Jeszcze kilka lat temu absolwent uczelni z dwoma tytuami magistra wzbudza powszechny podziw. Drugi fakultet by synonimem wyjtkowych ambicji i zdolnoci. Dzisiaj studia na drugim, a niekiedy i trzecim kierunku podejmuje coraz wicej osb. Co sprawia, e studia dwukierunkowe staj si coraz powszechniejsze? Kto zyskuje na wycigu po wiedz i tytuy? Czy zjawisko to ma rwnie drug, mniej atrakcyjn twarz?
O ogromnym zainteresowaniu studiami na drugim kierunku moe wiadczy fakt ustalania przez uczelnie limitw osb, ktre mog podejmowa nauk na takich zasadach. W ostatnim czasie takie kroki podj Senat Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. – Sama konieczno wprowadzenia ogranicze wiadczy o tym, e liczba chtnych przekraczaa moliwoci rzetelnego ksztacenia na poszczeglnych kierunkach – mwi mgr Marzena Pogorzelska, kierownik Dziau Toku Studiw KUL.
Podobnie jest w innych uczelniach. O studia na drugim kierunku zabiegaj humanici, ale i studenci szk o profilu technicznym. Zdarza si nawet czenie polonistyki z... medycyn.
Anna Peka studiuje na V roku informatyki i ekonometrii. W swej macierzystej uczelni – Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie – po trzech latach podja nauk na drugim kierunku. Wybraa administracj. – Studiowaam kierunek cisy, chciaam rwnie zdoby wiedz i umiejtnoci o charakterze humanistycznym – wyjania. – Te kierunki uzupeniaj si, myl, e pracodawcy ceni dzi ludzi wszechstronnie wyksztaconych.
Podobnego zdania jest Ewelina, ktra obok pedagogiki studiuje animacj kultury w Uniwersytecie Marii Curie−Skodowskiej w Lublinie. Ona idzie jeszcze dalej – uczy si dodatkowo w Prywatnym Plastycznym Policealnym Studium Zawodowym. – Studiuj przede wszystkim dla wasnej przyjemnoci i satysfakcji – zapewnia Ewelina. – Wiedza na pewno przyda mi si w pracy z dziemi. Moliwe te, e wzmocni swoj pozycj na rynku pracy.
To wanie presja rynku i dua konkurencja wrd wyksztaconych absolwentw szukajcych pracy skaniaj modych ludzi do studiw dwukierunkowych. To, co kiedy byo wyjtkowe, dzi nikogo nie dziwi: – To raczej norma, wikszo moich znajomych studiuje dwa kierunki – przekonuje Ewelina.
Osoby, ktre na co dzie zajmuj si rekrutacj pracownikw, przyznaj, e aby dzi zdoby dobr posad, trzeba stara si znacznie bardziej ni kilka czy kilkanacie lat temu. – Nie wystarczy ju tytu magistra i znajomo angielskiego – mwi Pawe Englicht z Firmy Doradczej Profesja Consulting. – Dzi potrzebujemy czego ekstra, czego, co nas wyrni z tumu modych, wyksztaconych osb.
Drugi kierunek jest niewtpliwie takim atutem. Jednak tytuy to nie wszystko. Dla pracodawcw rwnie istotne jest dowiadczenie. Co ciekawe, wrd studentw dwch kierunkw mona znale i takich, ktrzy cz zdobywanie wiedzy z prac. – Pracodawcy bardzo chtnie decyduj si na absolwentw dwch kierunkw, bo to oni bardzo czsto prcz dwch dyplomw maj dowiadczenie zawodowe, ktrego geneza siga co najmniej pmetka studiw – uwaa Pawe Englicht.
Eksperci od rynku pracy podkrelaj, e zjawisko ksztacenia na dwch kierunkach nasilio si w ostatnich latach rwnie z tego powodu, e osoby ambitne, ktre chc szybko awansowa, maj spore kopoty z konkurencj ze strony starszych kolegw. – Pokolenie 30− i 40−latkw mocno „trzyma w garci” dobrze patne, menaerskie stanowiska kierownicze i ani myli oddawa je modszym kolegom – mwi Pawe Englicht.
