Pytanie tytu³owe nawi±zuje do artyku³u prof. Józefa Kuczmaszewskiego Ile s³odyczy, ile goryczy, jednak ostatnio wa¿niejsze sta³o siê w odniesieniu do ca³ego szkolnictwa wy¿szego i nauki. ¦wiadczy to o potrzebie konsolidacji ¶rodowiska wokó³ spraw wa¿nych, w staraniach o godn± przysz³o¶æ naszych uczelni. KRASP, w moim przekonaniu, wype³nia swoj± powinno¶æ najlepiej jak mo¿e (umie?) w sytuacji sta³ej potrzeby reagowania na niepokoj±ce okoliczno¶ci.
Bezowocne okaza³y siê nasze apele z pierwszych dni grudnia do premiera, marsza³ka Sejmu, minister NiSW i pos³ów o odpowiedni poziom finansowania szkolnictwa wy¿szego i nauki w roku 2008. W ustawie bud¿etowej mamy spadek procentowego udzia³u wydatków na szkolnictwo wy¿sze w bud¿ecie na rok 2008 (0,88 proc. PKB) w stosunku do roku 2007 (0,92 proc. PKB). W tym kontek¶cie szczególnie niepokoj±co brzmi± g³osy rektorów uczelni niepublicznych, domagaj±cych siê finansowania z bud¿etu dzia³alno¶ci dydaktycznej wszystkich szkó³ niepublicznych.
18 stycznia w Politechnice £ódzkiej odby³o siê posiedzenie Prezydium KRASP, w którym udzia³ wziê³a prof. Barbara Kudrycka, minister NiSW. Obrady zdominowa³a dyskusja na temat aktualnych problemów szkolnictwa wy¿szego i nauki. Trudno stwierdziæ, ¿e jeste¶my usatysfakcjonowani jej wynikami, choæ pewne wypowiedzi Pani Minister pozwalaj± nieco bardziej optymistycznie patrzeæ w przysz³o¶æ.
Prezydium podjêto uchwa³ê, w której stwierdzamy, ¿e kluczowe znaczenie ma obecnie w³a¶ciwe zaplanowanie procesu zmian w ustawach reguluj±cych funkcjonowanie szkolnictwa wy¿szego i nauki oraz zapewnienie odpowiedniego poziomu ich finansowania z bud¿etu pañstwa. Oczekujemy, ¿e niezbêdne zmiany legislacyjne zostan± przeprowadzone w dwóch etapach: najpierw – nowelizacja obowi±zuj±cych ustaw, potem – g³êbokie zmiany legislacyjne odpowiadaj±ce nowym rozwi±zaniom systemowym.
W drodze szybkiej nowelizacji powinno nast±piæ uporz±dkowanie klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych oraz ich odpowiednie powi±zanie z kierunkami studiów. Niezbêdne s± te¿ nowe regulacje, u³atwiaj±ce wzajemne uznawanie dyplomów oraz stopni i tytu³ów naukowych uzyskanych w ró¿nych krajach, a tak¿e wydawanie wspólnych dyplomów ukoñczenia studiów i wspólnych dyplomów doktorskich. Drugi etap zmian legislacyjnych powinien byæ natomiast poprzedzony przyjêciem strategii rozwoju szkolnictwa wy¿szego w Polsce. Deklarujemy wolê w³±czenia siê w prace nad jej opracowaniem.
Rozwój systemu szkolnictwa wy¿szego wymaga odpowiedniego finansowania. Mo¿liwo¶æ pozyskania przez niektóre uczelnie ¶rodków z Europejskich Funduszy Strukturalnych na wspieranie okre¶lonych form dzia³alno¶ci nie mo¿e stanowiæ uzasadnienia dla drastycznych ciêæ bud¿etowych, skutkuj±cych obni¿eniem dotacji na dzia³alno¶æ podstawow± uczelni. Ich efektem jest bowiem zniechêcenie i malej±ce poczucie bezpieczeñstwa socjalnego pracowników, a przede wszystkim niska motywacja do podejmowania studiów i pracy w polskich uczelniach przez m³odych ludzi, którym inne kraje oferuj± lepsze warunki. Nie wró¿y to dobrze planom rozwoju kraju.
Prezydium KRASP zwraca siê do rz±du o traktowanie problemu kszta³cenia polskiej m³odzie¿y jako racji stanu oraz domaga siê opracowania programu dzia³añ, który doprowadzi w najbli¿szym czasie do znacz±cego wzrostu wynagrodzeñ pracowników szkó³ wy¿szych. Podjêli¶my tê uchwa³ê z intencj±, aby senaty uczelni akademickich podejmowa³y popieraj±ce stanowisko Prezydium KRASP uchwa³y, które dadz± w³adzom pañstwowym jasny obraz oczekiwañ ¶rodowiska akademickiego.
Rektorzy w rozmowie z Pani± Minister podnie¶li te¿ m.in. kwestiê nowego sk³adu PKA. Decyzje, pomijaj±ce kandydatów zg³oszonych przez najbardziej renomowane uczelnie i pozostawiaj±ce zaledwie kilku cz³onków poprzedniej Komisji, bêd± mia³y – w naszym odczuciu – powa¿ne skutki. Obawiamy siê, ¿e zostanie zaburzona ci±g³o¶æ prac Komisji, bardzo dobrze funkcjonuj±cej pod przewodnictwem prof. Zbigniewa Marciniaka. (Wiêcej informacji o wynikach obrad na www.krasp.org.pl).
W dniach 24−25 stycznia Pani Minister zorganizowa³a seminarium Nowe finansowanie. Wiêksza dostêpno¶æ. Lepsza jako¶æ, a po jego zakoñczeniu zdecydowa³a o powo³aniu dwóch zespo³ów doradczych: szkolnictwa wy¿szego i nauki. Nie znamy ich sk³adu. Wielokrotnie zwraca³em uwagê i podkre¶lê raz jeszcze, ¿e szkolnictwa wy¿szego na poziomie akademickim nie mo¿na oddzielaæ od nauki, dlatego uwa¿am, ¿e nad zmianami winien dyskutowaæ jeden (nieliczny) zespó³.
Pod koniec tygodnia powia³o optymizmem – 28 stycznia premier Donald Tusk spotka³ siê z Zespo³em Konsultacyjnym – przedstawicielami ¶rodowiska akademickiego i naukowego. Spotkanie z udzia³em minister Kudryckiej na pro¶bê premiera zorganizowa³ prof. Edmund Wittbrodt, senator RP. W wypowiedziach nawi±zano do listu wystosowanego do premiera przez prezesa PAN oraz przewodnicz±cego KRASP (pe³ny tekst na witrynie internetowej KRASP), wskazano na g³ówne problemy ¶rodowiska akademickiego i naukowego, koncentruj±c uwagê na sprawach wa¿nych dla przysz³o¶ci. Spotkali¶my siê ze zrozumieniem roli nauki i szkolnictwa akademickiego dla przysz³o¶ci kraju. W imieniu ¶rodowiska zaoferowali¶my pomoc eksperck± i doradcz± dla rz±du. Premier postanowi³ powo³aæ przy swoim urzêdzie Radê do spraw nauki, technologii i szkolnictwa akademickiego. Miar± wagi, jak± premier przywi±zuje do tego gremium, jest propozycja, aby spotkanie Rady odby³o siê ju¿ w marcu dla zasiêgniêcia opinii m.in. w sprawie wydatków na naukê i szkolnictwo wy¿sze w bud¿ecie na rok 2009.