Naobiecywa blog bibliotekarza ostatnio (sobie i Publicznoci) jak jaka partia polityczna. Miao zwaszcza by o tym, dlaczego w katalogu Biblioteki Narodowej nie ma starych drukw (i nie mona opisw linkowa do CBN „Polona”, gdzie facsimile tych drukw maj waciwy bibliotekom cyfrowym zwyczaj wywietla si w caoci). Ale co tu pisa? Bibliotekarze nie tylko wychwalaj stare druki pod niebiosa, jako dobra kultury, ale take wiedz ju, jak si je na wiecie kataloguje. Nie jest to jednak u nas niemal praktykowane, poniewa nie mona tego robi bez tzw. formatu, cilej – instrukcji do formatu, czyli takiej struktury danych, eby maszyna wczytywaa opis do katalogu komputerowego. Instrukcja co prawda powstaa, ale dojrzewa u recenzentw. A socjologia nauki w Polsce jest taka, e starymi drukami zajmuj si albo uczeni uznani, albo pocztkujcy. Uznani id do kierownictwa najrozmaitszych oddziaw zbiorw specjalnych i prosz o wyszukanie. Pocztkujcy id do modziey zatrudnionej tame i prosz o to samo. Nie ma w katalogu komputerowym? No to trudno. Nikt si nie upomni. Internet ma wszak w Polsce wymiar komercyjny albo ciekawostkowy, a uytkowego nie ma zgoa wcale, nie liczc gied, rozkadw jazdy i czasopism elektronicznych dla tysica odbiorcw.
No i wanie przypadkowe kliknicie nie do wprawnego internauty odsonio przed blogiem (na witrynie MNiSW) zasady zostawania bibliotekarzem dyplomowanym, a skoro mamy nowelizowa „Prawo o szkolnictwie wyszym”, to temat wydaje si waniejszy od starych drukw. W kadym niemal kraju istnieje jaka posta certyfikowania wyszych kwalifikacji bibliotekarskich, nawet tam, gdzie akademickie szkolnictwo informacyjne jest na wysokim poziomie i odnosi si do rzeczywistoci empirycznej. U nas na przykad bibliotekarze dyplomowani s nauczycielami akademickimi i tylko bibliotekarz dyplomowany moe zosta dyrektorem biblioteki uczelnianej. No, tak naprawd moe nim jeszcze zosta kady doktor, ale ten przepis, wprowadzony do ustawy na niczyj publicznie wyraon prob, bez adnej otwartej dyskusji, przez jakie zdumiewajco nieodpowiedzialne i najwyraniej wielce skuteczne lobby („lub stopie naukowy”), rzadko, na szczcie, jest konsumowany. Bibliotekarz dyplomowany musi sporo wiedzie i mie dowiadczenie zawodowe, a sprawdza to od dziesicioleci komisja ministerialna, ktra tradycyjnie ma t zalet, e potrafi oblewa.
Piszemy o tym z pewnym zakopotaniem, poniewa komisja nie skorzystaa ongi z moliwoci oblania wyej podpisanego. Nie powinno si teraz grymasi na przepisy. Byo to jednak wiele lat temu, czterdzieci czy szedziesit, wic uznajmy, e przepisy si zmieniy i e wolno nam przyglda si im bez wdzicznoci. I tylko w komisji jakby te same osoby, znakomite, zasuone, w kilku przypadkach zakolegowane, ale co z tego, jeli nadal to nie wikszo jej czonkw legitymuje si powaniejszym dowiadczeniem komputeryzacyjnym? Komisja opublikowaa „Orientacyjne zagadnienia do czci oglnozawodowej egzaminu” i tam te nie ma duej czci tego, czym faktycznie yj biblioteki, cho w obrbie tej samej strony pojawia si druga lista, podobna, z dopiskiem „obowizuje od 2006 r.”. No, jeli zatem pierwsza nie obowizuje, to czy nie mona jej zdj? Chyba warto, skoro s na niej tematy, takie jak „Elementy systemu ksztacenia bibliotekarzy w Polsce”, skomponowane zgodnie z trapic niekiedy nas bibliotekoznawcw manier – nazwijmy j permutacyjn – polegajc na tym, e jeeli w rwnowaniku zdania poprzestawiamy losowo poszczeglne sowa, to bdzie on znaczy dokadnie to samo, co poprzednio, czyli nic.
Na miejsce wykrelonych (?) wchodz „od 2006 r.” nowe tematy, wrd nich wielce podane katalogi centralne, biblioteki wirtualne, konsorcja, standardy, digitalizacja. Nadal jednak lista jest nasycona problematyk historyczn, ktr mona uzna za niezbdny element wiadomoci bibliotekarza, ale ktrej nie wykorzystuje on na og w swojej dziaalnoci (gdyby wykorzystywa, to by katalogowa on−line stare druki). Nadal sprawnoci ewaluacyjne i projektowe pracownika informacji ukrywaj si w formuach oglnych i gadkich, wrd ktrych nie wida problemw zasadniczych: jak planowo budowa zasoby biblioteczne bez wzgldu na nonik, jak udostpnia zasoby cyfrowe, jak udostpnia zasoby „fizyczne”, by korzystanie z nich byo rwnie atwe, jak wywoywanie dokumentw elektronicznych, jak uruchamia nowe usugi i budynki, jak zarzdza przedsiwziciami rozlegymi, ktre uniezaleniaj uytkownika od jednej instytucjonalnej bibliotekokracji. To s wdziczne zagadnienia, ktre maj swoje pitro praktyczne, realizacyjne, ale te nadaj si doskonale do refleksji teoretycznej.
Jedyna nadzieja w licie lektur. Rozumiemy, e komisja zapyta o faktyczne lektury kandydata, a take o jego wasn twrczo, i e postulat znajomoci „jednego czasopisma obcego” jest nie na miar wymogu, aby kandydat zda jeden obcy jzyk. Opublikowana lista lektur (ta z adnotacj „obowizuje od 2006 roku”), z median na roku 2001, moe suy tylko jako pewnego rodzaju minimum programowe. No i pewnie suy.