódzkiego, zosta³ wybrany do zarz±du tej organizacji. Uczony jest kierownikiem Centrum Dokumentacji i Studiów Podatkowych U£. Prof. Nykiel jest te¿ cz³onkiem rady doradczej International Bureau of Fiscal Documentation w Amsterdamie – instytucji posiadaj±cej najwiêkszy na ¶wiecie zbiór publikacji dotycz±cych podatków i prawa podatkowego. Jest jedynym cz³onkiem tego gremium, reprezentuj±cym kraje Europy ¦rodkowowschodniej.
OPOLE Uniwersytet Opolski ma znów uprawnienia do prowadzenia studiów na kierunku psychologia – orzek³a Pañstwowa Komisja Akredytacyjna. Uprawnienia do prowadzenia psychologii opolski uniwersytet straci³ ponad rok temu, po tym jak PKA dwukrotnie negatywnie oceni³a ten kierunek. Po odej¶ciu z instytutu czterech profesorów, w Instytucie Psychologii zatrudnionych by³o za ma³o samodzielnych pracowników naukowych. W tej chwili na psychologii jest ich a¿ 9, w tym 5 profesorów tytularnych. Oprócz tego IP zatrudnia 8 doktorów i 9 magistrów. W kadrze instytutu znajduje siê prof. Paul Toro, który w USA uchodzi za autorytet w psychologii spo³eczno¶ci. Psychologiê studiuje w UO 200 osób.
TORUÑ
Najnowsze materia³y dydaktyczne do nauczania jêzyka angielskiego poznali uczestnicy XIV Miêdzynarodowej Konferencji Nauczycieli Jêzyka Angielskiego IATEFL Poland, która odby³a siê w murach Uniwersytetu Miko³aja Kopernika w dniach 16−18 wrze¶nia. IATEFL (International Association of Teachers of English as a Foreign Language) to miêdzynarodowa organizacja skupiaj±ca specjalistów nauczania jêzyka angielskiego jako jêzyka obcego. Konferencjê zorganizowa³o Studium Praktycznej Nauki Jêzyków Obcych UMK. Udzia³ w niej wziê³o ok. 900 osób z ca³ej Europy, w tym wybitni specjali¶ci nauczania jêzyka angielskiego i autorzy podrêczników oraz opracowañ gramatyki angielskiej: David Crystal, George Pickering i Robin Walker. Wa¿n± czê¶ci± konferencji by³a debata „Czy nauczanie jest wojn± pedagogiczn±? Jakiej broni potrzebuje nauczyciel, aby byæ bardziej efektywny i kto jest jego najwiêkszym wrogiem?” Jedn± z atrakcji konferencji by³ wieczór prof. D. Crystala, po³±czony z przedstawieniem ukazuj±cym rolê Szekspira w nauczaniu angielskiego.
LUBLIN/DNIEPROPIETROWSK
20 wrze¶nia prof. Marian Harasimiuk z Uniwersytetu Marii Curie−Sk³odowskiej otrzyma³ tytu³ doktora honoris causa Uniwersytetu w Dniepropietrowsku. Zaszczytnym tytu³em uhonorowano go za dzia³ania podejmowane na rzecz aktywnych kontaktów uczelni polskich i ukraiñskich, w tym rozwoju znakomitych relacji miêdzy UMCS i Uniwersytetem w Dniepropietrowsku. Prof. Harasimiuk jest geologiem, zajmuje siê litogenez± osadów trzeciorzêdowych i plejstoceñskich regionu lubelskiego, procesami fluwialnymi w vistulianie i holocenie, zagadnieniami geomorfologicznymi zwi±zanymi ze stref± peryglacjaln± oraz ochron± ¶rodowiska ze szczególnym uwzglêdnieniem ochrony litosfery. W latach 1999−2005 by³ rektorem UMCS. Pe³ni³ te¿ funkcjê przewodnicz±cego Konferencji Rektorów Uniwersytetów Polskich.
OPOLE Projekt „Kompleksowy rozwój kadr ma³ych i ¶rednich przedsiêbiorstw poprzez studia podyplomowe oraz szkolenia zawodowe”, o warto¶ci niemal 34 mln z³, realizowany bêdzie przez Politechnikê Opolsk±. Projekt finansowany jest w znacznej czê¶ci (27 mln z³) z Europejskiego Funduszu Spo³ecznego w ramach: Sektorowego Programu Operacyjnego – Rozwój Zasobów Ludzkich, Priorytetu 2 – Rozwój Spo³eczeñstwa Opartego na Wiedzy, Dzia³ania 2.3 – Rozwój Kadr Nowoczesnej Gospodarki, Poddzia³anie – Doskonalenie Umiejêtno¶ci i Kwalifikacji Kadr. Projekt ³±czy w spójn± ca³o¶æ studia podyplomowe ze szkoleniami zawodowymi, proponuj±c przedsiêbiorcom kompleksowe rozwi±zanie umo¿liwiaj±ce podnoszenie kwalifikacji kadr zarz±dzaj±cych i pracowników. Skierowany jest do ma³ych i ¶rednich przedsiêbiorstw z po³udniowej Polski. Projekt zosta³ przygotowany przez mgr. in¿. Przemys³awa Gudañca w Dziale Nauki PO. W przygotowaniu projektu uczestniczyli tak¿e: in¿. Józef Walu¶, mgr in¿. Piotr Bia³ek oraz dr Krzysztof Malik, dziekan Wydzia³u Zarz±dzania i In¿ynierii Produkcji PO.
WROC£AW 54 studentów wroc³awskiej AE rozpocznie w tym roku akademickim studia na kierunku finanse i bankowo¶æ po angielsku. Program trwa 6 semestrów i obok przedmiotów wymaganych kanonem studiów, proponuje przedmioty dodatkowe, zawieraj±ce materia³ niezbêdny do uzyskania presti¿owych miêdzynarodowych licencji zawodowych analityka finansowego oraz specjalisty w zakresie zarz±dzania ryzykiem: Chartered Financial Analyst, Certified International Investment Analyst, Professional Risk Manager, Financial Risk Manager. Program „Finance and Banking” jest traktowany jako drugi kierunek. Jego ukoñczenie zostanie odnotowane w suplemencie do dyplomu. Zdaniem prof. Krzysztofa Jajugi, dyrektora Instytutu Zarz±dzania Finansami wroc³awskiej AE i opiekuna programu, mo¿e on byæ atrakcyjny równie¿ dla studentów zagranicznych.
GDAÑSK
„Oceanological and Hydrobiological Studies”, periodyk naukowy wydawany przez Instytut Oceanografii Uniwersytetu Gdañskiego, zosta³ umieszczony na li¶cie czasopism indeksowanych przez Instytut Filadelfijski. Pocz±tkowo czasopismo wydawane by³o nieregularnie przez Komitet Badañ Morza PAN w Sopocie w jêzyku polskim, jako „Studia i Materia³y Oceanologiczne”. Od 1991, wspólnie z Instytutem Oceanografii UG, w jêzyku angielskim. Wspó³wydawc± pisma by³ równie¿ Instytut Nauk o Morzu Uniwersytetu Szczeciñskiego. Od roku 2002 wy³±cznym wydawc± „Oceanological and Hydrobiological Studies” jest Instytut Oceanografii UG. Redaktorem naczelnym kwartalnika jest prof. Marcin Pliñski. W czasopi¶mie publikowane s± oryginalne prace z zakresu oceanografii fizycznej, biologicznej i chemicznej, geologii morza, ze szczególnym uwzglêdnieniem badañ dotycz±cych Morza Ba³tyckiego oraz hydrobiologii.
KRAKÓW
W dniach 19−22 wrze¶nia odby³ siê VII Zjazd Stowarzyszenia Geomorfologów Polskich. W nowym kampusie UJ geomorfolodzy rozmawiali na temat ewolucji rze¼by Polski. W trakcie sesji plenarnych autorzy z ró¿nych regionów kraju przedstawili wyniki aktualnych badañ na ten temat. – Interesuj± nas zmiany powierzchni Ziemi pod wp³ywem uwarunkowañ klimatycznych, hydrologicznych, a tak¿e zwi±zanych z gospodark± prowadzon± przez cz³owieka – powiedzia³ prof. Andrzej Kostrzewski z UAM. Podczas otwarcia zjazdu mówiono te¿ o sukcesach geomorfologów, przypominaj±c nadanie prof. Leszkowi Starklowi (na fot. prezentuje uczestnikom zjazdu swoist± odznakê cz³onka honorowego Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Geomorfologów) godno¶ci kawalera Brytyjskiego Towarzystwa Geograficznego, a ostatnio nadanie mu honorowego cz³onkostwa Miêdzynarodowego Stowarzyszenia Geomorfologów.
WARSZAWA Sukcesy polskich kryptologów – w tym z³amanie kodu Enigmy – by³y 26 wrze¶nia tematem konferencji naukowej w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Organizatorami konferencji by³y, obok WAT: Instytut Matematyczny PAN, Polskie Towarzystwo Matematyczne oraz Wojskowe S³u¿by Informacyjne. Z³amanie kodu niemieckiej maszyny szyfruj±cej Enigmy przez polskich matematyków przyspieszy³o zwyciêstwo aliantów nad Niemcami w II wojnie ¶wiatowej – podkre¶lano na konferencji. Przypomniano te¿ nazwiska polskich kryptologów, którzy rozszyfrowali Enigmê – matematyków: Mariana Rejewskiego, Jerzego Ró¿yckiego i Henryka Zegalskiego. Go¶æ konferencji, prof. Micha³ Kleiber, minister nauki i informatyzacji, stwierdzi³, ¿e rozszyfrowanie Enigmy by³o jednym z najwiêkszych osi±gniêæ kryptologii XX wieku.
