)
Posiedzeniem plenarnym 15 grudnia 2005 Rada Gwna VIII kadencji zakoczya dziaalno. 3 stycznia 2003 Rada rozpocza kadencj w 30−osobowym skadzie. Co roku wybierani byli do Rady studenci. W trakcie trwania kadencji jeden z czonkw z grupy profesorw i doktorw habilitowanych zrezygnowa, a w jego miejsce wczona zostaa kolejna osoba z listy. W niezmienionej od momentu ukonstytuowania strukturze organizacyjnej Rada funkcjonowaa przez ca kadencj. Odbyo si 29 posiedze plenarnych i 38 Prezydiw Rady. 17 listopada 2005 uchwalony zosta nowy statut, dostosowany do zapisw ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym”, wkomponowujcy dotychczasowe tradycje Rady oraz dowiadczenia mijajcej kadencji. Wedug niego rozpocznie funkcjonowanie Rada Gwna IX kadencji.
W trakcie VIII kadencji powoany zosta Zesp Prezydencki do przygotowania projektu ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym”. Rada opiniowaa kilkakrotnie projekt ustawy, przesyajc liczne uwagi do Zespou Prezydenckiego, wzgldnie komisji sejmowych i senackiej. Wiele zapisw dotyczcych zasad ksztacenia, organizacji studiw oraz spraw studenckich czy socjalnych pojawio si w ustawie z inicjatywy Rady Gwnej.
Ustawa deleguje do ponad trzydziestu rozporzdze ministra waciwego do spraw szkolnictwa wyszego. Propozycje dwch rozporzdze – w sprawie nazw kierunkw studiw oraz standardw ksztacenia – Rada przedstawia, zgodnie z zapisami ustawy, ministrowi waciwemu do spraw szkolnictwa wyszego. 13 padziernika 2005 Rada podja uchwa w sprawie nazw kierunkw studiw, ktra po uzupenieniu uchwa z 15 grudnia 2005 rekomenduje ministrowi edukacji i nauki ksztacenie na 118 kierunkach studiw, w tym 101 realizowanych w trybie dwustopniowym, 11 – jako jednolite studia magisterskie, 2 – w trybie jednolitych studiw magisterskich bd studiw dwustopniowych oraz 4 – jako studia pierwszego stopnia.
Wiodcym tematem w trakcie trzyletniej kadencji Rady byy standardy ksztacenia. Przez nieco ponad rok – u pocztku kadencji – prowadzone byy intensywne prace nad standardami ksztacenia przygotowywanymi wedug przyjtej wczeniej formuy. Wiele standardw zostao opracowanych i przesanych do konsultacji midzyresortowych. Gdy pojawia si perspektywa rozpoczcia prac nad now ustaw o szkolnictwie wyszym, prace nad standardami zostay spowolnione. Zapisy dotyczce standardw ksztacenia pojawiy si w projekcie ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” wzgldnie wczenie i wwczas byo wiadomo, e nowe standardy ksztacenia winny by przygotowane wedug zmienionej formuy. Dyskusja nad standardami zostaa przez Rad zainicjowana na pocztku 2004 roku. Wwczas to Rada wystpia do rodowiska akademickiego z propozycj rozwiza w zakresie ksztacenia na poziomie wyszym, inicjujc szerok dyskusj. Jej efektem bya uchwaa w sprawie kierunkw studiw i standardw ksztacenia oraz pniejsza uchwaa nieznacznie j modyfikujca. Daa ona podstaw ministrowi edukacji i sportu do sformuowania dwch pism dotyczcych standardw ksztacenia (http://www.mein.gov.pl/szk−wyz/archiwum_2005/ list_170105_1.php) oraz ksztacenia na poziomie doktoranckim (http:// www.menis.gov.pl/szk−wyz/archiwum_2005/ list_170105.php) skierowanych do uczelni. Wedug przyjtej koncepcji, standardy winny obejmowa cz ogln – wspln dla wszystkich kierunkw studiw – oraz szczegow – waciw dla danego kierunku studiw. Po przyjciu tej formuy rozpoczy si prace nad przygotowaniem standardw wzorcowych obejmujcych cz szczegow.
