Tematem przewodnim styczniowego posiedzenia prezydium (16) i plenarnego (17) Rady Gwnej bya strategia rozwoju szkolnictwa wyszego. W dyskusji, w ktrej uczestniczyli prof. Barbara Kudrycka, minister NiSW, prof. Elbieta Prawelska−Skrzypek, podsekretarz stanu w MNiSW, prof. Zbigniew Marciniak, podsekretarz stanu w MEN, czonkowie Rady oraz liczni gocie, przewijay si rne wtki.
Wyzwania stojce przed szkolnictwem wyszym to: ustawiczne unowoczenianie oferty edukacyjnej oraz dbao o wysok jako ksztacenia, zapewnienie modziey sprawiedliwego dostpu do studiw, dostosowywanie ksztacenia do oczekiwa spoecznych, kreowanie i rozwijanie mechanizmw wspdziaania sfer gospodarczych z nauk i szkolnictwem wyszym oraz promowanie i umacnianie naszej obecnoci w europejskim i globalnym obszarze szkolnictwa wyszego.
Wyzwania te przekadaj si na konkretne dziaania, dotyczce sfery legislacyjnej, finansowania i funkcjonowania uczelni, a take usytuowania i zada instytucji nauki i szkolnictwa wyszego. Istnieje pilna potrzeba nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyszym i innych ustaw, w celu wprowadzenia niezbdnych uzupenie i korekt. Niezbdne jest wprowadzenie przepisw dotyczcych m.in.: Krajowej Struktury Kwalifikacji, ksztacenia nieformalnego na poziomie wyszym czy ksztacenia na studiach I, II i III stopnia.
Nowelizacja taka bdzie moliwa po osigniciu konsensusu co do konkretnych rozstrzygni w sferze: polityki finansowania szkolnictwa wyszego i nauki przez pastwo, systemw stypendialnych i kredytowych dla doktorantw oraz studentw, wsppatnoci za studia, regu ksztacenia na studiach I, II i III stopnia, odpowiedzialnoci pastwa za jako ksztacenia oraz uzyskiwane kwalifikacje i dyplomy, modelu kariery akademickiej i naukowej, polityki kadrowej, autonomii uczelni, zarzdzania uczelniami, mechanizmw wizania ksztacenia na poziomie wyszym z badaniami, zasad wspdziaania uczelni z otoczeniem oraz roli i zakresu uprawnie instytucji dziaajcych na rzecz szkolnictwa wyszego i nauki.
W trakcie dyskusji powszechnie wyraano pogld o koniecznoci wzrostu finansowania budetowego szkolnictwa wyszego i nauki, bez ktrego i wobec ogranicze w pozyskiwaniu rodkw pozabudetowych, obie sfery czeka dotkliwy dla spoeczestwa kryzys.
Podniesiony zosta problem powszechnej wsppatnoci za studia. Wprowadzenie czesnego wyrwna szanse dostpu do studiw przy rozbudowanym systemie pomocy materialnej dla studentw. Przyczyni si to do racjonalizacji relacji student – nauczyciel akademicki/ uczelnia. Student, wnoszc opat bdzie mia prawo oczekiwa rzetelnego przekazywania wiedzy oraz ksztatowania umiejtnoci i kompetencji, uczelnia pozyska dodatkowe rodki na organizowanie nowoczesnego ksztacenia.
Kolejny problem to pomoc materialna dla studentw (doktorantw), ktra powinna pochodzi z rnych rde i pyn dwoma strumieniami: stypendiw oraz kredytw. Jednak bez przeznaczenia wyszych rodkw finansowych ni obecnie, pomoc ta nie bdzie skutecznym narzdziem zapewniania powszechnego dostpu do wiedzy. rodki budetowe powinny pyn do szkolnictwa wyszego i nauki kilkoma strumieniami – m.in. poprzez finansowanie dziaalnoci podstawowej (statutowej) uczelni (instytucji) o strategicznym znaczeniu dla pastwa oraz finansowanie zada edukacyjnych lub badawczych na zasadach konkursowych.
Podnoszone byy sprawy organizacji ksztacenia na poziomie wyszym, w tym: rnicowania ksztacenia na studiach I i II stopnia na przygotowujce do pracy oraz przygotowujce do wykonywania zawodu; ustalania nazw kierunkw studiw/specjalnoci oraz regu ksztacenia (tworzenia programw nauczania); okrelania wymaga kadrowych czy godzinowych (likwidacji pensum); rnicowania formuy studiw doktoranckich oraz nadawanych stopni naukowych. Wi si z tym kwestie odpowiedzialnoci pastwa za jako ksztacenia oraz dyplomy potwierdzajce ukoczenie studiw czy uzyskanie stopni naukowych.
Wana jest polityka zatrudniania w uczelniach. Nieuniknione wydaje si otwarcie rwnolegej drogi awansu na stanowiska profesorskie poprzez stopie doktora, sta podoktorski, konkurs oraz przynajmniej dwa postpowania kwalifikacyjne. Aprobat zyska podnoszony od pewnego czasu postulat przechodzenia kadry profesorskiej w stan spoczynku po osigniciu wieku emerytalnego.
Kluczowe dla przyszych rozwiza bdzie ustalenie zakresu autonomii uczelni i ingerencji pastwa w funkcjonowanie obu sektorw. Trudno oczekiwa, aby wykorzystywanie dotacji budetowej nie byo kontrolowane przez pastwo. Nie mona jednak narzuca uczelniom metod ksztacenia oraz sposobw dochodzenia do celu, jakim jest wypromowanie absolwenta. Obowizkiem pastwa jest finansowanie lub wspfinansowanie ksztacenia na poziomie wyszym, ale te wyartykuowanie oczekiwa spoecznych wzgldem rodowisk, ktre w tym uczestnicz. Pastwo nie moe jednak ogranicza roli instytucji akademickich i naukowych w poszukiwaniu prawdy, kreowaniu i upowszechnianiu wiedzy, promowaniu kultury oraz formowaniu fundamentu intelektualnego spoeczestwa.