WARSZAWA
Agata Karska, studentka astronomii Uniwersytetu Miko³aja Kopernika w Toruniu, zdoby³a jedn± z nagród specjalnych w Konkursie Prac M³odych Naukowców Unii Europejskiej, którego fina³ odby³ siê w Moskwie. Przedstawi³a ona historiê odkrycia zaæmieniowego uk³adu podwójnego gwiazd oraz wyniki jego badañ prowadzonych w Centrum Astronomicznym UMK w Piwnicach. Polka wygra³a sta¿ w Europejskim Centrum Badañ Kosmicznych i Technologii w Nordwijk w Holandii i udzia³ w Kongresie Miêdzynarodowej Federacji Astronautycznej w Japonii. Konkurs M³odych Naukowców UE organizowany jest od 1989 roku, a Polska uczestniczy w nim po raz 11 z dorobkiem 13 nagród g³ównych (2 pierwsze, 5 drugich i 6 trzecich).
Ministerialni urzêdnicy przejêci strategi± lizboñsk± coraz bardziej w±sko postrzegaj± cele edukacji wy¿szej. W kraju z najwiêkszym w Europie bezrobociem wyci±ga siê wniosek, ¿e studia wy¿sze maj± byæ przede wszystkim praktycznym przygotowaniem do pracy zarobkowej.
Taki pogl±d wprowadzony do masowego obiegu prowadzi do deprecjonowania przez studentów oraz administracjê pañstwa kierunków nieprowadz±cych bezpo¶rednio do zarabiania pieniêdzy, takich jak humanistyczne i artystyczne, oraz do odzierania pozosta³ych ze wszystkiego, co wydaje siê zbêdne w og³oszeniu o pracê. Wp³ywa tak¿e na relatywnie ma³e zainteresowanie kierunkami matematycznymi i przyrodniczymi, co stoi w sprzeczno¶ci z traktowaniem edukacji jako przedsionka do rynku pracy. (...)
(...) studiowanie to co¶ znacznie wiêcej ni¿ przyswajanie informacji. To przede wszystkim nabywanie kompetencji kulturowych, otwieranie siê na innych ludzi, krystalizowanie postaw zaanga¿owanych. (...) I nie mo¿e byæ tak, ¿e jedyn± (...) umiejêtno¶ci± bêdzie poszukiwanie pracy i akceptowanie jej na ka¿dych warunkach. (...)
Podstawowym (...) warunkiem zdrowego wchodzenia w ¿ycie spo³eczne m³odych ludzi powinna byæ autonomia szkolnictwa wy¿szego od rynku. Edukacja wy¿sza to nie hodowla zasobów ludzkich dla przedsiêbiorstw, ale miejsce, gdzie decyduje siê przysz³o¶æ rozwoju cywilizacyjnego ca³ej Polski (...). (S³awomir Sierakowski, Produkcja zasobów zamiast kszta³cenia ludzi, „Rzeczpospolita”, 11.08.2005)
W roku akademickim 2005/06 studia w Wielkiej Brytanii podejmie 540 osób z Polski (...) – prawie 100 proc. wiêcej ni¿ w 2004 r. (...) £±cznie na Wyspach studiuje ju¿ ponad tysi±c Polaków.
(...) – Polacy chc± studiowaæ w Wielkiej Brytanii, bo widza w tym szansê na dobre wykszta³cenie, lepsza pracê i podszlifowanie znajomo¶ci angielskiego – mówi (...) Anna Czuba, doradca edukacyjny Uniwersytetu w Wolverhampton. – Na brytyjski dyplom wszêdzie patrz± inaczej ni¿ na polski – dodaje. To pozwoli im na sprawne wej¶cie na bardzo konkurencyjny europejski rynek pracy.
(...) Przed wej¶ciem do UE Polacy jako przybysze spoza Unii musieli p³aciæ za studia w Wielkiej Brytanii, zale¿nie od kierunku, od 7 tys. 818 do 19 tys. 108 funtów. (...) Dzi¶ jako obywatele pañstwa UE p³ac± (...) tyle co Brytyjczycy, czyli ok. 1,2 tys. funtów rocznie.
A bardzo czêsto (...) nie p³ac± w ogóle. Dziêki czemu?
Dziêki specjalnemu funduszowi z UE studia s± bezp³atne dla tych, których rodzice zarabiaj± mniej ni¿ równowarto¶æ 126 tys. z³ rocznie. Z tego rozwi±zania korzystaæ mo¿na na wiêkszo¶ci brytyjskich uniwersytetów (choæ np. nie na presti¿owych kierunkach biznesowych). (Jacek Pawlicki, Na Oksford za darmo, „Gazeta Wyborcza”, 2.09.2005)
Pomys³ wprowadzenia odp³atno¶ci za studia w sytuacji, gdy znacznym obci±¿eniem dla wielu studentów sta³o siê zmniejszenie ulg komunikacyjnych, podniesienie op³at za akademiki oraz cen w sto³ówkach, zakrawa na ponury ¿art. Mimo zapewnieñ ministerstwa, ¿e wprowadzenie op³at wi±za³oby siê ze zmian± systemów stypendialnych i kredytowych, dotychczasowe do¶wiadczenia z tym zwi±zane ka¿± siê spodziewaæ najgorszego. (...) Nie sposób (...) nie odnie¶æ wra¿enia, ¿e po raz wtóry niew³a¶ciwa jest kolejno¶æ, w jakiej przedstawione s± ministerialne pomys³y. Jak±kolwiek próbê chocia¿by czê¶ciowego przeniesienia kosztów na studenta powinno bowiem poprzedziæ przedstawienie projektu zmian w polskim systemie stypendialnym. A zmiany te w przypadku wprowadzenie powszechnej odp³atno¶ci powinny byæ wrêcz rewolucyjne. Dopiero wówczas ewentualnie nabierze sensu szafowanie przyk³adami zaczerpniêtymi z zachodnich uczelni. (...)
Argumenty zwolenników powszechnej odp³atno¶ci za studia, jakoby mia³a ona wyd¼wign±æ polskie uczelnie z marazmu i stanowiæ istotny zastrzyk finansowy w rozwoju polskiej nauki, wydaj± siê tylko pobo¿nym ¿yczeniem. Uczelnie pañstwowe – podobnie jak obecnie wiele prywatnych, oferuj±cych czêsto ni¿szy poziom kszta³cenia, pozbawionych nierzadko niezbêdnego zaplecza – stan± siê korporacjami, których g³ównym celem bêdzie zarabianie pieniêdzy, a nie dba³o¶æ o jako¶æ kszta³cenia. (Aleksander Dworek, Ponury ¿art ze studentów, „Przegl±d”, 2.10.2005)
Ministerialni urzêdnicy przejêci strategi± lizboñsk± coraz bardziej w±sko postrzegaj± cele edukacji wy¿szej. W kraju z najwiêkszym w Europie bezrobociem wyci±ga siê wniosek, ¿e studia wy¿sze maj± byæ przede wszystkim praktycznym przygotowaniem do pracy zarobkowej.
Taki pogl±d wprowadzony do masowego obiegu prowadzi do deprecjonowania przez studentów oraz administracjê pañstwa kierunków nieprowadz±cych bezpo¶rednio do zarabiania pieniêdzy, takich jak humanistyczne i artystyczne, oraz do odzierania pozosta³ych ze wszystkiego, co wydaje siê zbêdne w og³oszeniu o pracê. Wp³ywa tak¿e na relatywnie ma³e zainteresowanie kierunkami matematycznymi i przyrodniczymi, co stoi w sprzeczno¶ci z traktowaniem edukacji jako przedsionka do rynku pracy. (...)
(...) studiowanie to co¶ znacznie wiêcej ni¿ przyswajanie informacji. To przede wszystkim nabywanie kompetencji kulturowych, otwieranie siê na innych ludzi, krystalizowanie postaw zaanga¿owanych. (...) I nie mo¿e byæ tak, ¿e jedyn± (...) umiejêtno¶ci± bêdzie poszukiwanie pracy i akceptowanie jej na ka¿dych warunkach. (...)
Podstawowym (...) warunkiem zdrowego wchodzenia w ¿ycie spo³eczne m³odych ludzi powinna byæ autonomia szkolnictwa wy¿szego od rynku. Edukacja wy¿sza to nie hodowla zasobów ludzkich dla przedsiêbiorstw, ale miejsce, gdzie decyduje siê przysz³o¶æ rozwoju cywilizacyjnego ca³ej Polski (...). (S³awomir Sierakowski, Produkcja zasobów zamiast kszta³cenia ludzi, „Rzeczpospolita”, 11.08.2005)
W roku akademickim 2005/06 studia w Wielkiej Brytanii podejmie 540 osób z Polski (...) – prawie 100 proc. wiêcej ni¿ w 2004 r. (...) £±cznie na Wyspach studiuje ju¿ ponad tysi±c Polaków.
(...) – Polacy chc± studiowaæ w Wielkiej Brytanii, bo widza w tym szansê na dobre wykszta³cenie, lepsza pracê i podszlifowanie znajomo¶ci angielskiego – mówi (...) Anna Czuba, doradca edukacyjny Uniwersytetu w Wolverhampton. – Na brytyjski dyplom wszêdzie patrz± inaczej ni¿ na polski – dodaje. To pozwoli im na sprawne wej¶cie na bardzo konkurencyjny europejski rynek pracy.
(...) Przed wej¶ciem do UE Polacy jako przybysze spoza Unii musieli p³aciæ za studia w Wielkiej Brytanii, zale¿nie od kierunku, od 7 tys. 818 do 19 tys. 108 funtów. (...) Dzi¶ jako obywatele pañstwa UE p³ac± (...) tyle co Brytyjczycy, czyli ok. 1,2 tys. funtów rocznie.
A bardzo czêsto (...) nie p³ac± w ogóle. Dziêki czemu?
