)
Konferencje naukowe, obok czasopism, s gwnym obszarem wymiany myli i pogldw uczonych i trudno wyobrazi sobie bez nich ycie akademickie. Wprawdzie syszy si czasem arty, e najciekawsz czci konferencji s bankiety i rozmowy kuluarowe, ale tak naprawd liczy si przecie kto, co, kiedy i gdzie wygosi lub zademonstrowa. Mniejsz wag, jak mona zauway, przywizuje si do sposobu prezentacji, pozostawiajc woln rk prezenterom, a z tym bywa rnie, nie tylko w Polsce, ale i na wiecie. Zdarzaj si uczestnicy konferencji wygaszajcy sniste referaty, zawierajce zwyke treci podrcznikowe, znane studentom niszych lat studiw, ale w przekonaniu mwcy zasugujce na prezentacj na oglnokrajowych konferencjach. Tacy mwcy w dodatku nie licz si z limitem czasu i wszystko, co sobie napisali, musz, co do ostatniego sowa, wygosi, gusi na dyskretne uwagi przewodniczcego sesji. S, oczywicie, konferencje na najwyszym poziomie organizacyjnym, np. medyczne, gdzie referaty lub doniesienia maj zwart konstrukcj, bo zawieraj przegld literatury na dany temat, opis problemu, jego rozwizanie, dyskusj i wnioski, ale na niektrych konferencjach humanistycznych zbyt czsto syszy si tylko sowa, sowa, sowa… Niestety, bez szekspirowskiego kunsztu.
Kiedy w roku 1992 odwayam si zgosi plakat na I Europejsk Konferencj Muzykoterapeutw w King’s College w Cambridge (Anglia), przewodniczca komitetu organizacyjnego p. Denize Christopher wymienia ze mn dziesi listw (zwykych, nie e−mailowych), bo – jak si okazao – byam jedyn przedstawicielk krajw byego bloku komunistycznego i organizatorom bardzo zaleao na doniesieniu z Polski. Tym, co mnie uderzyo na miejscu, bya niezwyka wprost punktualno: wystpienia rozpoczynay si i koczyy cile wedug programu, jednominutowe spnienie oznaczao samotne wejcie do penej sali, w ktrej prezentacja ju trwaa. Ciekawe, e prelegenci sami pilnowali czasu wystpie, a przed wystpieniem obowizkowo odbywali rozmowy z przewodniczcym sesji, ktry pniej zapowiada dan prezentacj, nie ograniczajc si tylko do nazwiska i tytuu.
Sytuacja powtrzya si dwa lata pniej, tym razem w Uniwersytecie w Ferrarze na III Europejskiej Konferencji Arteterapeutw ECArTE. Administrator konferencji, te Anglik, p. Zigi Fibert, w czterech kolejnych listach dyskutowa ze mn na temat szczegw referatu, jaki wysaam, sugerujc konkretne zmiany. Trud si opaci, bo – pomijajc ju bardzo yczliwe przyjcie, na ktre prawdopodobnie mia wpyw genius loci (miejscem obrad bya aula w renesansowym Palazzo Renata di Francia, w ktrej, jak gosia tablica w holu, w roku 1502 laury doktorskie odbiera Mikoaj Kopernik) – tekst wydrukowany w materiaach konferencyjnych zwrci uwag prof. Diany Waller, czoowej brytyjskiej arteterapeutki, autorki wielu ksiek na temat arteterapii, w tym jednej z roku 1997 o arteterapii europejskiej (w ksice tej znalaz si obszerny cytat z tego referatu dotyczcy programu ksztacenia w dziedzinie terapii przez sztuk w Akademii Medycznej w Poznaniu oraz polska koncepcja kulturoterapii).
