Dziki inicjatywie dziewitnaciorga czonkw-zaoycieli, reprezentujcych rne instytucje dziaajce na rzecz rozwoju zarzdzania w Polsce, Stowarzyszenie Edukacji Menederskiej FORUM zostao oficjalnie zarejestrowane w lutym 1993 roku w Warszawie. 18 czerwca 1994 na konferencji w Kazimierzu Dolnym opracowano zestaw standardw jakoci oraz zaoenia systemu akredytacyjnego. 4 lipca 1994 dwanacie orodkw i organizacji podpisao Porozumienie Szk Biznesu na rzecz Jakoci Ksztacenia. Celem porozumienia byo (i jest): porzdkowanie systemu szkole menederskich w Polsce i dostosowanie go do standardw wiatowych, stae podnoszenie jakoci szkole i treningw menederskich, upowszechnianie dobrych wzorcw ksztacenia oraz promowanie dobrych programw i szk je oferujcych. Uruchomiony zosta, nieznany dotd w Polsce, system akredytacyjny do programw edukacji i szkolenia kadry menederskiej. W roku 2004 opracowano standardy jakoci szk, a w 2005 - system certyfikacji internetowych kursw e-learningowych.
Dziaania PKA i komisji rodowiskowych powinny by komplementarne (na podstawie: M. Ratajczak, rodowiskowa i pastwowa akredytacja szkolnictwa wyszego, „Nowe ycie Gospodarcze”, nr 12, 20.06.2004, s. 18). „Ani akredytacja koncesjonujca nie wystarczy do wypenienia caego obszaru zada zwizanych z dziaalnoci na rzecz poprawy jakoci edukacji w szkolnictwie wyszym, ani akredytacja rodowiskowa nie moe by traktowana jako substytut akredytacji bezporednio powizanej z instytucjami pastwa”. Midzy innymi z uwagi na istotn - przy akredytacji pastwowej - rol wymogw formalnoprawnych, ale te i inne pomidzy nimi rnice (patrz tabela).
Akredytacja rzdowa wymusza przestrzeganie pewnego minimum wymogw w zakresie jakoci edukacji (z reguy wynikajce z ustawy), akredytacja rodowiskowa - zachca do wdraania i sankcjonuje dziaania zwizane z wykraczaniem poza minimum (a wic potwierdza wysok jako ksztacenia). Ponadto akredytacja rodowiskowa promuje i sankcjonuje rne produkty edukacyjne, take i te, ktre nie s w sposb formalnoprawny uznane przez pastwo (np. studia MBA).
Akredytacj ksztacenia menederskiego prowadz w Polsce, poza Komisj Akredytacyjn Stowarzyszenia Edukacji Menederskiej FORUM, Uniwersytecka Komisja Akredytacyjna oraz Komisja Akredytacyjna Fundacji Promocji i Akredytacji Kierunkw Ekonomicznych. Te dwie ostatnie gwnie programy w uczelniach pastwowych, chocia nie tylko. Wrd akredytowanych przez SEM FORUM programw s gwnie programy uczelni niepastwowych. Ale:
1. Standardy jakoci SEM Forum wzorowane s na dowiadczeniach zagranicznych. SEM Forum jest czonkiem EQUAL (European Quality Link, dziaa w ramach EFMD - European Foundation for Management Development). SEM Forum brao udzia w opracowywaniu i zatwierdzaniu systemu europejskiej akredytacji szk biznesu EQUIS (European Quality Improvement System). Jest czonkiem CEEMAN (Central and East European Management Development Association) oraz INQAAHE (International Network for Quality Assurance Agencies in Higher Education).
2. SEM FORUM ma w swojej ofercie - poza akredytacj programw studiw licencjackich i magisterskich na kierunkach zarzdzanie i marketing, finanse i bankowo, ekonomia, informatyka i ekonometria, informatyka - take akredytacj studiw uzupeniajcych magisterskich i, jako jedyne, akredytacj programw Master of Business Administration. Od 2004 roku SEM Forum prowadzi akredytacj instytucjonaln (wicej w: J. Wcawski, Rnicowanie rynku a jako ksztacenia, „Nowe ycie Gospodarcze”, nr 20, 24.10.2004, s. 16.), a od 2005 - certyfikacj internetowych kursw e-learningowych (por.: S. Paszczyski, O certyfikacji kursw oferowanych w Internecie, „Nowe ycie Gospodarcze”, nr 12, 20.06.2004, s. 19).