Dziêki specjalnemu funduszowi z UE studia s± bezp³atne dla tych, których rodzice zarabiaj± mniej ni¿ równowarto¶æ 126 tys. z³ rocznie. Z tego rozwi±zania korzystaæ mo¿na na wiêkszo¶ci brytyjskich uniwersytetów (choæ np. nie na presti¿owych kierunkach biznesowych). (Jacek Pawlicki, Na Oksford za darmo, „Gazeta Wyborcza”, 2.09.2005)
Pomys³ wprowadzenia odp³atno¶ci za studia w sytuacji, gdy znacznym obci±¿eniem dla wielu studentów sta³o siê zmniejszenie ulg komunikacyjnych, podniesienie op³at za akademiki oraz cen w sto³ówkach, zakrawa na ponury ¿art. Mimo zapewnieñ ministerstwa, ¿e wprowadzenie op³at wi±za³oby siê ze zmian± systemów stypendialnych i kredytowych, dotychczasowe do¶wiadczenia z tym zwi±zane ka¿± siê spodziewaæ najgorszego. (...) Nie sposób (...) nie odnie¶æ wra¿enia, ¿e po raz wtóry niew³a¶ciwa jest kolejno¶æ, w jakiej przedstawione s± ministerialne pomys³y. Jak±kolwiek próbê chocia¿by czê¶ciowego przeniesienia kosztów na studenta powinno bowiem poprzedziæ przedstawienie projektu zmian w polskim systemie stypendialnym. A zmiany te w przypadku wprowadzenie powszechnej odp³atno¶ci powinny byæ wrêcz rewolucyjne. Dopiero wówczas ewentualnie nabierze sensu szafowanie przyk³adami zaczerpniêtymi z zachodnich uczelni. (...)
Argumenty zwolenników powszechnej odp³atno¶ci za studia, jakoby mia³a ona wyd¼wign±æ polskie uczelnie z marazmu i stanowiæ istotny zastrzyk finansowy w rozwoju polskiej nauki, wydaj± siê tylko pobo¿nym ¿yczeniem. Uczelnie pañstwowe – podobnie jak obecnie wiele prywatnych, oferuj±cych czêsto ni¿szy poziom kszta³cenia, pozbawionych nierzadko niezbêdnego zaplecza – stan± siê korporacjami, których g³ównym celem bêdzie zarabianie pieniêdzy, a nie dba³o¶æ o jako¶æ kszta³cenia. (Aleksander Dworek, Ponury ¿art ze studentów, „Przegl±d”, 2.10.2005)
16 wrze¶nia zespó³ kierownictwa resortu nauki spotka³ siê z du¿± reprezentacj± uczonych. Prof. Micha³ Kleiber, minister nauki, mówi³ o osi±gniêciach swojej ekipy w MNiI. Podkre¶li³, ¿e po raz pierwszy uda³o siê skokowo zwiêkszyæ bud¿et nauki. Mia³ na my¶li dodatkowy miliard z³otych zapisany w ustawie bud¿etowej na rok przysz³y. Zdaniem ministra Kleibera, jeste¶my przygotowani na skonsumowanie takiej kwoty, bo mamy opracowane techniki alokacji funduszy. Dziêki temu miliardowi w przysz³ym roku mo¿e wystartowaæ Krajowy Program Ramowy. Zdaniem szefa resortu nauki, po jego ekipie pozostaj± dobre systemy finansowania badañ (ustawa o finansowaniu nauki), kontaktu nauki z gospodark± (ustawa o innowacyjno¶ci) oraz komunikacji ze spo³eczeñstwem (festiwale nauki, a zw³aszcza Dzieñ Nauki w TV). Minister podkre¶li³, ¿e ustawa o finansowaniu nauki stwarza podstawy do realizacji za³o¿eñ Strategii Lizboñskiej. Tylko dwa resorty maj± okre¶lony procentowo bud¿et: obronno¶æ normatywnie (1,95 proc. PKB) oraz nauka – formatywnie (zrealizowanie za³o¿eñ Strategii Lizboñskiej).
Prof. Kleiber nie ba³ siê mówiæ o niepowodzeniach. Za takie uwa¿a nasz udzia³ w programach ramowych UE. Tylko 5. PR przyniós³ nam dodatni bilans i tylko dziêki temu, ¿e czê¶æ naszego wk³adu pokry³y fundusze pomocowe UE. Ministra nie zadowala tak¿e liczba polskich zespo³ów badawczych i przedsiêbiorstw staraj±cych siê o udzia³ w PR. Tak¿e wspó³czynnik sukcesu choæ nie odbiega znacz±co od tego, jaki osi±gaj± pozosta³e nowe pañstwa cz³onkowskie – jest niezadowalaj±cy. Zdaniem uczonego, dopiero w latach 2010−11 bêdziemy mieæ szanse na uzyskanie dodatniego bilansu z udzia³u w programach ramowych.
Prof. Marek Bartosik, sekretarz stanu w MNiI, przedstawi³ sytuacjê finansowania nauki w ¶wietle narodowych planów rozwoju. Jego zdaniem, mamy szansê na uzyskanie ¶rodków na naukê w wysoko¶ci 1,5 proc. PKB do roku 2008, a 3 proc. do 2013 (NPR 2007−13).
Prof. Jerzy Langer przedstawi³ za³o¿enia KPR. Wyznaczono w nim priorytety badawcze nie w oparciu o oficjalny wykaz dyscyplin naukowych, ale o cele spo³eczne, które nale¿y osi±gn±æ. Dziedzinami priorytetowymi w KPR s±: zdrowie, ¶rodowisko, rolnictwo i ¿ywno¶æ, pañstwo i spo³eczeñstwo, bezpieczeñstwo, nowe materia³y i technologie, technologie informacyjne, energia i jej zasoby, infrastruktura transportowa. Ten program ma umiejscowiæ naukê w strukturze pañstwa. Kryteria oceny projektów maj± byæ trojakie: spo³eczne, naukowe i gospodarcze. Nauka ma w ten sposób zbli¿yæ siê do praktyki ¿ycia spo³ecznego i gospodarczego. Jak zauwa¿y³ minister Kleiber, dotychczasowy system finansowania nauki przyniós³ rezultaty dziêki konkurencji miêdzy zespo³ami badawczymi. Nowy ma sprzyjaæ rozwojowi badañ dziêki wyznaczaniu celów spo³ecznych do rozwi±zania. Ministerstwo Nauki zak³ada, ¿e w 2006 na realizacjê KPR skierowane zostanie ok. 100−200 mln z³. W kolejnych latach bêdzie to przynajmniej 150 i 250 mln z³. Przewiduje siê realizacjê ok. 20−30 du¿ych projektów rocznie, ka¿dy o warto¶ci 3−20 mln z³. Dla porównania – na realizacjê 1864 grantów w XXIX konkursie przeznaczono 69,5 mln z³. Realizacja KPR nie oznacza rezygnacji z dotychczasowego systemu finansowania badañ. KPR jest jego uzupe³nieniem i rozwiniêciem.
W dyskusji prof. W³odzimierz Ostoja−Zagórski zauwa¿y³, ¿e spotkanie ma charakter po¿egnania zespo³u ministra Kleibera z uczonymi i podziêkowa³ ministrom za ich pracê na rzecz nauki. Zauwa¿y³ jednak, ¿e osi±gniêcia prawne (ustawy) przysz³y na koniec ich dzia³alno¶ci, a zapowiedziany miliard ma wprowadziæ do bud¿etu nauki kolejna ekipa, zatem jest to obietnica sk³adana w imieniu kogo¶ innego.
W dniach 11−16 wrze¶nia w Politechnice Warszawskiej odby³ siê XXXVIII Zjazd Fizyków Polskich. Zosta³ on pomy¶lany jako kulminacja polskich obchodów ¦wiatowego Roku Fizyki. Mianem tym okre¶lono rok 2005, aby upamiêtniæ dokonane 100 lat temu odkrycia Alberta Einsteina dotycz±ce teorii wzglêdno¶ci, zjawiska fotoelektrycznego oraz ruchów Browna.
Obrady – oprócz historii – nawi±zywa³y do najnowszych osi±gniêæ fizyki. Dotyczy³y m.in. fizyki j±drowej i cz±stek elementarnych, fizyki atomowej i optyki. Specjalne sesje po¶wiêcono zastosowaniom fizyki w ró¿nych dziedzinach nauki i ¿ycia: geofizyce, biofizyce i fizyce ¶rodowiska. Mówiono o nowych obszarach zainteresowania fizyki, m.in. finansach i medycynie. Nie zapomniano o popularyzacji, przygotowuj±c sesjê „Fizyka dla poetów, kucharzy i biznesmenów”.
Tradycyjnie podczas otwarcia zjazdu wrêczono doroczne nagrody PTF. Medalem im. Mariana Smoluchowskiego uhonorowano prof. Jana ¯ylicza z Instytutu Fizyki Do¶wiadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego za wybitny wk³ad w fizykê j±drow±. Nagrodê im. Wojciecha Rubinowicza otrzyma³ prof. Ryszard Tana¶ z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu za osi±gniêcia w badaniach stanów spl±tanych dwóch atomów. Nagrodê specjaln± z okazji ¦wiatowego Roku Fizyki otrzyma³ dr Konrad Banaszek z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Miko³aja Kopernika w Toruniu, a wyró¿nienia honorowe za wk³ad w organizacjê obchodów ¦wiatowego Roku Fizyki: prof. Leszek Jaroszewicz, dr Anna Kaczorowska, prof. Marta Kiciñska−Habior, dr Bogumi³a Mys³ek−Laurikainen. Nagrody PTF im. Arkadiusza Piekary za wyró¿niaj±ce siê prace magisterskie wrêczono Miko³ajowi Chojnackiemu (Akademia ¦wiêtokrzyska), Kornelii Lewandowskiej (Instytut Fizyki Molekularnej PAN) oraz Agnieszce A. Kluzie (Uniwersytet Opolski). Medal i nagrodê im. Krzysztofa Ernsta za popularyzacjê fizyki otrzyma³ dr hab. Maciej Geller z Uniwersytetu Warszawskiego za zainicjowanie i organizacjê festiwali nauki w Warszawie. Medal i nagrodê PTF im. Grzegorza Bia³kowskiego dla wyró¿niaj±cych siê nauczycieli przyznano dr. Adamowi Smólskiemu – nauczycielowi i redaktorowi naczelnemu „Fizyki w Szkole”. Wyró¿niono te¿ innych nauczycieli: Hannê Szybursk± (I LO w £odzi), Urszulê Miêsok (Gimnazjum im. O.M. Tomaszka w Pieñsku), Annê Legwant (I LO w Che³mie), Grzegorza Depczyñskiego (I LO w Kro¶nie) oraz Mariê Grygiel (Publiczne Gimnazjum nr 1 w D±browie Tarnowskiej).