Po kolejnych kilku latach dowiadcze w organizowaniu europejskich i wiatowych kongresw, liczcych zwykle po kilkuset uczestnikw, w trosce o odpowiedni poziom merytoryczny konferencji i sprawny ich przebieg, Zarzd Gwny The European Consortium for Arts Therapies Education opracowa zasady (formalnie obowizujce od roku 2005), jakimi winni si kierowa prezenterzy konferencyjni. Przestrzeganie takich zasad, take na konferencjach innego typu, moe uatwi ycie zarwno wygaszajcym referaty, jak i ich suchaczom, a ponadto zapobiec przykrym niespodziankom podczas tzw. warsztatw. Oto te zasady:
1. Przygotuj swj referat rzetelnie i z wyprzedzeniem:
• Sprawd, czy odpowiada on tematowi, jaki zapowiedziae.
• Dostosuj swoje wystpienie do poziomu suchaczy (w tym wypadku zawodowych, wyksztaconych arteterapeutw).
• Wiedz, dlaczego mwisz i jaki cel zamierzasz osign przez swoje wystpienie.
2. Zawczasu zdecyduj si na okrelony styl wystpienia:
• Rozwa przygotowanie dla suchaczy kartek z istotnymi fragmentami tekstu, ktry bdziesz wygasza, lub caego referatu, we pod uwag moliwo skorzystania z programu Powerpoint.
• Pamitaj, e organizatorzy konferencji nie gwarantuj sprztu audiowizualnego, ktry wczeniej nie zosta zamwiony.
• Jeli angielski nie jest twoim jzykiem ojczystym, w trosce o dobre zrozumienie twego wystpienia miej tekst przygotowany do pokazania na ekranie za pomoc rzutnika pisma, a jeli nie, to przynajmniej rozdaj suchaczom kartki ze sowami kluczowymi twego tekstu.
3. Wyraaj si jasno:
• Nie przeadowuj referatu nadmiarem treci.
• Nie uywaj obcych terminw, skrtw i argonu.
• Nie tra czasu na „przepraszanie”. Po prostu mw, co przygotowae.
• Wybierz i zaznacz kluczowe punkty swego wystpienia, to, co chcesz zakomunikowa.
• Zakocz wystpienie krtkim podsumowaniem lub konkluzj.
• Bd realist w kwestii tego, co mona zaprezentowa w cigu 15 minut.
4. Zrb prb generaln przed wystpem na konferencji:
• Przeczytaj na gos tekst swojego wystpienia.
• Dostosuj dugo wystpienia do przyznanego przez organizatorw limitu czasu.
• Mw spokojnie i wyranie, z dobr dykcj.
• Wyprbuj dziaanie pomocy (urzdze) technicznych, ktrych zamierzasz uy podczas konferencji. Nie przesadzaj z wizualn stron swego wystpienia; zastanw si, czy uycie wszystkich moliwych pomocy wizualnych jest uzasadnione w twoim przypadku? Pokazywany tekst powinien by widoczny w najdalszym zaktku sali konferencyjnej.
• Pomocne moe by zaznaczenie rnymi kolorami pewnych miejsc w notatkach, np.:
a) to, co musisz powiedzie, podkrel na czerwono,
b) to, co powiniene powiedzie (np. egzemplifikacje tego, co powiedziae, e jest wane) – na zielono,
c) tego co, moesz powiedzie – nie zaznaczaj, pominiesz to, jeli zabraknie ci czasu, i ewentualnie pniej do tego wrcisz.
• Postaw sobie nastpujce pytania:
d) czy mwisz dostatecznie wolno?
e) czy twj gos dobrze brzmi?
f) czy rnicujesz tempo wypowiedzi?
g) czy w odpowiednich miejscach robisz pauzy?
h) czy twoje argumenty ukadaj si w cig logiczny?
i) czy jest co zbytecznego, co moesz pomin
j) czy konkluzja jest jasna?
k) czy w twojej prezentacji widoczny jest entuzjazm, witalno, naturalno i koncentracja?
1. Uczestnicy konferencji, ktrzy zamierzaj posuy si Powerpointem, niech nie zapomn o przywiezieniu wasnego laptopa.
2. W dniu konferencji:
• Przyjed dostatecznie wczenie przed rozpoczciem konferencji, by spotka si z przewodniczcym sekcji, w ktrej masz wygasza referat i z pracownikiem technicznym odpowiedzialnym za sprzt audiowizualny.