Kiedy prace nad projektem „Prawa o szkolnictwie wyszym” zostay przyspieszone, niezbdne okazao si zintensyfikowanie dziaa zmierzajcych do przygotowania nowych standardw. W tym celu minister edukacji powoa ekspertw do przygotowania czci szczegowych standardw. Wielu z nich pochodzio z rekomendacji Rady Gwnej. Standardy szczegowe wpyway do Departamentu Szkolnictwa Wyszego z rn intensywnoci, gros jednak w miesicach letnich 2005 roku. Rada opiniowaa je na trzech posiedzeniach powiconych standardom w lipcu i wrzeniu tego roku oraz, w miar jak napyway, na kolejnych posiedzeniach do koca kadencji. W efekcie Rada zaopiniowaa pozytywnie standardy szczegowe do 44 kierunkw studiw. W przypadku 18 standardw uznano za konieczne ich uzupenienie. 38 standardw Rada zaopiniowaa negatywnie. W dalszym cigu brakuje standardw do 18 kierunkw studiw. Standardy zaopiniowane pozytywnie, w tym z uwagami, wymagaj dalszych modyfikacji i korekt ujednolicajcych oraz dostosowujcych do aktualnych zapisw „Prawa o szkolnictwie wyszym”. Winno to nastpi w najbliszych miesicach. Departament Szkolnictwa Wyszego, we wspdziaaniu z Rad Gwn, przygotowuje fragment rozporzdzenia obejmujcy cz ogln standardw. Gdy ta bdzie gotowa, projekt rozporzdzenia ministra edukacji i nauki obejmujcy t cz i pozytywnie zaopiniowane standardy szczegowe bdzie mg by skierowany do uzgodnie midzyresortowych, a nastpnie opublikowany. Stworzy to ramy do tworzenia w uczelniach programw nauczania zgodnych z now ustaw i wkomponowujcych idee Procesu Boloskiego.
Ustawa „Prawo o szkolnictwie wyszym” stwarza moliwoci ksztacenia nie tylko na kierunkach studiw, ale rwnie na makrokierunkach oraz w ramach studiw midzykierunkowych. Wizj tego typu ksztacenia rysuje wspomniana wczeniej uchwaa Rady Gwnej. Inn kwesti jest ksztacenie w ramach kierunkw unikatowych oraz z wykorzystaniem unikatowych standardw ksztacenia. Rada okrelia kryteria opiniowania wnioskw napywajcych w tych sprawach z uczelni. Pierwsze dwa wnioski, dotyczce uzyskania zgody ministra edukacji i nauki na ksztacenie w ramach unikatowych kierunkw, zostay przez Rad zaopiniowane pozytywnie.
Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowao kilka rozporzdze do ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym”, ktre Rada zaopiniowaa pozytywnie, sugerujc niekiedy uzupenienia. Dalsze s dyskutowane z Rad na etapie formuowania odpowiednich zapisw.
Rada uczestniczya w dyskusji nad projektami dwch innych ustaw: o zasadach finansowania nauki (uchwalonej w 2004) oraz o niektrych formach wspierania dziaalnoci innowacyjnej (uchwalonej w 2005). W obu przypadkach Rada postulowaa zapisy podkrelajce rol rodowisk akademickich w rozwoju nauki oraz ukierunkowania bada na zastosowania i pobudzanie innowacyjnoci.
Rada Gwna sukcesywnie opiniowaa wnioski jednostek organizacyjnych uczelni o przyznanie uprawnie do nadawania stopni naukowych. Wnioskw takich wpyno 153, z tego 92 zostay zaopiniowane pozytywnie, a 54 – negatywnie. Wiele wnioskw wynikao z reorganizacji podstawowych jednostek szk wyszych.
Rada zaopiniowaa trzy projekty ustaw o utworzenie Uniwersytetw – Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, witokrzyskiego w Kielcach i Medyczno−Przyrodniczego w Szczecinie – zasigajc opinii renomowanych uniwersytetw polskich. Po wejciu w ycie ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” i regulacji dotyczcych nazw uczelni, Rada zmodyfikowaa kryteria opiniowania wnioskw o utworzenie lub zmian nazwy uczelni.
Rada opiniowaa projekty umw o wzajemnym uznawaniu wyksztacenia, dyplomw ukoczenia studiw oraz stopni naukowych z: Federacj Rosyjsk, Republik Biaoru, Republik Czesk, Republik Federaln Niemiec oraz Republik Litewsk. Cz z nich zostaa podpisana na szczeblu rzdowym.
Rada wypowiadaa si w wanych sprawach dotyczcych midzy innymi przystpienia Polski do Unii Europejskiej czy 25−lecia powstania „Solidarnoci”, podejmujc odpowiednie uchway. Podobnie Rada odniosa si do dokumentu „Rola uniwersytetw w Europie wiedzy”.
Rada wielokrotnie podejmowaa dyskusj nad problemami ksztacenia w ramach II szczebla, midzy innymi podja uchway w sprawie potrzeby zdawania matematyki na egzaminie maturalnym.
Rada Gwna wywizywaa si na bieco z obowizku opiniowania dokumentw wpywajcych od organw wadzy publicznej, gwnie Ministerstwa Edukacji i Nauki (wczeniej Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu).
Rada w szczeglnoci opiniowaa projekty: budetu pastwa w zakresie szkolnictwa wyszego, zasad podziau dotacji budetowej dla szk wyszych, zasad podziau dotacji na badania wasne (Rada ledzia przygotowanie nowego algorytmu podziau tej dotacji), zasad podziau kwot budetowych na stypendia studenckie oraz wnioski uczelni niepublicznych o dotacje z budetu pastwa.
Rada zaopiniowaa wiele regulaminw stypendiw naukowych, ktre wpyny z uczelni lub innych instytucji.
Rada uczestniczya ponadto w opiniowaniu licznych dokumentw unijnych, raportw OECD i innych dotyczcych obszaru szkolnictwa wyszego i nauki.