Podczas zjazdu odby³o siê spotkanie zagranicznych towarzystw fizycznych, zebranie delegatów PTF oraz spotkanie studenckich kó³ naukowych. W auli g³ównej Politechniki Warszawskiej ods³oniêto pomnik Marii Curie−Sk³odowskiej.
Niecodziennym wydarzeniem by³a prapremiera utworu Wojciecha Kilara Sinfonia de motu (Symfonia o ruchu), któr± kompozytor zadedykowa³ fizykom polskim w ¦wiatowym Roku Fizyki. Z inspiracji prof. Jerzego Warczewskiego z Instytutu Fizyki Uniwersytetu ¦l±skiego (o jego zainteresowaniach muzycznych mogli Pañstwo przeczytaæ w „FA”) kompozytor wykorzysta³ w temacie utworu d¼wiêki c, h, g, e, a, których symbole literowe posiadaj± swoje odpowiedniki fizyczne: c – prêdko¶æ ¶wiat³a, h – sta³a Plancka, G – sta³a grawitacji, e – ³adunek elementarny, a – atom. Czteroczê¶ciowa Sinfonia de motu jest czwart± symfoni± w dorobku W. Kilara.
W dniach 18−20 wrze¶nia w PWSZ w Che³mie odby³o siê posiedzenie KRePSZ. Prof. Tomasz Winnicki, przewodnicz±cy konferencji, przypomnia³, ¿e w okresie wakacyjnym powo³ano do ¿ycia 3 nowe pañstwowe uczelnie zawodowe i przedstawi³ ich rektorów: prof. Lucjana Suchanka (O¶wiêcim), prof. Micha³a Bo³tryka (Suwa³ki) i prof. Waldemara Martyna (Zamo¶æ). Nowi rektorzy zostali przyjêci w poczet cz³onków KRePSZ.
W obecno¶ci prof. Tadeusza Szulca, sekretarza stanu w MENiS, mgr Ewy Sieczek, dyrektor Departamentu Szkolnictwa Wy¿szego oraz prof. Zdzis³awa Targoñskiego, rektora AR w Lublinie i cz³onka Prezydium KRASP, omówiono postulaty KRePSZ do wspó³pracy z publicznymi uczelniami akademickimi, wykazuj±c, ¿e PWSZ prowadz± kszta³cenie pierwszego stopnia w znacznym obszarze z ponad 100 kierunków studiów i nie podo³aj± temu zadaniu bez kadrowego wsparcia uczelni akademickich. Wspó³praca, poprzednio obligatoryjna, wymuszona przez ustawê z 1997 r., powinna przybraæ nowe formy umów dobrowolnych, które musz± zej¶æ na wykonawczy poziom wspó³dzia³ania odpowiadaj±cych sobie kierunkiem kszta³cenia jednostek organizacyjnych uczelni akademickiej i zawodowej. Zapewni to podniesienie poziomu kszta³cenia w PWSZ, które dostarcz± szko³om akademickim absolwentów dobrze przygotowanych do kontynuacji studiów drugiego stopnia. Prof. Targoñski potwierdzi³, ¿e KRASP desygnowa³a wiceprzewodnicz±cego prof. Tomasza Boreckiego do sta³ej wspó³pracy z KRePSZ i zapisa³a w swoim statucie stowarzyszenie z Konferencj± Rektorów Publicznych szkó³ zawodowych z wszystkimi pozytywnymi skutkami tego partnerstwa.
Prof. Józef Bergier, wiceprzewodnicz±cy KRePSZ, przedstawi³ listê najistotniejszych dla PWSZ spraw wynikaj±cych z nowej ustawy, które bêd± przedmiotem ministerialnych aktów wykonawczych lub wymagaj± interpretacji.
Rektorzy zastanawiali siê, jak wybrn±æ z opresji, w któr± wpêdza ich ustawa o szkolnictwie wy¿szym, tworz±c Konferencjê Rektorów Zawodowych Szkó³ Polskich, nie rozró¿niaj±c stanu w³asno¶ciowego uczelni. Zdecydowano, ¿e KRePSZ nie wejdzie jako cz³onek zbiorowy w sk³ad umocowanej ustaw± konferencji i pozostanie niezale¿nym, zarejestrowanym s±downie stowarzyszeniem. KRePSZ straci w ten sposób mo¿no¶æ bezpo¶redniego wypowiadania siê w wielu sprawach. Lepiej jednak wybraæ stowarzyszenie z KRASP i wypowiadaæ siê za po¶rednictwem pañstwowych uczelni akademickich, z którymi PWSZ maj± wiele wspólnego, ni¿ zostaæ zdominowanym przez wiêkszo¶æ zawodowych szkó³ niepublicznych, z którymi PWSZ nic nie ³±czy – argumentowali uczestnicy spotkania. Zastanawiano siê te¿, czy wprowadzenie przez ustawê okre¶lenia „uczelnia publiczna”, w miejsce sformu³owania „uczelnia pañstwowa”, zmusi PWSZ do zmiany nazw. Uznano, ¿e nie bêdzie to konieczne. PWSZ jest ju¿ nazw± rozpoznawaln±, 33 pañstwowe wy¿sze szko³y zawodowe znalaz³y trwa³e miejsce na mapie szkolnictwa wy¿szego, kszta³c±c ponad 100 tys. studentów, wiêkszo¶æ na studiach stacjonarnych.
Rektorzy stwierdzili, ¿e jednym z najwa¿niejszych bie¿±cych zadañ konferencji bêdzie przedstawienie ministrowi nauki postulatu wej¶cia uczelni zawodowych do systemu finansowania badañ naukowych, w tym – dzia³alno¶ci statutowej.
Nowy obiekt Biblioteki G³ównej poznañskiej AWF powsta³ w wyniku wspó³pracy architektów z bibliotekarzami. Za 10,5 mln z³ w ci±gu 2 lat, na bazie starej konstrukcji, powsta³ obiekt znakomicie dostosowany do potrzeb biblioteki naukowej. Jego powierzchnia u¿ytkowa wynosi 1954,9 m2, a kubatura – 13 527 m3. W piwnicach nowej biblioteki AWF znajduj± siê magazyny i pomieszczenia techniczne. Ich organizacja umo¿liwi wprowadzenie w przysz³o¶ci wolnego dostêpu do zbiorów. Na parterze jest wypo¿yczalnia, pracownie gromadzenia i opracowania druków zwartych, a tak¿e serwerownia, pracowania digitalizacji i sala seminaryjna wyposa¿ona w nowoczesny sprzêt multimedialny. Z wypo¿yczalni± po³±czony jest samoobs³ugowy magazyn dydaktyczny (wej¶cie na kartê magnetyczn±), który umo¿liwia studentom i pracownikom bezpo¶rednie dotarcie do najbardziej poszukiwanych skryptów i podrêczników. Do przeszukiwania katalogów, a tak¿e zasobów bibliotek poznañskich uczelni pañstwowych, s³u¿y 9 komputerów. Na pierwszym piêtrze znajduje siê czytelnia z wolnym dostêpem do pó³ek, 76 miejscami dla czytelników i 20 stanowiskami internetowymi. W s±siedztwie czytelni znajduje siê sala baz dla 6 równoczesnych u¿ytkowników, po³±czona z o¶rodkiem informacji naukowej. Na piêtrze jest te¿ oddzia³ gromadzenia i opracowania wydawnictw ci±g³ych oraz pracownia studencka przeznaczona do nauki zespo³owej i pracownia profesorska.
Oprócz pomieszczeñ typowo bibliotecznych, pomy¶lano o miejscu do æwiczeñ fizycznych dla pracowników BG (w koñcu to AWF) oraz salach do zbiorowej nauki dla studentów i indywidualnej dla nauczycieli akademickich. Nowa biblioteka w ca³o¶ci jest dostêpna dla osób niepe³nosprawnych. Zadbano o zabezpieczenie obiektu dziêki zainstalowaniu czujników elektronicznych.
U¿ytkownikom udostêpniono 40 stanowisk komputerowych, a ca³a biblioteczna sieæ liczy 76 komputerów.
Przenosiny do nowego obiektu sta³y siê okazj± do starannej selekcji ksiêgozbioru. Ze 140 tys. egzemplarzy, po analizie wypo¿yczeñ, pracownicy postanowili pozostawiæ w zbiorach 100 tys. woluminów. Zbiór ma byæ aktywny. Pozycje, które przez ca³e lata nie by³y dotykane przez czytelników i nie pasowa³y do charakteru ksiêgozbioru, zosta³y z niego usuniête.
Biblioteka G³ówna AWF ma charakter hybrydowy – gromadzi i udostêpnia zarówno zbiory drukowane, jak i te na no¶nikach elektronicznych. Obecnie gwarantuje u¿ytkownikom dostêp do 13 tys. tytu³ów czasopism pe³notekstowych, kilkudziesiêciu baz bibliograficznych rejestruj±cych ¶wiatowe pi¶miennictwo nt. sportu, kultury fizycznej, turystyki i rekreacji. Oferuje dostêp m.in. do baz: Medline, Health Source: Nursing/Academic Editon, Health Source: Consumer Editon, Academic Search Premier i jako jedna z nielicznych instytucji w Polsce do baz Sport Discus i Hospitality & Turism Index. W O¶rodku Informacji na bie¿±co tworzone s± 3 bazy bibliograficzne, z czego baza SPORT jest dostêpna od kilku lat w Internecie.
Biblioteka zatrudnia 27 osób, w tym 19 bibliotekarzy; 14 z nich ma wykszta³cenie wy¿sze kierunkowe. Placówka pracuje 66 godzin tygodniowo. W wypo¿yczalni zapisano 4 tys. czytelników. W roku akademickim 2004/05 bibliotekê odwiedzi³o 50 tys. czytelników, którym udostêpniono 90 tys. wydawnictw; 11,5 tys. studentów korzysta³o z Internetu, a 35 tys. osób ze zbiorów biblioteki za po¶rednictwem Wielkopolskiej Biblioteki Cyfrowej.
