Dzieje Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Uczniw Uniwersytetu Jagielloskiego odzwierciedlaj nie tylko ewolucj idei samopomocy, losy spoecznoci akademickiej, ale i cechy epoki. Studencka organizacja dziaaa w latach 1859−1865 w formie tajnej – wobec wadz austriackich – Bratniej Pomocy. Legalizacj przeprowadzono w okresie wprowadzania autonomii Galicji. Za patrona uznano w. Jana Kantego. W oficjalnej nazwie zabrako okrelenia „bratnia”, ktre wadzom kojarzyo si z hasem rewolucji, a nie z wyidealizowan wizi rodzinn. Zapisali si wszyscy studenci, byo ich wczenie okoo trzystu – znali si wic osobicie. Cele obejmoway nie tylko sfer materialn – dbano te o „podniesienie moralnoci wrd modziey, uszlachetnianie i ksztacenie si wzajemne”. Dziaanie w Towarzystwie dawao to, czego – ocenia po szedziesiciu latach Julian Szwed – „studia uniwersyteckie da nie mog – krystalizuje i utrwala (...) wiatopogld i zasady yciowe, wyrabia (...) zmys praktyczny i szybk orientacj yciow, pozwala na wszechstronne poznanie czowieka i tworzy ludzi czynu”. Pomocy materialnej udzielano w formie poyczek, bowiem dary demoralizuj. Do tego uruchomiono Czytelni Akademick z rozrastajc si bibliotek podrczn, uzyskano zniki przy zakupie biletw do teatru, zwolnienia od opat stemplowych. Komisja Informacyjna podja si porednictwa pracy. Odsetki od kapitau elaznego przeznaczono na nagrody w konkursach na prace naukowe. Zorganizowano obiady i kolacje u wybranych restauratorw. W 1882 roku powsta fundusz chorych, a po kilkunastu latach nawet Komisja Ubiorowa, zapewniajca u krakowskich krawcw szycie patne ratalnie.
Rozbudowa funkcji Towarzystwa i wzrost liczby studentw wymusiy reformy. Poyczki krtkoterminowe zwane „chwilwkami” – ktrych zwroty wpyway opornie – zastpiono funduszem stypendialnym. W 1903 roku uruchomiono, dziki fundacji Konstantego Woodkowicza, Dom Akademicki. Deficyt finansw poczli naprawia etatowi urzdnicy z buchalterem na czele. Uregulowano procedury i egzekucj nalenoci. Domem akademickim zaj si fachowo administrator, a kuchni – Polski Zwizek Niewiast Katolickich. Reformy wspierali kolejni kuratorzy, wyznaczani spord profesorw przez wadze UJ. Budowano poprzez absolwentw ukady znajomoci, co pozwolio pozyska poyczki bankowe na budow drugiego Domu Akademickiego.
Pierwsza wojna wiatowa przyniosa kolejny kryzys. W Domu Akademickim kwaterowao wojsko, a finanse zniszczya dewaluacja. Panowaa powszechnie pauperyzacja. Jak wspomina Wadysaw Bukowiski, „przecitny akademik przybywajcy na studia (...) to kreatura ze wszech miar poaowania godna. Zaopatrzony w podszyty wiatrem paszcz, skromnych rozmiarw walizk zawierajc cay majtek ruchomy oraz (...) bardzo cienki portfel”.
Wzrost liczby czonkw do trzech tysicy doprowadzi do zatraty wizi etosowych. Odzyskanie niepodlegoci miao i ten skutek, e pojawiy si walki midzypartyjne przy formowaniu wadz Towarzystwa, ktre zatracio tym samym sw tosamo. Dopiero przyjcie inicjatywy przez reprezentantw Akademickich K Prowincjonalnych przywrcio ducha wsplnoty. Finanse odbudowano dziki uzyskanej koncesji na sprzeda hurtow i detaliczn wyrobw tytoniowych oraz dziki przeznaczaniu przez UJ czci opat studenckich na inwestycje Towarzystwa. Takie zmiany wzmocniy jednak instytucjonalizacj. Roman Dyboski z pozycji kuratora ocenia, e „rozwj Towarzystwa (...) od parlamentaryzmu dawnych rozpolitykowanych Wydziaw posuwa si nieuchronnie ku oligarchii Zarzdw i autokracji prezesw”. W nowych okolicznociach Towarzystwo „jak byo z dawna uczelni pracy obywatelskiej, dyskusji parlamentarnej i administracji spoecznej, tak dzi staje si uczelni ywotnie potrzebnej naszemu spoeczestwu myli ekonomicznej”. Ta jubileuszowa (1926) konstatacja dotyczya nie tylko Towarzystwa. Miaa pozytywistyczne konteksty, ale... czego byo al.