Sytuacja materialna studentw bya od wiekw – ogem – nie najlepsza. redniowieczne bursy tylko po czci, jak ustali Jan Ptanik, rozwizyway problemy bytowe, bo „zaoone z pocztku w celu ulenia biednym, z biegiem czasu suyy jako rodek do powstrzymania midzy modzie rozpusty, miay na celu wicej moralnoci ni ubstwo”. Studenci jako og odrzucali nie tylko wzr ycia zakonnego, ale i tez, i naley powica si wycznie nauce.
Ubogich z domu wspomaga najczciej Koci i fundatorzy stypendiw. Wadze uczelni stosoway polityk zwalniania z czesnego. Jednak najbardziej znaczca bya idea samopomocy braterskiej – pocztkowo w krgu nacji, nastpnie za korporacji studenckich. Jej upostaciowaniem staa si od XIX wieku Bratnia Pomoc. Ju w 1859 roku powstaa Wzajemna Pomoc przy UJ – poprzez rozbudow komitetu studenckiego rozdzielajcego potrzebujcym fundusze. Podobne organizacje powstaway w innych uczelniach.
Gdy po odzyskaniu niepodlegoci pojawio si coraz liczniej nowe pokolenie, tym bardziej ujawni si problem nie tylko ubstwa, ale i pauperyzacji. Okoo 8 tysicy studentw nie miao gdzie mieszka i nie wystarczaa im zwyczajowa darmowa zupa (w kuchniach studenckich opat za obiad pobierano przy drugim daniu). Trzy czwarte studentw musiao dorabia – popularne byy zwaszcza korepetycje. Studia wyduay si, czsto do dziesiciu lat. W tej sytuacji powstaway pocztkowo centrale wzajemnej pomocy w poszczeglnych orodkach akademickich, a w 1921 roku – Oglnopolski Zwizek Bratnich Pomocy. W jego ramach funkcjonowao 26 tysicy czonkw bratniakw uczelnianych. Te zakaday domy i bursy akademickie, kuchnie, kluby i czytelnie. Prowadziy nawet sanatoria i kolonie wypoczynkowe. Dziaay studenckie Kasy Chorych oraz biura porednictwa pracy. Profesorowie godzili si na wydawanie skryptw z wykadw na podstawie studenckich stenogramw. Ewenementem byy warsztaty szewsko−krawieckie i pralnie. Okazj do publicznych zbirek pienidzy pomocowych by corocznie Tydzie Akademika. rodki pienine byy udzielane przez Bratni Pomoc jako wiadczenie zwrotne; realizowano owe zwroty po studiach. Taka forma nie bya, co podkrelano, redniowieczn jamun i nie demoralizowaa studentw.
Poniewa wygasay dawne fundacje stypendialne, pojawiy si nowe formy wsparcia zewntrznego, traktowane jako dopenienie dziaa samopomocowych. W 1922 uruchomiono Rad Naczeln do spraw Pomocy Modziey Akademickiej oraz Komitety Wojewdzkie i Koa Przyjaci Akademika Polskiego. Ukazay si periodyki „Samopomoc Akademicka” oraz „wiat Akademicki”. W miejsce prowizorycznych pomieszcze noclegowych (m.in. w byych koszarach) rozpoczto budow domw akademickich o penym standardzie, take dla coraz liczniejszych studentek. Na mocy ustawy z 1923, uruchomiono stypendia pastwowe (850) i samorzdowe (100), ktrych liczba miaa wzrasta w miar nastpujcych spat od absolwentw.
Ju w epoce narastajcego etatyzmu, w 1934, powstao stowarzyszenie wyszej uytecznoci – Towarzystwo Przyjaci Modziey Akademickiej. Nadano mu ustawowo przywilej wycznoci cigania zasikw i subwencji od instytucji pastwowych i samorzdowych. Towarzystwo to koordynowao w skali kraju dziaalno pomocow dla studentw na zasadzie „przeduonego ramienia”, przez co rozumiano dziaanie wedug kryteriw merytorycznych, a nie urzdowych. Sigano przy tym nadal po opinie samych studentw, ktrzy mieli ocenia komu si pomoc naley.
Caoksztat systemu budowany by wedug zasady pomocniczoci, silnie ugruntowanej w nauce spoecznej Kocioa, ale i w umysach braci studenckiej.