Studia na dwch kierunkach to ciga walka z czasem. Studenci przyznaj, e gwnym problemem jest organizacja zaj, a ju istn ekwilibrystyk jest przebrnicie przez sesj. Bartek, student hydrogeologii i geologii inynierskiej w Akademii Grniczo−Hutniczej, studiuje rwnie budownictwo w Politechnice Krakowskiej. – Taryfy ulgowej nie ma – kwituje. – Wykadowcy podchodz do studentw, takich jak ja, bardzo rnie. Jeden doceni, drugi nie lubi ambitniejszych osb, trzeci zupenie nie zwraca uwagi. Bartek przyznaje jednak, e druga uczelnia bywa przekonujcym argumentem, jeli chodzi o zaatwianie spraw np. w dziekanacie.
Anna Peka nie spotkaa si z pobaliwoci w kwestii obecnoci na zajciach, podkrela natomiast elastyczno ze strony wykadowcw i asystentw, jeli chodzi o terminy zalicze czy egzaminw. – Czsto id mi na rk i umoliwiaj uzyskiwanie zalicze np. w czasie konsultacji – mwi.
Rne dowiadczenia ma na swoim koncie Ewelina. Docenia przychylne nastawienie wykadowcw, ale wspomina te momenty rozczarowa: – Bywaj osoby, ktre maj negatywny stosunek do tej kwestii i wszelkie proby, np. o wyznaczenie innego terminu zaliczenia, rozpatruj na niekorzy studenta. Jak mwi: „nie trzeba byo dwch srok za ogon apa”. Przy naborze na drug specjalno jeden wykadowca wypomnia mi, e zabieram miejsce w uczelni modszym kolegom...
Studia na drugim kierunku podejmuje si za zgod dziekana wydziau macierzystego i dziekana wydziau drugiego kierunku. – Student moe podj drugi kierunek studiw po zaliczeniu I roku, jeli osign redni ocen za ostatni rok co najmniej 4,0. Inne kryteria przyj oraz limit miejsc okrelaj rady wydziaw i zatwierdza senat – mwi mgr Marzena Pogorzelska. – Osoba zainteresowana podejmuje studia od I lub II roku z obowizkiem uzupenienia rnic programowych.
Aby podj nauk na drugim kierunku, student musi zoy podanie do dziekana drugiego kierunku. Ma ono by pozytywnie zaopiniowane (z powiadczeniem osignitej redniej) przez dziekana wydziau macierzystego. Decyzj o przyjciu podejmuje dziekan. Student innej uczelni przechodzi analogiczn procedur, rnic si tylko tym, e ostateczn decyzj wydaje rektor. Kiedy kandydat otrzyma zgod od obu dziekanw, skada podanie o indywidualny tryb studiw (ITS) lub indywidualn organizacj studiw (IOS). Dziki nim, pod okiem opiekuna naukowego, student moe swobodnie ukada plan, moe liczy na indywidualne ustalanie terminw egzaminw. „Dwukierunkowiec” ma nawet pierwszestwo w wyborze grup na zajciach, moe liczy na uatwienia w ustalaniu terminw kolokwiw oraz zmiany w planie zaj.
Ale obok tej formalnej cieki istnieje „dzika” droga zdobywania wiedzy i tytuw. Mimo e statuty uczelni nie dopuszczaj moliwoci studiowania rwnolegych kierunkw ju od pierwszego roku, studenci coraz czciej w taki wanie sposb podejmuj nauk – uczestnicz po prostu w rekrutacji na dwa kierunki jednoczenie. W takich sytuacjach nie ma mowy o pomocy uczelni lub specjalnym traktowaniu studenta przez wykadowcw.