3. Warto take w tym miejscu podkreli wysok korelacj pozycji rankingowej uczelni z pozytywn ocen akredytacji SEM Forum.
)
Konstrukcja systemu akredytacyjnego przyjtego przez Porozumienie Szk Biznesu na rzecz Jakoci Ksztacenia opiera si na nastpujcych zaoeniach:
Akredytacja jest dobrowolna - szkoy/instytucje/jednostki edukacyjne samodzielnie podejmuj decyzj o ubieganiu si o ni, chcc uzyska potwierdzenie jakoci oferowanych usug i/lub oferowanego przez siebie programu.
Akredytacja jest rodowiskowa - podmioty, ktre tworz instytucj akredytacyjn, same ustalaj procedur akredytacyjn i opracowuj standardy akredytacji.
Akredytacja jest okresowa: pierwsza przyznawana jest na 3 lata, kolejna na 5 lat szkole oraz na 4 lata programowi.
Akredytacja jest patna - proces akredytacji finansowany jest z opat wnoszonych przez zainteresowane szkoy. Ich wysoko ustala Walne Zgromadzenie Porozumienia Szk Biznesu na rzecz Jakoci Ksztacenia.
Akredytacja jest otwarta, co oznacza, e: standardy jakoci i zasady akredytacji uaktualniane s, w miar potrzeby, przez zespoy ekspertw, a wprowadzane zmiany zatwierdzane s przez Porozumienie; jest dostpna dla rnego typu uczelni, pastwowych i niepastwowych, ekonomicznych, technicznych, uniwersyteckich i innych, ksztaccych na kierunkach menederskich.
Akredytacji podlegaj programy ksztacenia realizowane przez szkoy, instytucje/jednostki edukacyjne oraz szkoy wysze. Porozumienie Szk Biznesu na rzecz Jakoci Ksztacenia opracowuje i przyjmuje standardy akredytacji szk i programw oraz powouje Komisj Akredytacyjn. Komisja przeprowadza procedur akredytacyjn. Skada si ona z 3 elementw (etapw): samooceny dokonywanej przez szko, oceny dokonywanej przez Zesp Oceniajcy i decyzji o akredytacji podejmowanej przez Komisj Akredytacyjn.
Od decyzji Komisji Akredytacyjnej szkoa moe si odwoa do Porozumienia Szk Biznesu na rzecz Jakoci Ksztacenia. W 2004 Porozumienie przyjo nowe zasady akredytacji. Zgodnie z nimi, akredytacja instytucji lub programu udzielana jest, jeli spenione s nastpujce wymagania: przy akredytacji programu - okrelone standardy dotyczce szkoy/instytucji/jednostki edukacyjnej i realizowanego programu; przy akredytacji szkoy - dotyczce szkoy (lub jej jednostki organizacyjnej) i prowadzonej przez ni dziaalnoci (w tym wszystkie prowadzone kierunki i tryby studiw).
O akredytacj programu wystpi moe tylko szkoa, ktra ma ju absolwentw (zakoczony co najmniej jeden cykl ksztacenia). O akredytacj instytucjonaln moe wystpi tylko szkoa, ktra: prowadzi nieprzerwan dziaalno przez okres co najmniej 10 lat (od pierwszego naboru studentw) oraz ma ju akredytacj co najmniej jednego programu ksztacenia; ma uprawnienia do ksztacenia na poziomie magisterskim bd zawodowym i co najmniej poowa jej studentw ksztaci si na kierunkach ekonomicznych; ma zrnicowan przedmiotowo struktur ksztacenia, ale moe si ona ubiega tylko o przyznanie akredytacji jednostkom organizacyjnym - wydziaom, instytutom - prowadzcym ksztacenie na kierunkach ekonomicznych.
Gdy szkoa posiadajca akredytacj SEM FORUM w sposb drastyczny narusza standardy ksztacenia, Walne Zgromadzenie Porozumienia moe podj decyzj o jej cofniciu.
Otrzymanie akredytacji programu ksztacenia bd akredytacji instytucjonalnej uprawnia szko do uywania w swoich dokumentach firmowych logo SEM FORUM wraz z informacj o posiadaniu akredytacji, a take do doczania do dyplomu ukoczenia szkoy/programu wkadki informujcej o posiadaniu akredytacji.
Poniewa do Komisji Akredytacyjnej docieray sygnay, e koszt akredytacji jest zbyt wysoki dla maych uczelni, podjto decyzj o powizaniu go z wielkoci szkoy.
I tak, pierwsza akredytacja programu magisterskiego lub licencjackiego kosztuje 6 tys. + 1 PLN za kadego studenta. Kady nastpny program realizowany w tej uczelni wyceniono na 4 tys. + 1 PLN za studenta. Pierwsza akredytacja programu MBA i studiw uzupeniajcych magisterskich to rwnowarto rocznego czesnego. Akredytacja nastpnych programw tego typu w tej samej szkole kosztuje tylko 70 procent opaty podstawowej, reakredytacja wszystkich programw - 60 procent opaty podstawowej. Za akredytacj instytucjonaln uczelnia paci 10 tys. + 2 PLN za kadego studenta, za reakredytacj instytucji - 60 procent opaty podstawowej.
