Zawsze lubiem bazary, na ktrych mona kupi mnstwo rzeczy niedostpnych gdzie indziej albo kompletnie niepotrzebnych, ale miych dla oka lub duszy, zdumiewajcych i bezsensownych, piknych w swej ohydzie i cudownych w swej prostocie. Tak zwany intelektualista chtnie kryje si ze swymi cigotkami do banau i kiczu, ale podejrzewam, e niejeden tylko udaje, e takie rzeczy nic go nie obchodz. Kiedy jednak nadarzy si okazja i obok stoi stragan z pistoletami na kapiszony, koralikami z malowanego szka czy celofanowymi pikami na gumce, zatrzyma si, eby choby przez chwil syci wzrok tym, co go tak cieszyo we wczesnym dziecistwie. Nie udawajmy, kicz i bzdura s rwnie potrzebne jak wzniose szczyty wysublimowanej teorii, s niezbdne dla oczyszczenia wzroku i wyprostowania karku wykrzywionego siedzeniem nad papierami.
Ba, wrd tych rzeczy krztaj si ludzie, czciej proci ni wyksztaceni, ktrzy s tak skomplikowani, e ju samo ich obserwowanie wystarczy za satysfakcj z kupowania (jeli ta czynno kogo nie fascynuje). Te synne zapiewy: „Tu sie sprzedaje, tu sie kupuje, odejd szczeniaku, bo cie opluje!”. „Przy tym towarze oko ciemnieje, ssiad sie wcieknie, ona zemdleje!”. „Puknij pan kogutka w ogonek, a wygrasz zoty piercionek! Stuknij pan perliczke w piczke, a wygrasz zotom popielniczke!”
za si w oku krci, bo takich bazarw ju prawie nie ma. Zastpiy je – na prowincji – sklepy ze starociami, a w Internecie sklepy totalne, ktrych gwnym u nas przedstawicielem jest Allegro. Wybaczy Redaktor Naczelny, e wymieniam t nazw, ale bynajmniej nie czyni tego dla reklamy, lecz ze wzgldw jzykowych. Nazwa ta niesusznie niektrym kojarzy si z alergi. Dla mnie jest to raczej rdo nowych sw, takich jak allegrowanie (sprzedawanie lub kupowanie), allegrowicz (sprzedajcy lub kupujcy, czsto pisany wielk liter), a take zwizek z muzycznym allegro, ktre znaczy szybko, ywo i przyjanie. Pyta znajomy znajomego: „Jeste allegrowiczem? Allegrujesz?”
Zmylny twrca bazarw internetowych, do ktrych nie trzeba si rusza zza biurka, przewidzia i zastosowa wszystko, co zastpuje targowisko, a nawet wprowadzi ochron sprzedajcych i klientw. Wydawaoby si, e przez wprowadzenie licznych rygorw utemperowa temperamenty, take zodziejskie, ale to nieprawda. Przede wszystkim wprowadzi ciekawy system konwersacji, ktry polega na wystawianiu opinii. Wszyscy trzymaj si zasady, e po kadej udanej transakcji naley dla partnera handlowego ustanowi komentarz, ktry potem bdzie jego wizytwk.
W komentarzach pojawiaj si typowe allegrowiczowskie sformuowania, ktrych nie spotkamy gdzie indziej: „Wszystko OK. Polecam tego Allegrowicza, szybka wpata, doskonay kontakt, Wielki Pozytyw (i tu osiem wykrzyknikw)”. „Nie daj temu czowiekowi pozytywa, gdy czekaem dwa tygodnie i towar (suchawki stereo) przyszed w podartym papierze, dlatego daj negatywa z picioma minusami (i tu dziesi wykrzyknikw)”. Na „negatywy” zwykle s odpowiedzi w stylu: „Da mi negatywa, bo jako klient niepojty nie rozumie, e poczta tak dziaa, a jak do czowieka mejlowaem, to si nie odzywa i teraz dania ma z choinki albo jeszcze gorzej”. Niektrzy otaczaj opinie swoistym ornamentem ze znakw nieliterowych i takim mietnikiem wyrniaj je wrd innych komentarzy.
Ciekawy jest te sposb zachwalania sprzedawanych przedmiotw. Tylko wyjtkowo mona spotka poprawn polszczyzn, interpunkcja nie istnieje, a strony z towarami s przygotowywane gorzej ni po amatorsku. To takie stragany wanie, na ktrych panuje baagan estetyczny i – pozornie – mylowy. Zdawaoby si, e ludzie ci przygotowuj swoje witryny lew nog, e s prymitywni i gupi. Ale to znowu nieprawda. Jeli si do takiej osoby napisze e−mail albo zatelefonuje, okazuje si, e jest to osoba cakiem rozgarnita i nieraz wyksztacona, ktra traktuje kontrahenta powanie, z szacunkiem, a nawet mwi skadnie i adnie. Zastanowia mnie ta rozbieno midzy „stron zewntrzn” tych ludzi, ujawnian w postaci owych paskudnych witryn, a ich cakiem przyzwoit „stron wewntrzn”, ktr mona pozna w kontaktach osobistych.
Z pewnoci wielu rzeczywicie nie umie pisa i nie ma pojcia o reklamie, ale chyba przewaaj tacy, ktrzy celowo dostosowuj si do stylu internetowego bazaru. Tu nie wypada szafowa elegancj, interpunkcj, bo to moe razi. Tak jak w internetowych forach dyskusyjnych poprawna ortografia jest uwaana za przejaw zego smaku i sygna nieszczeroci, tak tu artystyczny wystrj opisu sprzedawanego obiektu moe by odczytany jako podejrzany manewr, ktry ma za zadanie wyprowadzi klienta w pole. Przejmowanie wzorw usytuowanych w kulturze najniszej jest rodzajem gry, majcej na celu zwikszenie zaufania, przycignicia uwagi. Potencjalny klient ze sfer intelektualnych do szybko si do tego przyzwyczaja, bo to dziaa jak w piewny, poetycki gwar na placu ze straganami. A nawet zaczyna mu si to podoba i wraca na strony tego bazaru, eby si przyjrze rzeczom dziwacznym, ktrych tu nie brak, i obyczajom, ktre tak szybko okrzepy, stay si nowym standardem.