Wybory czonkw Rady Gwnej IX kadencji odbyy si, z uwzgldnieniem zapisw „Prawa o szkolnictwie wyszym”, 24 listopada wrd nauczycieli akademickich oraz 8 grudnia w grupie doktorantw. Czonkowie Rady z grona studentw zostali wybrani przez Parlament Studentw RP. Wybory te poprzedzio wyonienie elektorw w rnych terminach, poczwszy od maja a do listopada 2005. Na 27 osb reprezentujcych nauczycieli akademickich, 10 to czonkowie Rady VIII kadencji. W 30 procentach zatem pozostan obecni czonkowie, a w 70 procentach bd to osoby nowe (niekiedy uczestniczce w pracach Rady wczeniejszych kadencji).
Rada dokonaa wyboru czonkw Komisji Dyscyplinarnej przy Radzie Gwnej Szkolnictwa Wyszego, a nastpnie przewodniczcej i wiceprzewodniczcych Komisji. Rwnie w tej instytucji nastpia znaczca wymiana osb (z poprzedniej Komisji pozostay 2 osoby w 25−osobowym skadzie).
Rada wspdziaaa z ministrem waciwym do spraw szkolnictwa wyszego oraz innymi ministrami w sprawach dotyczcych ksztacenia na poziomie wyszym. Wsppraca ta bya konstruktywna, mimo niekiedy rnicy zda. Wielokrotnie udao si Radzie przekona wadze publiczne do konkretnych rozwiza. Rada penia te rol konstruktywnej reprezentacji rodowiska akademickiego.
Wan dziedzin dziaalnoci Rady byy kontakty ze rodowiskiem akademickim i naukowym. Przedstawiciele Rady Gwnej uczestniczyli w posiedzeniach Konferencji Rektorw Akademickich Szk Polskich oraz innych konferencji rektorw. Brali udzia w spotkaniach rnych gremiw funkcjonujcych na obszarze szkolnictwa wyszego. Przedstawiciele Rady byli obecni na posiedzeniach Polskiej Akademii Nauk, Rady Nauki oraz Rady Gwnej Jednostek Badawczo−Rozwojowych.
Za wane w minionej kadencji naley uzna kontakty z Pastwow Komisj Akredytacyjn i Centraln Komisj do spraw Stopni i Tytuw. Wsppraca z PKA stwarza perspektyw wypracowania racjonalnych mechanizmw podnoszenia jakoci ksztacenia. Wsppraca z CK rysuje natomiast moliwoci zharmonizowania relacji midzy dziedzinami, wzgldnie dyscyplinami, nadawania stopni i tytuw z jednej strony, a kierunkami ksztacenia z drugiej.
Rada Gwna Szkolnictwa Wyszego, obieralny organ przedstawicielski szkolnictwa wyszego, peni rol partnera spoecznego wzgldem instytucji publicznych. W mijajcej kadencji Rada wielokrotnie typowaa przedstawicieli rodowisk naukowych i akademickich do komitetw sterujcych i monitorujcych programw unijnych. Czonkowie Rady brali udzia w rnych spotkaniach dotyczcych spraw szkolnictwa wyszego i nauki. Uczestniczyli te w yciu rodowiska akademickiego, przenoszc opinie tam zasyszane oraz pojawiajce si problemy najpierw na forum Rady, a pniej Ministerstwa Edukacji oraz innych instytucji.
Koczca si VIII kadencja zamyka pewien okres w historii Rady Gwnej Szkolnictwa Wyszego. By to czas podejmowania przez Rad dziaa w kierunku unowoczenienia modelu szkolnictwa wyszego, ale te okres poszukiwania obszarw aktywnoci, ktre dawayby Radzie poczucie przydatnoci szkolnictwu wyszemu i spoeczestwu. Wobec nowelizacji poprzedniej ustawy o szkolnictwie wyszym (w 2001) i powstania PKA oraz wejcia w ycie ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” (w 2005) wraz z umocowanymi dwiema dalszymi instytucjami – Konferencj Rektorw Akademickich Szk Polskich i Konferencj Rektorw Zawodowych Szk Polskich – Rada stana przed wyzwaniem znalezienia wasnych obszarw aktywnoci. S nimi niewtpliwie sprawy modelu ksztacenia akademickiego, polityki edukacyjnej pastwa czy strategii rozwoju szkolnictwa wyszego. Jako instytucja skupiajca przedstawicieli caego rodowiska akademickiego, Rada moe peni rol koordynatora dyskusji dotyczcych wanych aspektw szkolnictwa wyszego i nauki. Rada moe te czu si reprezentantem spoecznym rodowisk naukowych i akademickich – jako w peni obieralny organ przedstawicielski. Patrzc z tej perspektywy mona mniema, e Rada bdzie postrzegana jako wartociowa instytucja szkolnictwa wyszego, dbajca o jego waciwe miejsce, rang i rozwj. Nastpi to, jeli Rada – kontynuujc zdobyte dowiadczenie – bdzie podejmowaa racjonalne dziaania i decyzje we wsppracy z moliwie szerok reprezentacj rodowisk akademickich i naukowych oraz instytucji publicznych.