Biblioteka G³ówna AWF pracuje w oparciu o system HORIZON. W ramach Poznañskiej Fundacji Bibliotek Naukowych uczestniczy w tworzeniu ¶rodowiskowego katalogu zbiorów bibliotek poznañskich dostêpnego w Internecie, a tak¿e wspó³tworzy Wielkopolsk± Bibliotekê Cyfrow±. W najbli¿szym czasie planuje siê skanowanie i digitalizacjê zabytkowych zasobów ksiêgozbioru.
Prof. Micha³ Kleiber, minister nauki i informatyzacji, oraz prezydent Warszawy Lech Kaczyñski podpisali 22 sierpnia porozumienie o wspó³pracy przy tworzeniu Warszawskiego Parku Technologicznego, który bêdzie spe³nia³ rolê centrum naukowo−biznesowego. Inicjatywa ma na celu pobudzenie rozwoju ekonomicznego Warszawy i ca³ego regionu mazowieckiego, inspirowanie innowacyjno¶ci oraz tworzenia nowych technologii i ich przep³ywu miêdzy nauk± a przemys³em.
– Warszawa ma ogromny potencja³, zarówno naukowy, jak i przemys³owy. W stolicy znajduje siê najwiêksza w kraju koncentracja wy¿szych uczelni i placówek naukowych oraz najliczniejsza kadra uczonych. Jest tak¿e 260 tys. firm o zró¿nicowanym profilu, z których po³owa jest zainteresowana dzia³alno¶ci± innowacyjn± – powiedzia³ minister Kleiber.
Warszawski Park Technologiczny – o powierzchni 40 ha – zosta³ zlokalizowany na £uku Siekierkowskim, na terenach wokó³ starego fortu Augustówka. Z tych 40 ha pod zabudowê przeznaczy siê 25 ha, reszta bêdzie spe³niaæ rolê rekreacyjn±. Utworzenie parku, którego lokalizacja nawi±zuje do starych koncepcji utworzenia Miasteczka Naukowego na Siekierkach, pozwoli uporz±dkowaæ i zagospodarowaæ du¿y fragment £uku Siekierkowskiego. Budowa powinna rozpocz±æ siê ju¿ w 2006 r., za¶ zakoñczenie prac przewidziano w 2015. Pierwsze inkubatory technologiczne wspieraj±ce dzia³alno¶æ innowacyjn± maj± powstaæ w latach 2006−07. W pierwszej kolejno¶ci bêd± rozwijane: informatyka, telekomunikacja, transport, logistyka, biotechnologie, medycyna, nanotechnika oraz in¿ynieria materia³owa, optoelektronika, a tak¿e ubezpieczenia i bankowo¶æ. Zak³ada siê wstêpnie, ¿e utworzenie parku przyniesie ok. 20 tys. nowych miejsc pracy, w tym dla naukowców i mened¿erów.
Idea parków technologicznych narodzi³a siê w po³owie XX wieku. Pierwszym takim przedsiêwziêciem by³a s³ynna Dolina Krzemowa w Kalifornii w USA. Obecnie na ¶wiecie jest ich niemal 300 w 63 krajach. W Polsce parki technologiczne powsta³y w Krakowie, Poznaniu, Szczecinie, Gdyni, Koszalinie i Wroc³awiu.
18 wrze¶nia Orkiestra ¶w. Miko³aja dzia³aj±ca przy Akademickim Centrum Kultury „Chatka ¯aka” Uniwersytetu Marii Curie−Sk³odowskiej otrzyma³a honorow± nagrodê im. Oskara Kolberga. Jest to najwy¿sze wyró¿nienie w ¶wiecie folkloru i sztuki ludowej w Polsce, przyznawane „szczególnie zas³u¿onym w dziedzinie opieki i upowszechniania kultury ludowej”. Jest to wydarzenie bezprecedensowe, poniewa¿ po raz pierwszy od ustanowienia nagrody w 1974 r. uhonorowano w ten sposób dzia³alno¶æ w dziedzinie folku.
– Byæ mo¿e jeste¶my ¶wiadkami przewarto¶ciowania, dziêki któremu uczestnictwo w koncercie folkowym, traktowanym dotychczas li tylko jako forma rozrywki, zyska rangê uczestnictwa w kulturze narodowej – mówi Marcin Skrzypek, muzyk Orkiestry. Dla zespo³u medal jest uhonorowaniem 17 lat aktywno¶ci. W tym czasie muzycy nagrali 7 albumów, zorganizowali 14 edycji Festiwalu Muzyki Ludowej „Miko³ajki Folkowe” i wydali blisko 60 numerów Pisma Folkowego „Gadki z Chatki”.
„Miko³ajki Folkowe” s± najstarszym tego typu polskim festiwalem, który od pierwszej edycji traktuje ruch folkowy jako osobne zjawisko kulturowe i nadaje mu to¿samo¶æ. Do tego mo¿na dodaæ wystawy fotograficzne, dzia³alno¶æ internetow±, letnie warsztaty w bieszczadzkim Jaworniku i wiele innych inicjatyw animacyjnych i wydawniczych.
Do Izmiru przyjechali reprezentanci 132 pañstw. Ponad 9 tys. osób zamieszka³o w specjalnie wybudowanej uniwersjadowej wiosce (350 tys. m2). Na stadionie im. Atatürka rywalizowano w 14 dyscyplinach sportu.
149−osobowa grupa polskich zawodników wystartowa³a w 12 dyscyplinach. Przede wszystkim w tradycyjnie silnych w polskim ¶rodowisku akademickim dyscyplinach indywidualnych: lekkoatletyce, szermierce, p³ywaniu, ¿eglarstwie, zapasach, tenisie, gimnastyce sportowej, taekwondo, ³ucznictwie i w trzech sportowych grach zespo³owych (koszykówce K, siatkówce K i M). Nie brali¶my udzia³u w skokach do wody, gimnastyce artystycznej i pi³ce no¿nej. W sk³adzie reprezentacji znale¼li siê przedstawiciele 14 klubów AZS, a najwiêcej reprezentantów (po 15) mia³y AZS AWF Warszawa i AZS AWFiS Gdañsk.
Najbardziej „medalodajne” okaza³o siê polskie p³ywanie z Otyli± Jêdrzejczak – 3 z³ote medale: 100 m, 200 m st. motylkowym i 200 m st. dowolnym i Paw³em Korzeniowskim (na fot.) – 200 m st. motylkowym na czele. W gronie „z³otych p³ywaków” znale¼li siê równie¿ S³awomir Kuczko (100 m st. klasycznym) i Przemys³aw Stañczyk (200 m st. motylkowym), a „br±zowymi” zostali £ukasz Drzewiñski (200 m st. motylkowym) i Beata Kamiñska (100 m st. klasycznym).
¯eglarstwo zosta³o zdominowane przez Katarzynê Szotyñsk± (UW), która wygra³a klasê Laser Redial. Piotr Myszka z AWFiS Gdañsk by³ drugi w klasie Mistral.
Udany start mieli lekkoatleci: 5 z³otych medali, 1 srebrny i 1 br±zowy. Z³oto – na otarcie ³ez po M¦ w Helsinkach – zdobyli w Izmirze: Kamila Skolimowska (studentka UW) w rzucie m³otem, kulomiot Tomasz Majewski (UKSW), dyskobolka Wioletta Potêpa, Aleksander Waleriañczyk w skoku wzwy¿ i m³oda sztafeta 4x400 m: R. Wieruszewski, D. D±browski, P. Kêdzia, P. Klimczak.
Polskie siatkarki nie by³y wymieniane w gronie faworytek, jednak w ca³ym turnieju uleg³y tylko dru¿ynie Tajwanu i zdoby³y srebrny medal. Siatkarze, aktualnie zawodnicy klubów ekstraklasy, a wcze¶niej medali¶ci mistrzostw ¶wiata i Europy w m³odszych kategoriach wiekowych, zajêli pi±te miejsce, choæ staæ ich by³o na medal. Po 18 latach polskie koszykarki przyjecha³y na uniwersjadê i trafi³y do tzw. grupy ¶mierci: USA, Czechy, RPA. Zajê³y siódme miejsce, co nale¿y uznaæ za sukces m³odej polskiej koszykówki kobiecej. Z kolei pi³karze wodni zajêli ósme miejsce.
Po chudych latach szermierki na uniwersjadach, w Izmirze sukces odnie¶li Rados³aw Glonek we florecie (srebro), Hanna Cygan w szpadzie (br±z) i dru¿yna szablistek: Aleksandra Socha, Irena Wiêckowska, Bogna Jó¼wiak, Katarzyna Karpiñska (br±z).
Po raz pierwszy w programie znalaz³y siê zapasy kobiet. Zapa¶nicy wywalczyli w sumie 3 srebrne medale (Justyna Barciak, 59 kg, Krystian Brzozowski, styl wolny, 74 kg, Rados³aw Truszkowski, styl klasyczny, 74 kg) i jeden br±zowy (Agnieszka Wieszczak, 72 kg).
W tenisie ziemnym br±zowy medal wywalczy³ debel Rados³aw Nijaki i Marcin Urban, a w ³ucznictwie dru¿yna pañ: Justyna Mospinek, Wioletta Myszor, Anna Szukalska.
Tegoroczny, dwudziesty drugi wystêp polskich studentów sportowców na letniej uniwersjadzie by³ najbardziej udany z dotychczasowych. Wywalczyli 28 medali: 12 z³otych, 8 srebrnych i 8 br±zowych. W klasyfikacji medalowej Polska znalaz³a siê na szóstym miejscu, za Rosj± (65 medali), Chinami, Japoni±, Ukrain± i USA.