Z dowiadcze Komisji Akredytacyjnej SEM Forum wynika, e bdy pojawiaj si na kadym etapie procedury akredytacyjnej, ale gwnie na etapie samooceny i w czasie wizytacji w jednostce zespou oceniajcego (na podstawie dowiadcze czonkw Komisji Akredytacyjnej SEM FORUM). Aby usprawni ca procedur - a tym samym zaoszczdzi czas akredytorw i osb z zespow uczelnianych, w ni zaangaowanych - przedstawiamy poniej bdy, ktre zdarzaj si najczciej.
Bdy zwizane z samoocen: identyfikacja sabych i mocnych stron na podstawie ycze i wyobrae, a nie faktw i dokumentw; bdna interpretacja standardw: nie zawsze w komentarzach mona zawrze wszystko; samoocena traktowana jest czsto marketingowo - upikszanie rzeczywistoci bd takie rozkadanie akcentw i taka interpretacja, aby wykaza spenianie standardw, nawet jeli wystpuje caa lista niedostatkw; zbyt obfite zaczniki, nie zawsze istotne merytorycznie, powodujce szum informacyjny; zbyt obszerny raport (przeadowanie opisami kwestii ubocznych, a brak odpowiedzi na pytania zasadnicze); zdarza si, e powstaje wraenie, i dokumenty przygotowane zostay przez jedn osob, wycznie na potrzeby akredytacji (co kwestionowa moe istnienie pewnych procedur); ukrywanie niekorzystnych wskanikw (poprzez wyliczanie wasnych) lub bdy w wyliczeniach.
W czasie wizyty: czonkom komisji potrzebne jest do pracy samodzielne pomieszczenie wyposaone w komputer (do „prestiowych” zagldaj pracownicy szkoy); nie trzeba przez cay czas trwania wizyty asystowa zespoowi; po przyjedzie dostarczony powinien by do wgldu komplet dokumentw (bez koniecznoci upominania si o nie); nie trzeba przygotowywa dokumentw, ktre musz by z zasady dobierane przez zesp (prace dyplomowe), podobnie z zajciami do wizytowania; spotkania ze studentami powinny odbywa si bez udziau pracownikw, a z pracownikami - bez udziau ich przeoonych; nie powinno si dobiera (w sposb celowy) studentw na spotkania z zespoem; zasadne byoby wybranie osoby, ktra poredniczyaby w kontaktach zespou i pracownikw szkoy (nie rektor, i nie dziekan); plan logistyczny wizytacji powinien nie dopuszcza do „zbdnych przebiegw”.
Wniosek o akredytacj
Dziaajc w imieniu................. wnosimy o (jej) akredytacj /wnosimy o akredytacj realizowanego przez nasz szko programu...
Owiadczamy, e znane s nam standardy jakoci...
Znane s nam rwnie zasady dziaania systemu akredytacji...
Deklarujemy pen gotowo do wsppracy z KA i zespoem oceniajcym..., zobowizujemy si do udzielenia wszelkich informacji.
Zobowizujemy si do wniesienia w wymaganym terminie opaty akredytacyjnej...
Dzi akredytacj Stowarzyszenia Edukacji Menederskiej Forum posiadaj programy: Bielskiej Wyszej Szkoy Biznesu i Informatyki im. J. Tyszkiewicza w Bielsku-Biaej, Europa Universitt VIADRINA we Frankfurcie nad Odr, Gdaskiej Fundacji Ksztacenia Menederw, Grnolskiej Wyszej Szkoy Handlowej im. W. Korfantego w Katowicach, Szkoy Wyszej im. Pawa Wodkowica w Pocku, Wielkopolskiej Szkoy Biznesu w Poznaniu, Wyszej Szkoy Bankowej w Poznaniu, Wyszej Szkoy Bankowoci i Finansw w Katowicach, Wyszej Szkoy Biznesu - National Louis University w Nowym Sczu, Wyszej Szkoy Finansw i Zarzdzania w Biaymstoku, Wyszej Szkoy Handlowej we Wrocawiu, Wyszej Szkoy Informatyki i Zarzdzania w Rzeszowie, Wyszej Szkoy Marketingu i Zarzdzania w Lesznie, Wyszej Szkoy Przedsibiorczoci i Zarzdzania im. L. Komiskiego w Warszawie, Wyszej Szkoy Zarzdzania i Bankowoci w Krakowie, Wyszej Szkoy Zarzdzania w Gdasku.