Wrd podejmujcych studia na drugim kierunku wykadowcy dostrzegaj rne „typy” studentw. Dr Agata Seweryn, adiunkt w Katedrze Literatury Owiecenia i Romantyzmu w Instytucie Filologii Polskiej KUL, prowadzi zajcia ze studentami polonistyki: – Cz studentw podejmujcych studia na drugim kierunku jest powodowana zainteresowaniami, pasjami naukowymi. S jednak i tacy, ktrzy nastawiaj si na to, by „zdoby jak najwicej papierkw”, a niekoniecznie si czego nauczy. Powanym problemem jest oczywicie ta druga grupa osb, ktre – potraktowane pobaliwie przez prowadzcych – zasil grono dyletantw.
Sami zainteresowani przyznaj, e podczas sesji nie mona si dobrze przygotowa do wszystkich egzaminw, ktrych bywa dziesi czy wicej. Studenci musz wic wybiera, do ktrego przedmiotu przyo si lepiej, a ktry sobie „odpuszcz”. Fakt – podobne dylematy maj i „zwykli” studenci, ktrzy bez wikszych wyrzutw sumienia cz materiau traktuj powierzchownie. Ale tu problem jest szerszy. Czy takie sytuacje nie wpywaj na obnianie poziomu w uczelniach?
Dr Agata Seweryn wspomina studentw teologii, filozofii i historii, ktrzy wybierali polonistyk jako drugi fakultet. – Wiem, e czsto z jednego kierunku rezygnowali, gdy nie dawali sobie rady. Niektrzy starali si o indywidualny tok studiw – mwi.
Dr Lech Giemza, asystent w Katedrze Literatury Wspczesnej w Instytucie Filologii Polskiej KUL, wskazuje rwnie na studentw, ktrym na egzaminach wstpnych powina si noga i dostali si na mniej oblegany kierunek. Dla nich moliwo podjcia nauki na drugim kierunku to szansa na studiowanie tego, co ich naprawd interesuje. Zdaniem naukowca, prowadzcy zajcia raczej nie stosuj taryfy ulgowej dla „dwukierunkowcw”. Id na rk najwyej w kwestiach formalnych – pozwalaj np. zalicza kolokwium w innym terminie albo formie ni reszta grupy. Niewtpliwie bez takich udogodnie trudno byoby osobom uczcym si na dwch kierunkach podoa wielu obowizkom. Ale ze strony „zwykych” studentw moe si pojawi zarzut wyjtkowego traktowania takich osb. W pewien sposb „dwukierunkowcy” s przecie uprzywilejowani.
Na pocztku tego roku akademickiego prasa donosia o nieprawidowociach, jakich miaa si dopuci pewna uczelnia pastwowa. Senat tej szkoy podj decyzj o pobieraniu od studentw uczcych si na drugim kierunku opaty w wysokoci 50 proc. czesnego. Wadze argumentoway, e pienidze dostaj tylko raz na jednego studenta, bez wzgldu na to, na ilu kierunkach studiuje.
– Ministerstwo nie otrzymao adnych niepokojcych sygnaw w sprawie podejmowania ksztacenia na drugim kierunku studiw – mwi Barbara Wierzbicka, dyrektor Departamentu Spraw Studentw i Doktorantw MNiSW. – Jest to moliwe, zgodnie z przepisami ustawy „Prawo o szkolnictwie wyszym” oraz regulaminami studiw uczelni. Jednoczenie dyr. Wierzbicka potwierdza, e studiowanie na dwch kierunkach czy wydziaach nie ma wpywu na poziom dotacji okrelany dla uczelni.
Uczelnie nie mog wic liczy na profity z powodu ksztacenia ambitnych studentw. Ksztacc jedn osob na dwch wydziaach nie dostaj za ni ani zotwki wicej. Czy jednak rosnce rzesze studentw dwukierunkowych nie bd wkrtce zbyt duym wyzwaniem? Cho z drugiej strony, jeli za studia trzeba bdzie paci, moe si okaza, e sporej liczby modych, ambitnych ludzi nie bdzie sta na studia choby na jednym kierunku.