Porozumienie ponad podziałami

Rozpoczynamy w polskich uczelniach rok akademicki z nowym „Prawem o szkolnictwie wyższym”. Po piętnastu latach, okresie ogromnych przemian jakościowych i ilościowych w szkolnictwie wyższym, środowisko doczekało się nowego, lepszego prawa. W ocenie nowych regulacji, dalece przedwczesnych, pojawia się niekiedy, charakterystyczne dla akademickich recenzji, wyszukiwanie niedostatków i przemilczanie zalet. Podkreślmy z naciskiem, że polskie środowisko akademickie otrzymało prawo pozwalające nie tylko na korzystanie w pełni z dobrodziejstw integrującego się szkolnictwa wyższego Europy, ale na twórczy wkład w Europejską Przestrzeń Edukacyjną i Badawczą. Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich uczestniczyła aktywnie w tworzeniu tego prawa i będzie działała na rzecz pełnego wykorzystania jego możliwości.

Porządkujemy strukturę wyższego szkolnictwa, wzajemne relacje między uczelniami publicznymi i niepublicznymi, związki wyższego szkolnictwa zawodowego i akademickiego. Proces przemian strukturalnych i instytucjonalnych postępuje w szkolnictwie wyższym całej Europy, co podkreślił Jan Figiel, komisarz UE ds. edukacji, uczestniczący w inauguracji roku akademickiego w Politechnice Wrocławskiej. Pomimo że dopiero nowa ustawa wprowadza prawne reguły dla implementacji Procesu Bolońskiego, polskie uczelnie mają już osiągnięcia w jego wdrażaniu. W tym kontekście wyznaczamy sobie kolejne kroki dla naszego wkładu w Europejską Przestrzeń Edukacyjną i Badawczą.

Na pierwsze miejsce wysuwa się potrzeba opracowania spójnego modelu kształcenia na III poziomie - studiów doktoranckich oraz procesu oceny jakości i akredytacji tych studiów. Zmierzamy do spójności i doskonałości kształcenia doktorantów w skali Europy, ze szczególnym naciskiem na kształcenie interdyscyplinarne. KRASP uznała to za priorytet w najbliższym czasie i pragnie aktywnie wesprzeć ideę European Doctoral Label. Studia doktoranckie to esencja kształcenia akademickiego. Na tym etapie spotyka się najpełniej nauka i dydaktyka. Na tym poziomie sprawdza się najlepiej humboldtowska zasada wspomagania nauczania przez badania i odwrotnie. W polskim systemie jest to też miejsce, gdzie różnorodność kierunków kształcenia spotyka się z podziałem na dziedziny i dyscypliny nauki. Tutaj też pada najczęściej pytanie, czy wszystko musi być sklasyfikowane, ujęte w normy etc. W polskim środowisku naukowym coraz częściej pada pytanie o ścieżkę kariery akademickiej, czy tradycja ozdabiania kariery naukowej stopniami i tytułem naukowym nie hamuje inwencji młodych uczonych. KRASP podejmuje dyskusję na ten temat i pragnie ją prowadzić nie tylko w kontekście stopni i tytułu naukowego, ale w związku z zasadami zatrudnienia, warunkami i przebiegiem konkursów na stanowiska, stabilizacją pracownika naukowego i jego lojalności w stosunku do uczelni.

W roku jubileuszu 25-lecia „Solidarności”, przypomnieliśmy wkład środowiska akademickiego w ten narodowy zryw. W posłaniu skierowanym do Zjazdu NSZZ „Solidarność”, KRASP, w imieniu środowisk akademickich, złożyła hołd wszystkim, którzy stworzyli „Solidarność” i walczyli o wolną Polskę. Dzięki nim możliwe jest dziś kreślenie planów rozwoju szkolnictwa wyższego w wymiarze europejskim, ale też szacunek w stosunku do nich nakazuje dbałość o tamte ideały.

Ponad 600−letnią tradycję akademicką w Polsce nadwerężają w ostatnich latach zjawiska, które, paradoksalnie, są konsekwencją wszystkich tych wartości, o które środowisko nasze upominało się w latach „zniewolenia umysłów”, a które stanowiły nadzieję w okresie powstawania „Solidarności”. Zmiany, jakie zaszły w polskim szkolnictwie wyższym na przestrzeni ostatnich lat, miały charakter żywiołowy. Sukces niemal czterokrotnego wzrostu liczby studentów okupiono wprowadzeniem do szkolnictwa wyższego reguł prymitywnego wolnego rynku, swobodę akademicką pomylono z konfliktem interesów, niezbędną aktywność naukową zastąpiono jakże często nadmiarem dydaktycznego zatrudnienia, a lojalność wobec macierzystej uczelni przestała być wartością. Dziś nadchodzi potrzeba refleksji, tym łatwiejsza, że doświadczenia nasze są dość bolesne. Przywołujemy więc kodeksy wartości etycznych, a wnet z inicjatywy KRASP przygotowany zostanie kodeks dobrych praktyk uczelni akademickich. Albowiem zasada, że nawet jeśli coś jest prawem dozwolone, to nie znaczy, że wypada to czynić, stosuje się w równym stopniu do każdego z nas, jak i ciał kolegialnych naszej wspólnoty.

Podstawą działania każdej uczelni akademickiej jest autonomia. I choć wspieramy się przekonaniem, że zróżnicowanie źródeł finansowania jest najlepszym gwarantem autonomii i stabilnego rozwoju uczelni, na państwie spoczywa główny obowiązek utrzymania szkolnictwa wyższego jako dobra wspólnego. KRASP, wspólnie z Polską Akademią Nauk, wystosowała apel do polityków i nowego rządu, aby deklaracje wsparcia edukacji i nauki zostały szybko wprowadzone w czyn, aby utrzymano zaproponowany w projekcie budżetu na rok 2006 znaczący wzrost nakładów na naukę. Ciszę naszych pracowni i sal wykładowych zakłóca niepewność finansowania i dlatego powtarzamy postulat środowisk akademickich, naukowych i kulturalnych, aby powstało w naszym kraju porozumienie ponad podziałami politycznymi dla spraw edukacji, nauki i kultury, a budżet kraju był konstruowany poczynając od tych właśnie dziedzin społecznej aktywności. Łatwiej nam będzie wtedy przewidzieć przyszłość.

Najnowszy numere-wydanie

Błąd 404 - Strona o podanym adresie nie istnieje

   Wróć na stronę główną