82 naukowców z 67 krajów ¶wiata dotknê³o 14−16 wrze¶nia murów Uniwersytetu Jagielloñskiego i zobaczy³o, ¿e najstarsza polska uczelnia to nie tylko ku¼nia wiedzy, ale i oaza nauki. Promocja polskiej kultury edukacyjnej trwa³a w Krakowie 3 dni, w czasie których 2200 s³uchaczy uczestniczy³o w XVII Konferencji Europejskiego Stowarzyszenia dla Kszta³cenia Miêdzynarodowego (EAIE).
Has³o tegorocznej edycji spotkania brzmia³o: „Internacjonalizacja szkolnictwa wy¿szego priorytetem w powiêkszaj±cej siê Europie”, co w praktyce oznacza, ¿e naukowcy, m.in. z Australii, USA, Japonii czy z Unii Europejskiej, w czasie 26 warsztatów, 5 seminariów, 21 sesji posterowych oraz 89 sesji w 10 blokach tematycznych, w pocie czo³a starali siê wypracowaæ wspóln± wizjê kszta³cenia.
– Powa¿nym problemem jest wybór jêzyka komunikacji – podkre¶la³a Antoinette Charon Wauters, prezydent EAIE, dla której jêzyk angielski nie spe³nia norm komunikacji w ¶wiecie rz±dzonym przez filozofów czy etyków. Ale problemy komunikacyjne szybko straci³y pierwszoplanow± rolê, bowiem okaza³o siê, ¿e najwa¿niejsz± rzecz± w ¶wiecie nauki jest chêæ poznawania nowych ludzi i budowanie bezpo¶rednich relacji personalnych.
– Uniwersytet buduj± ludzie, a potem dopiero rodzi siê my¶l, idea, nauka – mówi³a prof. Maria Nowakowska z UJ, która za wielki sukces polskiej nauki uwa¿a, ¿e konferencja EAIE odbywa siê w Krakowie. Jej entuzjazm do interpersonalnych relacji podziela³ Olde Kalter, dyrektor EAIE, dla którego mo¿liwo¶æ pobytu w Krakowie oznacza nie tylko zapoznanie siê z infrastruktur± techniczn±, lecz przede wszystkim mo¿liwo¶æ spotkania nowych ludzi.
EAIE jest organizacj± non−profit i jej g³ównym celem jest stymulowanie i u³atwianie internacjonalizacji szkolnictwa wy¿szego. Aktualnie do EAIE nale¿y 1700 cz³onków i s± to m.in.: rektorzy, prorektorzy, kierownicy i pracownicy biur zajmuj±cych siê wspó³prac± miêdzynarodow±, jak równie¿ specjali¶ci od jêzyków obcych.
W krakowskiej Alma Mater studenci zagraniczni stanowi± 5 proc. ¿aków. Prof. Nowakowska ma nadziejê, ¿e procent ten powiêkszy siê po konferencji EAIE. – Gdy elita EAIE zobaczy nasze zaplecze naukowo−techniczne, zapragnie, by ich m³odzie¿ kszta³ci³a siê u nas – mówi³a prorektor UJ.
9 wrze¶nia oddano do u¿ytku Auditorium Maximum UJ – nowoczesne centrum dydaktyczno−konferencyjne, usytuowane przy ul. Krupniczej 35 w s±siedztwie wa¿nych instytucji nauki i kultury Krakowa. Budynek o kubaturze 58 tys. m3 i powierzchni u¿ytkowej 8700 m2 oraz 2400 m2 gara¿y powsta³ w ci±gu 26 miesiêcy. Pierwsze prace na placu budowy rozpoczêto w maju 2003 roku.
Obiekt wyposa¿ony jest w nowoczesny sprzêt audiowizualny, klimatyzacjê i system inteligentnego zarz±dzania (BMS), posiada parking na ok. 90 miejsc. Jest w pe³ni przystosowany do potrzeb osób niepe³nosprawnych. Auditorium Maximum mo¿e jednocze¶nie go¶ciæ ok. 2 tys. osób. Najwiêksza sala widowiskowa o znakomitych walorach akustycznych ma 1,2 tys. miejsc. Dwie kolejne sale amfiteatralne, ¶rednia i ma³a, mog± pomie¶ciæ odpowiednio 250 i 100 osób. Ponadto znajduje siê tam sala wystawienniczo−wyk³adowa na 300 osób, sala seminaryjna na 100 osób i konferencyjna na 30 osób. Wiêksze sale wyposa¿one s± w ruchome ¶ciany umo¿liwiaj±ce ich szybki podzia³ na pó³, czyli elastyczne dostosowanie do aktualnych potrzeb. Obiekt znacz±co uzupe³ni bazê dydaktyczn± UJ, zw³aszcza wydzia³ów humanistycznych. Osi±gniête zostan± parametry powierzchni dydaktycznej przypadaj±cej na jednego studenta, zbli¿one do standardów UE. Nowoczesne wyposa¿enie, umo¿liwiaj±ce m.in. prezentacje w systemie 3D (przestrzennym), pozwoli na stosowanie najnowocze¶niejszych metod dydaktycznych.
Odpowiednie zaplecze sal konferencyjnych umo¿liwia organizacjê m.in. komfortowej pracy t³umaczy symultanicznych.
Koszt realizacji tej inwestycji wyniós³ 43 mln z³; 29 mln uczelnia otrzyma³a ze Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego UE, 1 mln z MENiS, a 13 mln pochodzi ze ¶rodków w³asnych uniwersytetu.
Auditorium Maximum bêdzie obs³ugiwane przez 24−osobowy personel zabezpieczaj±cy funkcjonowanie i bezpieczeñstwo tego obiektu oraz maj±cych powstaæ w najbli¿szym czasie w jego s±siedztwie kolejnych budynków: Paderevianum 2, w którym znajd± siê Centrum Nauki Jêzyków Nowo¿ytnych i Centrum Obs³ugi Studentów Wydzia³ów Humanistycznych, oraz Centrum Medycznego Kszta³cenia Podyplomowego i akademika o podwy¿szonym standardzie.
Od 1 wrze¶nia prof. Antoni Jarosz zosta³ z mocy ustawy „Prawo o szkolnictwie wy¿szym” zawieszony w funkcji rektora PWSZ w Jaros³awiu. Zgodnie z artyku³em 38 ust. 4 tej ustawy, funkcji rektora nie mo¿e pe³niæ osoba, przeciwko której toczy siê postêpowanie karne z oskar¿enia publicznego. Tymczasem prokuratura skierowa³a do s±du sprawê o pobicie pracownika przez prof. Jarosza. Jest on te¿ podejrzany o inne czyny, m.in.: o bezprawne wyp³acenie sobie premii w wysoko¶ci ponad 200 tys. z³ z kasy uczelni, fa³szowanie dokumentacji z posiedzeñ Senatu PWSZ oraz korupcjê. Znacznie wcze¶niej postanowili prof. Jarosza ukaraæ cz³onkowie Konferencji Rektorów Pañstwowych Wy¿szych Szkó³ Zawodowych, którzy ju¿ dawno wykluczyli go ze swego grona. Informacje o gorsz±cym, niepowa¿nym zachowaniu A. Jarosza, niegodnym uczonego, a ju¿ zw³aszcza rektora, dociera³y bowiem do ¶rodowiska od dawna. Prof. Jarosz, mimo wykluczenia z grona cz³onków KRePSZ, pojawi³ siê na posiedzeniu KRASP. Mimo ci±¿±cych na nim zarzutów, kandydowa³ tak¿e do Senatu RP, lecz nie uzyska³ mandatu.
19 wrze¶nia Miros³aw Sawicki, minister edukacji narodowej i sportu, podj±³ decyzjê o odwo³aniu prof. Jarosza z funkcji rektora jaros³awskiej PWSZ. Rektor na wie¶æ o przybyciu przedstawicieli ministerstwa zabarykadowa³ siê w swoim gabinecie i z nikim nie chcia³ rozmawiaæ. Decyzja ministra zosta³a mu jednak skutecznie dorêczona 20 wrze¶nia. Wkrótce potem zosta³ aresztowany przez policjê. Zarzuca siê mu – oprócz wspomnianych czynów – tak¿e wstrzymanie wyp³aty studentom 5 mln z³ na stypendia naukowe i socjalne (80 proc. kwoty przekazanej uczelni na ten cel przez MENiS).
6 pa¼dziernika nowym rektorem PWSZ w Jaros³awiu zosta³ dr hab. Roman Fedan, geograf z Uniwersytetu Rzeszowskiego.
W dniach 1−6 wrze¶nia grupa kosmologów z Instytutu Fizyki Uniwersytetu Szczeciñskiego zorganizowa³a miêdzynarodow± konferencjê „Pomeranian Workshop in Fundamental Cosmology”. Spotkanie nawi±zuje do dwuletniej ju¿ wspó³pracy ponad dwudziestu europejskich instytutów fizyki i astronomii, okre¶lonej terminem COSMOFUN. W dos³ownym t³umaczeniu oznacza on zabawê z kosmologi±. Jednak jego rzeczywisty sens jest g³êbszy – nawi±zuje do tytu³u projektu „Cosmology and fundamental theories”.
Inauguracyjny wyk³ad konferencji. W pierwszym rzêdzie od lewej:
prof. Mariusz P. D±browski (USz.), prof. Andrzej Witkowski (prorektor USz. ds. nauki),
prof. Jerzy Stelmach (USz.), prof. Jim Lidsey (Londyn), prof. Tomas Ortin (Madryt).
COSMOFUN to w istocie wspó³czesna tendencja fizyki do po³±czenia tego, co ogromne, a wiêc wszech¶wiata (kosmologia), z tym, co niezmiernie ma³e, czyli wnêtrza atomu i j±dra atomowego. Teorie fundamentalne opisuj± cz±stki, jakie mog± znajdowaæ siê we wnêtrzach atomów i j±der, za pomoc± jednej idei. Mo¿e ni± byæ np. superstruna – obiekt podobny do struny gitarowej, ale znacznie mniejszych rozmiarów – z której mo¿na skonstruowaæ ka¿d± inn± cz±stkê elementarn±. Superstruna by³aby wspó³czesn± wersj± atomu Demokryta, uwa¿anego w staro¿ytno¶ci za niepodzielny.
