Nauki ekonomiczne funkcjonoway poza ukadem instytucjonalnym uniwersytetw. Szkoa Gwna Handlowa w Warszawie oraz akademie handlowe dziaajce w paru orodkach, majc status szk niepastwowych, byy silnie powizane z praktyk gospodarcz i ksztaciy studentw do zawodu.
Wadze komunistyczne naday naukom ekonomicznym now opraw ideologiczn. Miay uatwia budow socjalizmu w postaci gospodarki planowej – odgrnie zetatyzowanej. Przy „Nowych Drogach”, organie KC PZPR, uruchomiono zesp ekonomistw ksztaconych na sowieckich wzorach. Bronisaw Minc i Serafin Wdrychowski ju w 1948 roku projektowali instytut, „ktry byby czym w rodzaju zarodka instytutu marksizmu”. Po dwch latach powsta bardziej dorany Wydzia Ekonomiczny Instytutu Ksztacenia Kadr Naukowych przy KC PZPR. Narada partyjnych ekonomistw, zorganizowana przez Wydzia Owiaty i Kultury KC PZPR 17 lutego 1948 roku, uruchomia „frontalny atak ideologiczny”. Terenem rozgrywek bya Sekcja Nauk Ekonomicznych I Kongresu Nauki Polskiej, majca rwnorzdn pozycj do Sekcji Nauk Spoecznych i Humanistycznych. Wyrniono zwaszcza kwestie planowania i statystyki (std przymusowa przebudowa SGH w SGPiS) oraz zagadnienia ekonomik szczegowych. Nielicznych uczonych akademickiej proweniencji zdominowali partyjni decydenci. Sekcyjny referat kongresowy, zredagowany przez Wodzimierza Brusa, peen by ideologicznych oglnikw. Idolami jawili si Bolesaw Bierut i Roman Zambrowski, a opraw – kanony sowieckie.
W trakcie Oglnopolskiego Zjazdu Ekonomistw (grudzie 1950), po aluzyjnym przemwieniu Oskara Langego, zoy samokrytyk wybitny uczony i wieloletni dziaacz PPS Edward Lipiski. Wycofywa si z tezy o przydatnoci metod ekonomii „buruazyjnej” do marksistowskiej „ekonomii politycznej”. Powaniejszej natury zmian byo wymuszone odejcie Lipiskiego od bada teoretycznych w kierunku „Rozwoju myli ekonomicznej” (praca z historii ekonomii, opublikowana w 1951). Oskar Lange te odszed od teorii gospodarki socjalistycznej (prace od 1944) – saw zyska wygaszajc referat na sesji PAN „Ostatni wkad Jzefa Stalina do ekonomii politycznej” (ptora miesica wczeniej zmar ten „najwikszy uczony wszech czasw”).
Przeszkod w przebudowie nauk ekonomicznych byli coraz mniej liczni uczeni z wyksztaceniem akademickim. Takie mia Adam Krzyanowski, kierownik Katedry Ekonomii Politycznej i Skarbowoci UJ (od 1912), w ktrej przed wojn asystowa m.in. Oskar Lange. Krzyanowski zdoa jeszcze opublikowa dziea wadzy obce: „Wiek XX. Zarys dziejw najnowszych” (1947) i „Chrzecijaska moralno polityczna” (1948). Wspierajc PAU, demonstracyjnie odmwi wejcia do PAN (Lipiski zosta czonkiem tytularnym – bez uprawnie decyzyjnych).
Oglna polityka wadz zostaa wsparta skrytym systemem oddziaywa kadrowych. Dla nauk ekonomicznych wyrokiem byo pismo z 1954 roku, „poufne” i bez daty, adresowane do wadz PZPR, „W sprawie niezbdnych zmian w organizacji ycia naukowego w dziedzinie nauk ekonomicznych”. Proponowano nowy skad Prezydium Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN – przewodniczcym mia zosta Oskar Lange. Kwartalnik „Ekonomista” mia by przeksztacony w dwumiesicznik – nadal mia to prowadzi „ze wzgldw oglnych” Edward Lipiski. Kierownictwo Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego miao by „wzmocnione” – prezesem „powinien zosta Przewodniczcy Komitetu Nauk Ekonomicznych PAN tow. Lange”. Dotychczasowy przewodniczcy Edward Lipiski mia zosta tylko czonkiem Zarzdu, a do tego „celem odwieenia skadu naleaoby te dokooptowa do Zarzdu tow. B. Gliskiego, pracownika naukowego Instytutu Nauk Spoecznych” (przy KC PZPR). Autorem tego pisma by – co tam dawne konwenanse, i tak nikt postronny si nie dowie – Oskar Lange.