W maju 2004 Biuro Koordynacji Ksztacenia Kadr przekazao Stowarzyszeniu baz danych o edukacji menederskiej. Dzi pene dane obejmuj lata 1994, 1997, 1998, 2000 i 2001 (dostpne na stronie http:// www.semforum.org.pl). SEM FORUM planuje wydanie kolejnego, ksikowego i internetowego Informatora o szkoach biznesu. W trakcie opracowywania jest wersja internetowa ankiety, ktr „na bieco” aktualizowa bd mogy same szkoy. Powodzenie tego przedsiwzicia zaley od zainteresowania nim uczelni i chci ich wspdziaania przy jego realizacji.* Widniejce dzi na stronach www informacje pochodz z aktualizacji przeprowadzonej w drugiej poowie 2003 roku - uzupeniono wwczas i zweryfikowano jedynie dane teleadresowe jednostek. Jestemy w trakcie kolejnej aktualizacji bazy. Nadsyane przez uczelnie pod adresem semforum@wszib.krakow.pl dane bd na bieco wprowadzane do bazy.
)
Komisja Akredytacyjna KRASP to forum wspdziaania agencji akredytacyjnych powstaych na mocy porozumie zawartych w ramach waciwych konferencji rektorw akademickich uczelni pastwowych. Do jej zada naley koordynacja dziaa komisji rodowiskowych, a w szczeglnoci: dbao o poprawno i porwnywalno standardw i procedur, uzgadnianie zasad i trybu postpowania akredytacyjnego na tych samych kierunkach studiw prowadzonych w rnych uczelniach, a take reprezentowanie komisji rodowiskowych wobec Pastwowej Komisji Akredytacyjnej i midzynarodowych organizacji akredytacyjnych.
Pastwowa Komisja Akredytacyjna obejmuje cay obszar szkolnictwa wyszego. W jej skadzie s take twrcy komisji rodowiskowych - w ten sposb, by moe, w jakiej mierze korzysta z wypracowanych wczeniej przez nie kryteriw i procedur. Oceniajc uczelnie, zapoznaje si z ocenami sformuowanymi przez komisje rodowiskowe, ale czy maj one wpyw na jej ocen, nie wiadomo. PKA jest, zgodnie z zapisem w ustawie, upowaniona do wsppracy z organizacjami krajowymi i midzynarodowymi, ktrych przedmiotem dziaania jest ocena jakoci ksztacenia i akredytacja (art. 49, ust. 6 ustawy z 27 lipca 2005 „Prawo o szkolnictwie wyszym”), ale ustawa nie precyzuje ani charakteru, ani zakresu tej wsppracy.
Komisja Akredytacyjna SEM Forum dziaa, w odrnieniu od innych komisji rodowiskowych, w odosobnieniu. Chocia byy podejmowane dziaania w kierunku nawizania wsppracy, m.in. z Uniwersyteck Komisj Akredytacyjn, to - poza deklaracj w sprawie stworzenia zasad wsplnej akredytacji w zakresie nauk o zarzdzaniu i ekonomii, podpisan w 1999 (jej tekst w archiwum na stronie http://www.uka.amu.edu.pl/) - nie byo adnych innych krokw. Za ruch w kierunku wspdziaania mona chyba uzna zmian jednej z zasad obowizujcych przy akredytacji instytucjonalnej SEM FORUM - jeszcze do niedawna, aby otrzyma akredytacj instytucjonaln SEM Forum uczelnia musiaa podda wczeniej akredytacji jeden z prowadzonych programw. Dzi uznawane s przez Stowarzyszenie posiadane akredytacje i innych komisji rodowiskowych, i Pastwowej Komisji Akredytacyjnej.
Dr Barbara Minkiewicz i prof. dr hab. Wodzimierz Roszczynialski (rektor Wyszej Szkoy Zarzdzania i Bankowoci w Krakowie, wiceprzewodniczcy KRUN) s czonkami Stowarzyszenia Edukacji Menederskiej FORUM.
* Pliki - i instrukcja - do aktualizacji danych umieszczone s na stronie www Stowarzyszenia - wejcie przez „pliki do pobrania”. (Pliki suce do uzupenienia bazy danych BKKK: Po skopiowaniu odpowiedniego archiwum, naley: umieci go w pustym folderze; klikn podwjnie jego ikonk; zatwierdzi podpowiadany folder dla rozpakowywanego archiwum - bdzie to folder biecy; automatycznie uruchomiony zostanie elektroniczny formularz (programem EL_FORM.EXE). Po uzupenieniu danych naley przesa poczt elektroniczn na adres: semforum@wszib.krakow.pl plik o nazwie: FORMULAR.DCF (lub w skrconej formie FORMULAR), ktry zostanie automatycznie utworzony w folderze z rozpakowan ankiet.