Wspó³czesne odkrycia w kosmologii, mówi±ce o jego gor±cym i bardzo gêstym pocz±tku (Wielki Wybuch), doprowadzi³y fizyków do przekonania, ¿e aby zg³êbiæ tajemnice cz±stek mog±cych znajdowaæ siê wewn±trz atomów, nale¿y spojrzeæ w niebo przez teleskop. Dzieje siê tak, poniewa¿ na Ziemi bardzo trudno jest „rozbiæ” wnêtrza atomów i j±der, by poznaæ ich najbardziej podstawow± strukturê, natomiast w kosmosie dzieje siê to w sposób naturalny. W przesz³o¶ci wszech¶wiata zachodzi³y procesy, których nie jeste¶my na razie w stanie wytworzyæ na Ziemi, ale których ¶lady mog± byæ obserwowalne. Poznanie tych procesów mog³oby pomóc ludzko¶ci w poszukiwaniu nowych ¼róde³ energii – np. w celu zbadania i byæ mo¿e zasiedlenia otaczaj±cej nas przestrzeni kosmicznej.
Konferencja w Pobierowie zgromadzi³a liczn± grupê znakomitych uczonych. Prof. Claus Kiefer z Kolonii rozwa¿a³ m.in. kwestie up³ywu czasu w pocz±tkowych etapach ewolucji wszech¶wiata. Prof. Jim Lidsey z Londynu, autor popularnej ksi±¿ki The Bigger Bang, rozwa¿a³ mo¿liwo¶æ istnienia dodatkowych wymiarów we wszech¶wiecie. Dr Martin Bojowald z Instytutu Alberta Einsteina w Poczdamie przedstawia³ sw± teoriê kosmologiczn±, w której przestrzeñ nie ma charakteru ci±g³ego, co mo¿e wyeliminowaæ mo¿liwo¶æ wyst±pienia pocz±tkowego Wielkiego Wybuchu.
Uczestnicy konferencji zaproponowali zg³oszenie sieci COSMOFUN do VI Europejskiego Programu Ramowego.
Celem projektu ochrony przeciwpowodziowej doliny Odry jest zabezpieczenie ludno¶ci przed zniszczeniem mienia czy nawet utrat± ¿ycia na skutek wielkich powodzi. Aby osi±gn±æ ten cel, nale¿y zmniejszyæ szczyty wielkich fal powodziowych przy wykorzystaniu suchego zbiornika na Odrze powy¿ej Raciborza oraz zwiêkszyæ przepustowo¶æ wód w korytach Odry na terenie Wroc³awia i wokó³ miasta.
Projekt ten w za³o¿eniu chroni³by ponad 2,5 mln ludzi przed zalaniem fal± powodziow± w Raciborzu, Kêdzierzynie−Ko¼lu, Krapkowicach, Opolu, Brzegu, O³awie i Wroc³awiu oraz w innych miejscowo¶ciach na terenie województw ¶l±skiego, opolskiego i dolno¶l±skiego. W ocenie projektu, opracowanej przez prof. W³odzimierza Czamarê i dr. Marka Krukowskiego, pracowników wroc³awskiej AR, we wspó³pracy z konsultantem holenderskim, podkre¶lano, ¿e wdro¿enie projektu ochrony przeciwpowodziowej w dolinie Odry znacz±co poprawi poziom bezpieczeñstwa du¿ych miast, obszarów uprzemys³owionych i mienia na terenach zalewowych pomiêdzy Raciborzem a Wroc³awiem. Istotnie zwiêkszy bezpieczeñstwo mieszkaj±cych w tych okolicach ludzi, zredukuje ogromne straty finansowe w wypadku powtórzenia siê powodzi podobnej do tej z 1997 roku, pozwoli unikn±æ czêsto nieodwracalnych zniszczeñ dziedzictwa kulturowego i zabytków historycznych. Autorzy raportu dostrzegli te¿ negatywne skutki realizacji projektu. Jednym z nich jest konieczno¶æ przesiedlenia ok. 260 rodzin zamieszkuj±cych wioski Nieboczowy i Ligota Tworkowska, wraz z mieniem i infrastruktur± us³ugow±, poza obszar budowanego zbiornika raciborskiego. Wa¿ne jest, aby wszelkie plany przemieszczania by³y uzgadniane z lud¼mi, których to dotyczy, a tak¿e, aby nowe warunki ich osiedlenia nie by³y gorsze od poprzednich, podkre¶laj± w swoim opracowaniu pracownicy AR. Projekt zak³ada te¿ podjêcie ró¿norodnych dzia³añ zaradczych, aby unikn±æ ewentualnych negatywnych skutków budowy zbiornika dla ¶rodowiska przyrodniczego, jak np. stworzenie stref ochronnych wokó³ rezerwatów przyrody, zapewnienie ci±g³o¶ci korytarza ekologicznego i usuniêcie przeszkód dla wêdrownych ryb.
Autorzy oceny projektu zdecydowanie zalecaj± jego realizacjê, mimo wyst±pienia ewentualnych skutków negatywnych. Projekt finansowany bêdzie przez polski rz±d ze ¶rodków Funduszu Spójno¶ci oraz Banku Rozwoju Rady Europy i Banku ¦wiatowego. Raport o ocenie zosta³ upubliczniony na stronach internetowych RZGW oraz przes³any do organizacji ekologicznych i wielu urzêdów zainteresowanych t± problematyk±. 30 czerwca w gmachu Wydzia³u In¿ynierii Kszta³towania ¦rodowiska i Geodezji wroc³awskiej AR odby³a siê publiczna dyskusja nad projektem i jego ocen±, zorganizowana przez Regionalny Zarz±d Gospodarki Wodnej we Wroc³awiu.
Od koñca lipca miejskie sieci komputerowe (ang. MAN) w Gdañsku, Poznaniu, Lublinie i Pu³awach jako pierwsze w Polsce dysponuj± przepustowo¶ci± 10 Gb/s, identyczn± z osi±gan± w ogólnopolskiej sieci optycznej Internet dla Nauki PIONIER. Sta³o siê to mo¿liwe dziêki modernizacji infrastruktury MAN w oparciu o prze³±czniki firmy Cisco Systems z serii Catalyst 6500. Zwiêkszona przepustowo¶æ sieci umo¿liwi jednostkom badawczym korzystaj±cym z MAN przesy³anie wiêkszej ilo¶ci danych o zró¿nicowanym charakterze, w tym g³osu i obrazu (Triple Play). Planowane jest tak¿e pod³±czenie do sieci jednostek u¿yteczno¶ci publicznej, co pozwoli na znacz±c± zmianê jako¶ciow± procesu wprowadzania do Polski spo³eczeñstwa informacyjnego, czyli spo³eczeñstwa opartego na wiedzy. – Projekt budowy pierwszych w Polsce sieci miejskich 10GE realizowany w czterech sieciach MAN, stanowi dla Cisco Systems bardzo wa¿ny moment w kompleksowym programie wspierania budowy spo³eczeñstwa informacyjnego w Polsce. Cisco Systems jako firma technologiczna prowadzi zakrojon± na szerok± skalê dzia³alno¶æ doradcz± i wspieraj±c± tego typu procesy w Polsce i wielu krajach na ¶wiecie. Dlatego sukces wdro¿enia w Gdañsku, Poznaniu, Lublinie i Pu³awach daje szansê na implementowanie tej klasy technologii w pozosta³ych miastach Polski – zapowiedzia³ Piotr Skirski z Cisco Systems.
– Cieszymy siê, ¿e mogli¶my braæ udzia³ w modernizacji polskiej sieci akademickiej. Dalsze plany rozwoju PIONIERA zak³adaj±, ¿e w 2006 roku sieæ bêdzie posiada³a oko³o 6 tys. km w³asnych w³ókien ¶wiat³owodowych. Umo¿liwi to po³±czenie wszystkich 21 o¶rodków miejskich podwójn± pêtl± – dwoma szerokopasmowymi przy³±czami – do infrastruktury PIONIER. Dziêki temu prêdko¶æ, jak± bêd± dysponowa³y sieci miejskie, wyniesie 20 Gb/s – mówi dr Zbigniew Krzewiñski z Poznañskiego Centrum Superkomputerowo−Sieciowego, operatora sieci PIONIER w Polsce, a jednocze¶nie operatora sieci POZMAN. W ten sposób mamy szansê zbudowaæ w Polsce nie tylko najszybsz± sieæ komputerow± w Europie, ale tak¿e jedn± z najszybszych tego typu instalacji na ¶wiecie.
Morze Ba³tyckie, które mo¿na nazwaæ wewnêtrznym morzem Unii Europejskiej, jest jednym z najwiêkszych zbiorników wody s³onawej na ¶wiecie. Jest to morze unikalne zarówno je¶li chodzi o jego cechy przyrodnicze, jak i wzorce kulturowe, polityczne i socjoekonomiczne pañstw granicz±cych.
Po prawie 40 latach oddzielnych spotkañ fizyków, biologów i geologów ba³tyckich, postanowiono organizowaæ wspólne konferencje dla przedyskutowania problemów interesuj±cych ró¿ne dyscypliny, dla integracji wysi³ków badawczych oraz wymiany informacji i lepszego wzajemnego poznania.
W dniach 20−23 czerwca w Sopocie odby³ siê V Kongres Nauk o Morzu Ba³tyckim – wspólne spotkanie Konferencji Oceanografów Ba³tyckich (CBO), Ba³tyckich Biologów Morza (BMB) i Geologów Morskich Ba³tyku (BSG). Zarówno poprzednie, jak i spotkanie sopockie pokaza³y, ¿e by³ to dobry pomys³, a uczeni zajmuj±cy siê Ba³tykiem powinni kontynuowaæ wspó³pracê.