• Zapoznaj si z sal, w ktrej bdziesz wystpowa i ewentualnie sprawd jej akustyk.
• Posugiwanie si mikrofonem nie moe by usprawiedliwieniem dla mamrotania.
• Nawi kontakt wzrokowy z audytorium zanim jeszcze zaczniesz mwi i utrzymuj go podczas prezentacji. Unikaj mwienia do notatek lub plansz.
• Pamitaj, e masz mwi powoli, jasno i energicznie.
• Pamitaj, e masz mwi zarwno do tych, ktrzy znajduj si daleko od ciebie, jak i tych, ktrzy s blisko.
• Trzymaj si wyznaczonego czasu.
3. Dyskusja:
• Limit czasu obowizuje wszystkich uczestnikw konferencji i okrelony jest przez przewodniczcego.
• Uczestnicy chccy duej dyskutowa, mog to robi pniej, w wyznaczonych pokojach konferencyjnych, ktre wskae administrator konferencji.
1. Prowadzcych warsztat prosi si, aby by to warsztat praktyczny, ktry pokae nowe rozwizania metodyczne, dydaktyczne i techniczne.
2. W ramach warsztatu moe by miejsce na krtkie wprowadzenie sowne i czas na dyskusj, ale prowadzcy musi pamita, by nie przekroczy przyznanego limitu 90 minut.
3. Warsztaty demonstrowane podczas konferencji z zaoenia nie maj celu terapeutycznego. Kady uczestnik zobowizany jest do przestrzegania nastpujcych zasad:
• To, co dzieje si podczas warsztatu ma charakter poufny.
• Nie wolno robi zdj ani filmowa warsztatu bez wyranej zgody wszystkich czonkw grupy.
• Aby zgoda bya wana, konieczne jest powiadomienie uczestnikw warsztatu o celu, w jakim bd robione zdjcia (film), np.: publikacja, pomoc dydaktyczna w ksztaceniu terapeutw itp. W przypadku posugiwania si kamer wideo, najlepiej jeli wyraenie zgody zostanie sfilmowane.
• Odpowiedzialno za przestrzeganie tych zasad spoczywa na prowadzcym warsztat.
4. Prowadzcy warsztaty powinni by przygotowani na wypadek wystpienia u uczestnikw warsztatu nieprzewidzianych silnych reakcji emocjonalnych i umie poradzi sobie z nimi w czasie trwania warsztatu.
Tu dygresja: Zasadno tej uwagi potwierdza sytuacja, jakiej byam kiedy wiadkiem podczas warsztatu zorganizowanego w trakcie pewnej konferencji w Koobrzegu, powiconej – mwic najoglniej – problemom zdrowia psychicznego. Warsztat prowadziy pielgniarki z orodka interwencji kryzysowej, specjalizujcego si w udzielaniu w szpitalu pomocy psychologicznej rodzicom, ktrym zmaro tam dziecko. Prowadzca warsztat polecia, by uczestnicy poczyli si w pary i na przemian wcielali si w rol matki (bo byy to same kobiety), ktrej wanie zmaro dziecko, a nastpnie osoby, ktra tej matce udziela pomocy psychologicznej. Gdy taki podzia nastpi, jedna z uczestniczek dostaa ataku histerii, bo okazao si, e jest w aobie po stracie bliskiej osoby.
5. Sprzt techniczny potrzebny do prowadzenia warsztatu naley zamawia wczeniej, a prowadzcy warsztaty winni zapozna si z jego dziaaniem przed rozpoczciem warsztatu.
6. Prowadzcy warsztat powinni zawczasu przygotowa wszystkie niezbdne materiay do jego prowadzenia.
Od siebie dodam, e zawsze warto mie na uwadze rzymsk maksym: Rem tene, verba sequentur, bo najwaniejsze to mie co do powiedzenia, sowa wwczas same przyjd.