)
Trzeba hamowa szybkie spalanie i dlatego soma moe by lekko wilgotna – mwi prof. Janusz Piechocki
Soma to sposb na tasze i ekologiczne ogrzewanie. Dowodzi tego analiza dziaania pierwszej w Polsce kotowni zasilanej w ten sposb, ktra powstaa w Starym Targu pod Malborkiem.
Badania prowadzili prof. Janusz Piechocki z Uniwersytetu Warmisko−Mazurskiego w Olsztynie oraz dr in. Wiesaw Denisiuk, ekolog, przedsibiorca. Prof. Piechocki kieruje Katedr Elektrotechniki i Energetyki w UWM. Panowie s te autorami ksiki o kotowniach na som.
Eksperymentalna kotownia w Starym Targu powstaa na osiedlu popegeerowskim. Bloki s z wielkiej pyty, trzykondygnacyjne. Stara kotownia wglowa nie nadawaa si do eksploatacji. W 1996 r., m.in. z pomoc Wojewdzkiego Funduszu Ochrony rodowiska oraz Narodowego Funduszu Ochrony rodowiska, zainwestowano w modernizacj okoo miliona zotych. – Trzeba byo przerobi nie tylko kotowni, ale i wymieni sie przesyow, kupi maszyny do pakowania somy – wspomina dr Wiesaw Denisiuk, ktry wzi kotowni w leasing od byej Agencji Wasnoci Rolnej Skarbu Pastwa (Agencja Nieruchomoci Rolnych).
Czemu akurat wykorzystano som, a nie np. wierzb, ktra te jest tanim rozwizaniem? – Bo soma tam bya. Leaa na polach. Nikt jej nie wykorzystywa – tumaczy prof. Piechocki. I sprawa podstawowa: szkoda dobrej klasy ziemi rolniczej do upraw wierzby. – Wierzba moe rosn nawet na madach – dodaje dr Denisiuk.
Okazao si, e najlepsza do ogrzewania jest soma z rzepaku. Daje okoo 17−19 megaduli. Natomiast z pszenicy i yta – okoo 12−14 MJ. Przy czym soma powinna by wilgotna, bo w przeciwiestwie do wgla nie ponie na powierzchni, ale w caej objtoci. Przez to daje bardzo wysok temperatur, ale te szybko si koczy. – Zatem trzeba hamowa to szybkie spalanie i dlatego soma moe by lekko wilgotna (10−15 procent wody) – dodaje prof. Piechocki. Dr Denisiuk przypomina, e w Danii stosuje si te metod posypywania somy cementem. A w Polsce som rzepakow polewa si wod.
Czy som trzeba przedtem rozdrobni lub zgranulowa? – To zaley od mocy kota – mwi dr Denisiuk. – Wiksza moc kota wymaga dostarczenia wikszej iloci somy. Przy maej mocy (do 1 megawata) mona som rozdrabnia, przy duych mocach – nie. W opisywanej kotowni kostki somy kierowane s do tzw. szarpakw, ktre je rozdrabniaj, a potem podajnikiem s wkadane do pieca.
Obaj naukowcy mwi zgodnie: takie ogrzewanie opaca si, ale... Kilogram wgla daje 22−24 MJ, a somy 17−19 MJ. Tona wgla kosztuje 400 z, a tona somy 100−140 z. – Powiedzmy, e w domku jednorodzinnym za ogrzewanie gazem zim pac 700 z. Za ogrzewanie som zapacibym 200 z. I waciwie kad kotowni da si przerobi na opalan som, tylko nie zawsze taka modernizacja si opaca – mwi prof. Piechocki.
– Zaley jaka to biomasa, na przykad nieopacalne byoby transportowanie somy z Warmii na lsk – dodaje dr Denisiuk. – Na lsku s nieuytki, ktre mona zagospodarowa na plantacje na przykad wierzby, lazowca pensylwaskiego. A o tym, e moe si opaca, wiadcz wyliczenia z kotowni w Starym Targu. – Musz mie pienidze na raty za leasing (45 procent dochodu), ZUS dla pracownikw, podatki i inne zobowizania. Za reszt utrzymuj rodzin. I wiedzie si nam dobrze – wylicza.
Warto wspomnie, e w Polsce od 1996 r. powstao okoo 160 kotowni opalanych som.
Czy takie ogrzewanie moe zastpi i gazowe, i wglowe w Polsce? – Nie sdz – mwi dr Denisiuk. – Z moich bada wynika, e somy zabrakoby. O 65 procent przesadzone s szacunki, e w Polsce produkuje si rocznie okoo 30 milionw ton somy, a tylko okoo 15−20 milionw wykorzystuj rolnicy.
Ogrzewanie som jest ekologiczne. Jak podaje prof. Piechocki, popiou zostaje niewiele, kilka procent. Zawiera on skadniki nawozowe, czyli substancje mineralne, ktre mog wrci do gleby. Spaliny to gwnie dwutlenek wgla – ten sam, ktry roliny wczeniej asymiluj z powietrza. Natomiast analiza skadnikw spalin wskazuje, e pod wzgldem ekologicznym najlepszym paliwem jest pszenna soma szara, najgorszym soma rzepaku (wydziela wicej dwutlenku azotu).