Kongres sopocki koncentrowa³ siê na szerokim spektrum problemów – od wielkoskalowych zmian klimatu i zwi±zanych z tym procesów, do zjawisk lokalnych drobnoskalowych, w³a¶ciwych tylko dla Morza Ba³tyckiego. Zainteresowaniem uczestników cieszy³o siê modelowanie jako narzêdzia badawcze oraz sposób opracowania prognoz i us³ug. Wa¿nym tematem obrad by³a oceanografia operacyjna i wp³yw cz³owieka na ¶rodowisko morskie i jego zasoby. Referaty zamawiane rozpoczynaj±ce sesje plenarne traktowa³y o zmianach klimatu, rybo³ówstwie ¶wiatowym i zmianach ekosystemów. Warsztaty po¶wiêcono zmianom poziomu morza, projektowi badawczemu IODP (geologia), wentylacji wód g³êbinowych Ba³tyku, Komisji Helsiñskiej (HELCOM) i Sieci Morza Ba³tyckiego (projekt UE−BONUS).
Zdaniem uczestników kongresu, konsekwencj± zmian globalnych na Ba³tyku mog± byæ niezwyk³e, wcze¶niej bardzo rzadko spotykane, ciep³e letnie wlewy w okresie 2002−03, wzrost temperatury wody warstwy powierzchniowej i po¶redniej oraz zmiany w ekosystemie ba³tyckim. W ci±gu ostatnich 2−3 lat poczyniono ogromny postêp w badaniach i modelowaniu procesów mieszania wód i wentylacji warstwy g³êbinowej Ba³tyku. Wzbogacona zosta³a znacznie wiedza na temat roli takich procesów, jak: wiry, intruzje, fale wewnêtrzne, dyfuzja. Przedstawiono nowe dane na temat zmian klimatu na przestrzeni ostatniego tysi±clecia, uzyskane z analizy osadów dennych. Stwierdzono spadkow± tendencjê koncentracji niektórych metali ciê¿kich w Ba³tyku, np. kadmu. Wiele uwagi po¶wiêcono gatunkom inwazyjnym, przywleczonym przez statki oraz ich relacjom z gatunkami lokalnymi i wp³ywowi na funkcjonowanie ekosystemu.
Po raz trzynasty spotkali siê ju¿ na corocznym wrze¶niowym zje¼dzie redaktorzy gazet akademickich. Tym razem odby³ siê on w dniach 8−11 wrze¶nia w Ustce, a gospodarzami spotkania by³y: Pomorska Akademia Pedagogiczna oraz Jolanta Nitkowska−Wêglarz i Daniela Podlawska, redaktorki ukazuj±cego siê w niej „Dialogu Akademickiego”.
Merytoryczn± czê¶æ zjazdu wype³ni³y wyk³ady i zwi±zane z nimi dyskusje oraz sesje warsztatowe. Inspiracj± do wymiany do¶wiadczeñ i oceny sposobu redagowania czasopism by³y prezentacje „Obraz nauki w czasopi¶miennictwie akademickim” dr Ma³gorzaty Turczyn i „O jêzyku czasopism akademickich” dr Zenobii Jaroszak, a tak¿e warsztaty, m.in. na temat sk³adu i redakcji red. Jolanty Nitkowskiej−Wêglarz oraz komunikacji interpersonalnej Katarzyny Domañskiej.
Pierwsze gazety uczelniane, nie licz±c krótkotrwa³ych wyj±tków, zaczê³y ukazywaæ siê 15 lat temu po prze³omie roku 1989. Obecnie, nie licz±c pism studenckich, jest ich ok. 70. Swoje pisma ma wiêkszo¶æ uczelni publicznych, choæ nawet w¶ród uniwersytetów i politechnik s± takie, które ich, niestety, nie posiadaj±. Czasopisma uczelniane czasem dziel± siê refleksj± na temat spraw ogólniejszych, dotycz±cych ca³ego ¶rodowiska akademickiego, najczê¶ciej relacjonuj± najwa¿niejsze wydarzenia w uczelni i prezentuj± jej w³adze i profesorów, ale zdarzaj± siê i takie, które, na skutek wizji w³adz uczelni, niemal w ca³o¶ci s± kronik± rektorsk±. Ten model odchodzi jednak powoli w przesz³o¶æ, a poziom gazet uczelnianych systematycznie ro¶nie.
Po trudach czê¶ci merytorycznej redaktorzy mieli okazjê zobaczyæ najwiêksz± na ¶wiecie kolekcjê obrazów i rysunków Witkacego – znajduj±c± siê, o czym pewnie ma³o kto wie, w Muzeum Pomorza ¦rodkowego w S³upsku – zwiedziæ skansen wsi kaszubskiej w Klukach, a tak¿e prze¿yæ (dos³ownie) szko³ê przetrwania na wydmach S³owiñskiego Parku Narodowego.
Nastêpne spotkanie za rok w Bydgoszczy (kontakt: El¿bieta Rudziñska elar@atr.bydgoszcz.pl, Biuletyn Informacyjny ATR).
W 2000 r. konsorcjum 11 instytucji naukowych z Po³udniowej Afryki, Niemiec, Nowej Zelandii, Polski, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii rozpoczê³o budowê Southern African Large Telescope (Wielkiego Teleskopu Po³udniowoafrykañskiego – SALT). Po piêciu latach od rozpoczêcia inwestycji SALT zarejestrowa³ tzw. „pierwsze ¶wiat³o”, tj. uzyska³ obraz o jako¶ci okre¶lonej w specyfikacji projektowej. Oznacza to, ¿e prawid³owo dzia³aj± dwa pierwsze instrumenty SALT: kamera monitoruj±ca (SALTICAM) i spektrograf ¶redniej rozdzielczo¶ci (Spektrograf im. Roberta Stobie). W budowie jest spektrograf du¿ej rozdzielczo¶ci, który zostanie zainstalowany na teleskopie do koñca 2007 r. Wielko¶æ teleskopu i czu³o¶æ instrumentów, w jakie go wyposa¿ono, jest tak du¿a, ¿e przy ich pomocy mo¿na by zobaczyæ ¶wieczkê zapalon± na Ksiê¿ycu. Oficjalne otwarcie teleskopu nast±pi 10 listopada.
SALT zosta³ zbudowany w RPA na p³askowy¿u Karoo (obszar pó³pustynny), 370 km na pó³noc od Kapsztadu, na wysoko¶ci 1759 m n.p.m. Zwierciad³o teleskopu jest mozaik± 91 sze¶ciok±tnych p³yt szklanych z napylon± substancj± w idealny sposób odbijaj±c± docieraj±ce ¶wiat³o. Ca³kowita powierzchnia zwierciad³a SALT odpowiada monolitycznemu (jednolitemu) zwierciad³u o ¶rednicy 10,5 m. Lokalizacja i budowa teleskopu pozwala na obserwowanie 70 proc. powierzchni ca³ego nieba po³udniowego.
Polska ponios³a prawie 11 proc. (ok. 3 mln USD) kosztów realizacji projektu, które wynios³y 28 mln dolarów (22 mln teleskop i 6 mln instrumenty). W zamian polscy astronomowie bêd± mogli wykorzystywaæ 11 proc. czasu pracy urz±dzenia. Wk³ad finansowy w budowê teleskopu, obok Ministerstwa Nauki i Informatyzacji wnios³y: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Uniwersytet Jagielloñski, Uniwersytet Miko³aja Kopernika oraz Centrum Astronomiczne im. Miko³aja Kopernika Polskiej Akademii Nauk. Oficjalnym polskim koordynatorem z ramienia MNiI by³o Centrum Astronomiczne PAN.
Polscy astronomowie planuj± wykorzystanie SALT przede wszystkim do wyznaczania sk³adu chemicznego i badania ewolucji bardzo odleg³ych i s³abo ¶wiec±cych gwiazd, galaktyk, planetoid, obiektów na peryferiach Uk³adu S³onecznego, poszukiwania pozas³onecznych planet i innych. Dotychczas najwiêkszym teleskopem bêd±cym w dyspozycji polskich astronomów by³ teleskop OGLE, o ¶rednicy zwierciad³a 1,3 m, w Obserwatorium Las Campanas w Chile.
Pokaz mody „Madame l’Amour” u¶wietni³ X−lecie istnienia Université de la Mode w Politechnice £ódzkiej, studiów zorganizowanych we wspó³pracy z francuskim Université Lumiére Lyon 2. Uroczysty wieczór w siedzibie Krajowej Izby Mody rozpocz±³ wystêp Ewy Kotarskiej i Krzysztofa Cabana, studentów Akademii Muzycznej w £odzi. Tegoroczni absolwenci „uniwersytetu” przedstawili swoje autorskie kreacje, inspirowane wspólnym zasadniczym tematem mi³o¶ci niepowtarzalnej, ponadczasowej, której nie sposób zamkn±æ w jednym okre¶lonym stylu, modzie, ubiorze czy kreacji. Dwana¶cioro studentów zaprezentowa³o 61 w³asnych kolekcji w ró¿nym stylu, dopasowanym jednak do g³ównego motywu i nastêpuj±cych czê¶ci pokazu: „La fascination”, „L’adieu”, „Le desir” i „La vie”. W ten sposób podczas pokazu zobaczyæ mo¿na by³o kolekcje od lu¼nych, zwiewnych, uwodz±cych gr± kolorów, do stonowanych, eleganckich, wieczorowych i tych przeznaczonych na wyj±tkow± okazjê. Kolekcje wykonane by³y z ró¿nych materia³ów, np. jedwabiu, satyny, organtyny, lnu, bawe³ny, szyfonu czy sznurków. Poniewa¿ nieod³±cznym atrybutem kobiecej elegancji jest torebka, mo¿na by³o zobaczyæ kolekcjê damskich torebek.
Prace nad projektem pokazu trwa³y przez ca³y rok. Medialny sukces pokazu przeszed³ naj¶mielsze oczekiwania twórców kolekcji, ale najwa¿niejszy by³ dla nich ¿yczliwy odbiór zaproszonych go¶ci.
„Madame l’Amour” by³ pierwszym pokazem w dziesiêcioletniej historii Université de la Mode. „Mamy nadziejê, ¿e w ten sposób zrodzi siê tradycja takich pokazów i ka¿dy nastêpny rok przyniesie coraz ambitniejsze realizacje” – mówi± studenci. Projektanci ze starszych roczników przekazali m³odszemu rocznikowi symboliczne krawieckie no¿yce.